FUNCTIELEER DEEL 2:
MOTIVATIE EN EMOTIE
MOTIVATIE
WETENSCHAPPELIJKE CYCLUS EN DEFINITIES
Theorieën leveren verklaringen voor
fenomenen
Psychologie is de studie van het gedrag
en de geest (de geest wordt nog eens
opgedeeld in cognitie, motivatie en
emotie)
There is nothing so practical as a good
theory – Kurt Lewis = meerwaarde
theorie in de praktijk kennen (evidence
based) = mensen altijd impliciete theorieën waarom er problemen zijn
WETENSCHAPPELIJKE CYCLUS
Theorieën leveren verklaringen.
Een verklaring is een activiteit waarbij een explanandum
(te verklaren fenomeen) gelinkt wordt aan een explanans
(verklarend feit).
Bv. Het fenomeen van water (explanandum) kan
gelinkt worden aan H2O (explanans).
Het verklaren van een fenomeen vraagt 2 stappen:
1. de afbakening of definitie van het explanandum
2. de zoektocht naar een explanans.
deze twee stappen maken deel uit van een cyclus
4 STAPPEN:
1. Afbakenen/werkdefinitie van explanandum
1
, 2. Zoeken van verklaring: explanans
3. Verklaring testen in empirisch
onderzoek
4. Wetenschappelijke definitie
1. AFBAKENEN/WERKDEFINITIE VAN EXPLANANDUM
Verschillende types definities: intensionele, extensionele/divisio = Deze bestaat vaak uit
een lijst van oppervlakkige kenmerken. (Bv. water is vloeibaar, helder, geurloos, het loopt
in rivieren en valt uit de lucht.)
Werkdefinitie is vaak dicreptief (dus hoe mensen het begrijpen in het dagelijks leven).
2. ZOEKEN VAN VERKLARING: EXPLANANS
≠ types van verklaringen: structurele verklaringen, causale verklaringen en
mechanistische verklaringen. Bv. ontdekking dat de moleculaire structuur van water
gelijk is aan H2O
Hier het explanadum linken aan een
explanans
Zie ook puntje 3 = verklaring zoeken
die een gemeenschappelijke noemer
vormt
3 brede levels van analyse:
1. observeerbaar level:
2. mentaal level
3. hersenlevel
3. VERKLARING TESTEN IN EMPIRISCHE ONDERZOEKEN
Bv. staaltjes van water worden genomen volgens de werkdefinitie en er wordt onderzocht
of de moleculaire structuur van deze staaltjes inderdaad gelijk is aan H2O.
4. WETENSCHAPPELIJKE DEFINITIE
2
, Als dit voldoende bevestigd is, kan het explanans uiteindelijk deel worden van de definitie
van het fenomeen waar het de voorlopige kenmerken vervangt. We spreken nu van een
wetenschappelijke definitie. Bv. in de plaats van water af te bakenen als heldere,
geurloze vloeistof, wordt het nu gelijk gesteld met H 2O. == dus een prescreptieve defintie
(hoe de term zou moeten gebruikt worden)
Deze cyclus kan herhaald worden vanaf Stap 2 zodat de definities en verklaringen
progressief verscherpt worden. Eens er een wetenschappelijke definitie is waarover
redelijke consensus bestaat, kan deze gebruikt worden om nieuwe predicties over het
fenomeen te maken. Bv. men kan nagaan bij hoeveel graden Celsius water
verdampt of bevriest. Zo laat de wetenschappelijke definitie toe meer precieze kennis
te bekomen over het fenomeen. Ze zijn afhankelijk van elkaar
Voorbeeld:
Intentie = alles tussen 3 en 8
Extensioneel = alles ertussen
Diviso = je kan het op verschillende
manieren doen (zie definities)
TYPES DEFINITIES
Een werkdefinitie is vaak een descriptieve definitie: een beschrijving van de
manier waarop leken in het dagelijks leven een term gebruiken.
Een wetenschappelijke definitie is vaak een prescriptieve definitie: een definitie
waarin wetenschappers voorschrijven hoe een term gebruikt zou moeten worden
binnen de wetenschap.
Intensionele definitie = stelt wat de noodzakelijke en voldoende
condities zijn waaraan een exemplaar moet beantwoorden om tot een set
te behoren. Dit kan één conditie zijn die zowel noodzakelijk als voldoende
is (bv. de molecule H2O) of een aantal noodzakelijke condities die samen voldoende
zijn
Extensionele definitie = somt alle exemplaren op die in de set zitten
3
, Intensionele en extensionele definities zijn mutueel afhankelijk. Bv. de set met de intensie
“alle getallen tussen 3 en 8” fixeert de extensie van die set tot de exemplaren “4, 5, 6, en 7”
en vice versa.
Divisio-definitie: somt geen exemplaren op maar wel subsets binnen de set. Er zijn
meerdere manieren om een set op te splitsen in subsets. Er zijn m.a.w. meerdere manieren
om een set intern te structureren. De keuze van de subsets kan gebeuren op basis van
meerdere kenmerken
o Bv. de set “4, 5, 6, 7” kan opgesplitst worden in de subsets van kleine en grote
getallen of in de subsets van even en oneven getallen.
o Bv. subsets van auto’s kun je vormen op basis van kleur, paardenkracht,
merk, grootte, enz.
Wat je kiest is vaak afhankelijk van de context. (De grootte van een auto is belangrijk als je
een grote familie moet vervoeren. De kleur kan belangrijk zijn als je een traditioneel huwelijk
moet organiseren)
Zowel wetenschappelijke definities als werkdefinities kunnen in intensioneel, extensioneel en
divisio formaat voorkomen
TYPES VERKLARINGEN
Structurele verklaring: stelt wat de componenten van een fenomeen zijn en wat de relatie
is tussen de componenten. Bv. een kater bestaat uit hoofdpijn, misselijkheid en een droge
mond.
Causale verklaring: stelt wat de oorzaak van een fenomeen is en die oorzaak is gesitueerd
op hetzelfde level van analyse als het fenomeen zelf. Bv. de oorzaak van een kater is te
veel drinken de avond voordien.
Mechanistische verklaring: stelt wat de onderliggende processen zijn van de transitie van
de oorzaak naar het effect. Hiervoor: decompositie van processen in subprocessen en uitleg
over hoe de bouwstenen interageren om het explanandum te produceren.
Opmerking: Hier is ook sprake van causale relaties.
Opmerking: Het explanans in mechanistische verklaringen kan op verschillende
niveau’s
Structurele en mechanistische verklaringen doorkruisen verschillende levels van analyse. In
de psychologie kunnen we doorgaans 3 brede levels onderscheiden (zie ook Marr, 1982 ): het
observeerbaar level, het mentaal level en het hersenlevel.
LEVELS
Observeerbaar level: Een systeem produceert een observeerbare output (gedrag of
respons) bij het verschijnen van een observeerbare input (stimulus). De overgang of
transitie van een input naar een output is wat we een proces noemen. Op dit level worden
4
MOTIVATIE EN EMOTIE
MOTIVATIE
WETENSCHAPPELIJKE CYCLUS EN DEFINITIES
Theorieën leveren verklaringen voor
fenomenen
Psychologie is de studie van het gedrag
en de geest (de geest wordt nog eens
opgedeeld in cognitie, motivatie en
emotie)
There is nothing so practical as a good
theory – Kurt Lewis = meerwaarde
theorie in de praktijk kennen (evidence
based) = mensen altijd impliciete theorieën waarom er problemen zijn
WETENSCHAPPELIJKE CYCLUS
Theorieën leveren verklaringen.
Een verklaring is een activiteit waarbij een explanandum
(te verklaren fenomeen) gelinkt wordt aan een explanans
(verklarend feit).
Bv. Het fenomeen van water (explanandum) kan
gelinkt worden aan H2O (explanans).
Het verklaren van een fenomeen vraagt 2 stappen:
1. de afbakening of definitie van het explanandum
2. de zoektocht naar een explanans.
deze twee stappen maken deel uit van een cyclus
4 STAPPEN:
1. Afbakenen/werkdefinitie van explanandum
1
, 2. Zoeken van verklaring: explanans
3. Verklaring testen in empirisch
onderzoek
4. Wetenschappelijke definitie
1. AFBAKENEN/WERKDEFINITIE VAN EXPLANANDUM
Verschillende types definities: intensionele, extensionele/divisio = Deze bestaat vaak uit
een lijst van oppervlakkige kenmerken. (Bv. water is vloeibaar, helder, geurloos, het loopt
in rivieren en valt uit de lucht.)
Werkdefinitie is vaak dicreptief (dus hoe mensen het begrijpen in het dagelijks leven).
2. ZOEKEN VAN VERKLARING: EXPLANANS
≠ types van verklaringen: structurele verklaringen, causale verklaringen en
mechanistische verklaringen. Bv. ontdekking dat de moleculaire structuur van water
gelijk is aan H2O
Hier het explanadum linken aan een
explanans
Zie ook puntje 3 = verklaring zoeken
die een gemeenschappelijke noemer
vormt
3 brede levels van analyse:
1. observeerbaar level:
2. mentaal level
3. hersenlevel
3. VERKLARING TESTEN IN EMPIRISCHE ONDERZOEKEN
Bv. staaltjes van water worden genomen volgens de werkdefinitie en er wordt onderzocht
of de moleculaire structuur van deze staaltjes inderdaad gelijk is aan H2O.
4. WETENSCHAPPELIJKE DEFINITIE
2
, Als dit voldoende bevestigd is, kan het explanans uiteindelijk deel worden van de definitie
van het fenomeen waar het de voorlopige kenmerken vervangt. We spreken nu van een
wetenschappelijke definitie. Bv. in de plaats van water af te bakenen als heldere,
geurloze vloeistof, wordt het nu gelijk gesteld met H 2O. == dus een prescreptieve defintie
(hoe de term zou moeten gebruikt worden)
Deze cyclus kan herhaald worden vanaf Stap 2 zodat de definities en verklaringen
progressief verscherpt worden. Eens er een wetenschappelijke definitie is waarover
redelijke consensus bestaat, kan deze gebruikt worden om nieuwe predicties over het
fenomeen te maken. Bv. men kan nagaan bij hoeveel graden Celsius water
verdampt of bevriest. Zo laat de wetenschappelijke definitie toe meer precieze kennis
te bekomen over het fenomeen. Ze zijn afhankelijk van elkaar
Voorbeeld:
Intentie = alles tussen 3 en 8
Extensioneel = alles ertussen
Diviso = je kan het op verschillende
manieren doen (zie definities)
TYPES DEFINITIES
Een werkdefinitie is vaak een descriptieve definitie: een beschrijving van de
manier waarop leken in het dagelijks leven een term gebruiken.
Een wetenschappelijke definitie is vaak een prescriptieve definitie: een definitie
waarin wetenschappers voorschrijven hoe een term gebruikt zou moeten worden
binnen de wetenschap.
Intensionele definitie = stelt wat de noodzakelijke en voldoende
condities zijn waaraan een exemplaar moet beantwoorden om tot een set
te behoren. Dit kan één conditie zijn die zowel noodzakelijk als voldoende
is (bv. de molecule H2O) of een aantal noodzakelijke condities die samen voldoende
zijn
Extensionele definitie = somt alle exemplaren op die in de set zitten
3
, Intensionele en extensionele definities zijn mutueel afhankelijk. Bv. de set met de intensie
“alle getallen tussen 3 en 8” fixeert de extensie van die set tot de exemplaren “4, 5, 6, en 7”
en vice versa.
Divisio-definitie: somt geen exemplaren op maar wel subsets binnen de set. Er zijn
meerdere manieren om een set op te splitsen in subsets. Er zijn m.a.w. meerdere manieren
om een set intern te structureren. De keuze van de subsets kan gebeuren op basis van
meerdere kenmerken
o Bv. de set “4, 5, 6, 7” kan opgesplitst worden in de subsets van kleine en grote
getallen of in de subsets van even en oneven getallen.
o Bv. subsets van auto’s kun je vormen op basis van kleur, paardenkracht,
merk, grootte, enz.
Wat je kiest is vaak afhankelijk van de context. (De grootte van een auto is belangrijk als je
een grote familie moet vervoeren. De kleur kan belangrijk zijn als je een traditioneel huwelijk
moet organiseren)
Zowel wetenschappelijke definities als werkdefinities kunnen in intensioneel, extensioneel en
divisio formaat voorkomen
TYPES VERKLARINGEN
Structurele verklaring: stelt wat de componenten van een fenomeen zijn en wat de relatie
is tussen de componenten. Bv. een kater bestaat uit hoofdpijn, misselijkheid en een droge
mond.
Causale verklaring: stelt wat de oorzaak van een fenomeen is en die oorzaak is gesitueerd
op hetzelfde level van analyse als het fenomeen zelf. Bv. de oorzaak van een kater is te
veel drinken de avond voordien.
Mechanistische verklaring: stelt wat de onderliggende processen zijn van de transitie van
de oorzaak naar het effect. Hiervoor: decompositie van processen in subprocessen en uitleg
over hoe de bouwstenen interageren om het explanandum te produceren.
Opmerking: Hier is ook sprake van causale relaties.
Opmerking: Het explanans in mechanistische verklaringen kan op verschillende
niveau’s
Structurele en mechanistische verklaringen doorkruisen verschillende levels van analyse. In
de psychologie kunnen we doorgaans 3 brede levels onderscheiden (zie ook Marr, 1982 ): het
observeerbaar level, het mentaal level en het hersenlevel.
LEVELS
Observeerbaar level: Een systeem produceert een observeerbare output (gedrag of
respons) bij het verschijnen van een observeerbare input (stimulus). De overgang of
transitie van een input naar een output is wat we een proces noemen. Op dit level worden
4
