Summary - pathologie

ALGEMENE PATHOLOGIE
algemene pathologie

Hoofdstuk 1: Ziekte en gezondheid
1.1 Inleiding

• WHO (World Health Organisation 1948)
 “gezondheid is een toestand van volkomen sociaal, fysiek en psychisch welbevinden en is niet louter het
ontbreken van ziekte of gebrek”
 Ziekte = afwezigheid van gezondheid?
 +/- iedereen ziek wan nooit ‘volkomen’
• Variatiebreedte
 Individuele verschillen in vorm, functie, …
• Vb. gewicht
 Binnen variatiebreedte = normaal
 Buiten variatiebreedte = ziekte/ aandoening
• Afwijkingen belangrijk indien ze leiden tot functiestoornissen
• Ziekte
 Afwijking van de normale lichaamsstructuren en -functies die resulteert in verstoring van de vitale functies
(vb. hartslag, ademhaling)

• Pathologie
 Ziekteleer – leer van de ziekteverschijnselen
 Deel van de geneeskunde dat zich richt op
• Oorzaken van ziekte  laesie
• Verschijnselen van ziekten  symptomen
• Gevolgen van ziekten voor het menselijk lichaam
 Algemene pathologie
• Studie van de fundamentele ziekteverschijnselen die gehele lichaam treffen
• Vb. ontstekingen, oncologie, …
 Speciële of specifieke pathologie
• Studie van ziekteverschijnselen van afzonderlijke organen
• Gezondheid in stand houden van homeostase
 Ziekteverwekkende prikkel (= actie)
• Ziekteverwekkend vermogen = afhankelijke van aard, intensiteit, locatie en inwerkingsduur  gezondheids-
remmende factor
 Verdediging van het levend organisme (= reactie)
• Reactie is afhankelijk van constitutie en conditie (weerstand)  gezondheids- bevorderende factoren
 => voortdurende wisselwerking = homeostasis
 Langdurige verstoring van dit evenwicht  ziekte


1.2 Begrippen
1.2.1 Definiëring van ziekte
Laesie • Structurele verandering, verstoring van homeostatisch evenwicht
Syndroom • De zichtbare of tastbare klinische verschijnselen van een laesie
• Deze kunnen al dan niet gelijktijdig optreden met de laesie
• Enerzijds subjectieve klachten van de patiënt (vb. pijn, duizeligheid, jeuk)
• Anderzijds objectieve, meetbare, observeerbare verschijnselen (vb. koorts, zweten,
verhoogd hartritme)

, Aandoening • Een afwijking van de gezonde toestand van lichaam of geest
• Overkoepelend begrip voor de verzameling van symptomen, syndromen, ziekten,
letsels,…
• Bv. Hartaandoeningen, hersenaandoening

Stoornis • Afwijking in het functioneren van lichaam of geest
• Bv. Autisme, eetstroornis

Diagnose • Het eenduidig toeschrijven van structurele veranderingen of symptomen aan een
ziektebeeld
• Het benoemen van de aandoening
• Bv. Diagnose covid 19

Prognose • Vermoedelijk/ verwacht verloop en de uitkomst van een ziekte
• Ook levensverwachting en genezingskansen
• bv. genezingskansen, levensverwachting, MS: prognose dat je na een aantal jaar in een
rolstoel gaat zitten.)

Acute ziekte • Ziekte die plotseling ontstaat en kort duurt
• Bv. Verkoudheid, mazelen

Chronische ziekte • Een ziekte die langzaam en minder heftig begint en maanden of jaren duurt
• Bv. Diabetes, artritis

Terminale ziekte • Ongeneeslijke ziekte waaraan patiënt binnen bepaalde tijd zal overlijden

Remissie • Een periode waarin de symptomen van een chronische ziekte verminderen
• Dit is geen genezing
• Bv. Kanker, MS

Exacerbatie • In alle hevigheid terugkeren van symptomen van een ziekte
• Bv. muco

Recidief • Wanneer een ziekte weken of maanden na een (schijnbare) remissie weer de kop
opsteekt
Complicatie • Een ongewenste gebeurtenis of toestand bij iemand die een ziekte heeft en/ of
daarvoor behandeld is



1.2.2 Het voorkomen van ziekte
Prevalentie • Het aantal mensen dat op een bepaald moment/ in een bepaalde periode een ziekte
heeft. Het aantal ziektegevallen op een bepaald tijdstip in een bepaalde populatie
Incidentie • Het aantal nieuwe ziektegevallen per gegeven aantal personen in een bepaalde periode

Morbiditeit • Ziektecijfer. Mate van voorkomen van ziekte of ziekte gerelateerde beperkingen in een
populatie

Co – morbiditeit • Het voorkomen van 2 of meer ziekten of aandoeningen bij een persoon

Mortaliteit • Aantal personen dat aan een ziekte overlijdt; sterftecijfer. Vaak weergegeven als het
aantal sterftegevallen per 100 000 inwoners in een bepaalde periode.

, 1.3 Oorzaken van ziekte

• Etiologie
 Leer van de ziekte - oorzaken
• Soms 1 oorzaak
• Soms multifactoriële oorzaken
• Endogene factoren
 Erfelijkheid – constitutie (manier waarom je bent gebouwd) (voedingstoestand – afweer – leeftijd - …)
• Exogenen factoren
 Ongevallen – infecties – vergiftigingen
• Idiopatische ziekte
 Oorzaak onbekend vb. essentiële hypertensie

De belangrijkste ziekte oorzaken (niet – limitatieve lijst)

Traumatisch • Gevolg van fysische of chemische beschadiging
• Fysisch = temperatuursveranderingen (brandwonde/vrieswonden), drukveranderingen
(oren), geluid (tinnitus), elektriciteit (elektrocutie), straling (zonneslag), mechanisch (botsing
in auto)
• Chemisch = zwavelzuur, vele stoffen uit de landbouw, industrie of het huishouden zijn giftig.
Ook geneesmiddelenintoxicatie kan een oorzaak van ziekte zijn.

Degeneratief • De structuur of de werking van de aangedane weefsels of organen gaat geleidelijk achteruit
• Alzheimer, dementie, artrose, Parkinson

Voeding • Als gevolg van de inname van te veel of juist te weinig voedingsstoffen (eiwitten, KH, vetten,
gerelateerd mineralen, vitaminen)
• Obsesitas, ijzertekort

Ontsteking/ • Infectueuze aandoeningen worden veroorzaakt door pathogenen micro-organismen zoals
allergie bacteriën (ziekenhuisbacterie), virussen (corona) en schimmels (salmonella). Er zijn ook niet-
infectueuze inflammatoire aandoeningen (reuma).
Erfelijkheid • Een afwijking in de genen of chromosomen van het individu.
• Hemofilie, diabetes


NIET-LIMITATIEVE LIJST (er zijn dus ontelbaar veel oorzaken) – nog enkele voorbeelden…
 Auto-immuunziektes (reuma)
 Aangeboren of congenitaal (blindheid)
 Metabole stoornissen (diabetes)




• Er is een wiZiekteverwekkend therapeutisch1.4 Onderzoek van de patiënt

1.4.1 Anamnese
• Bevraging patiënt
 Relevante voorgeschiedenis
 Familiale anamnese
 Symptomen
• Duur klacht – lokalisatie en aard pijn - …
• Vaak weinig kenmerkend vb. vermoeidheid – koorts – hoofdpijn - …
• Soms wel typisch voor een bepaalde ziekte