Apollonia Corleone Biologie (prof. Nele Warlop) 2020-2021
Biologie: neurofysiologie
Anatomie en fysiologie
Anatomie: bestuderen van inwendige en uitwendige structuren en de fysieke relatie tussen
lichaamsdelen (hoe ziet iets eruit?)
Fysiologie: bestudeerd hoe het lichaam en de verschillende onderdelen ervan werken (In rust en in
actie) (hoe functioneert iets?)
De mens als biologisch organisme
Orgaanstelsels: organen die behoren tot eenzelfde orgaansysteem staan in voor een welbepaalde
functie.
Organen vervullen een bepaalde functie en zijn opgebouwd uit minstens twee type weefsels die
samenwerken om een specifieke functie uit te voeren
Weefsels zijn opgebouwd uit cellen van dezelfde soort.
Celbiologie bestudeerd de structuur en werking van cellen, cellen verschillen in bouw
Cellen zijn opgebouwd uit moleculen. De mens is een complexe verzameling van moleculen
De taal van biologie
Jargon: taal eigen aan een vakgebied
Anatomische gebieden:
Richting aanduiden
TERM GEBIED OF REFERENTIE
ANTERIEUR De voorkant, voor
VENTRAAL De buikzijde
POSTERIEUR Achterzijde, achter
DORSAAL (=POSTERIEUR) Meer naar de rug gelegen
CRANIAAL In de richting van het hoofd/ schedel
SUPERIEUR Boven, hoger
CAUDAAL In de richting van de staart, stuit
INFERIEUR Onder, lager
MEDIAAL Naar het midden van het lichaam (lengteas)
LATERAAL Naar de zijkant van het lichaam
PROXIMAAL Dichtbij de romp, in de richting van het
aanhechtingspunt
DISTAAL Weg van de romp, weg van een
aanhechtingspunt
,Apollonia Corleone Biologie (prof. Nele Warlop) 2020-2021
Vlakken van doorsnede aanduiden
ORIËNTATIE IN HET VLAK TERM OMSCHRIJVING
Sagittaal Een sagittale doorsnede scheidt een
linker- en rechtergedeelte
Midsagittaal Bij een midsagittale doorsnede loopt
EVENWIJDIG MET DE het vlak door de middellijn, waardoor
LENGTEAS het lichaam door het midden wordt
gedeeld in de linker- en rechterzijde
worden gescheiden.
Frontaal (bij de hersenen Een frontale of coronale doorsnede
is dit coronaal) scheidt een ventraal en dorsaal
gedeelte van het lichaam.
LOODRECHT OP LENGTEAS Transversaal of Een transversalen of horizontale
horizontaal doorsnede scheidt een bovenste en
onderste gedeelte van het lichaam
Het zenuwstelsel
Belang van het zenuwstelsel
Waarnemen, denken, ervaren van emoties, het nemen van beslissingen dankzij de hersenen
Neurologie: anatomie, normaal functioneren en de ziekten van het zenuwstelsel bestuderen
Psychiatrie: duidelijke neurobiologische invalshoek: “Geen zwaar verstoord gedrag zonder verstoord
brein”
Motoriek: spieren worden geactiveerd na een prikkel afkomstig van het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel bestuurt alle organen. Samen met endocriene systeem zorgen voor een behoud
van homeostase
Functies van het zenuwstelsel
3 basisfuncties: sensoriële functies, integratieve functies en motorische functies
Sensoriele functie:
Detecteren van informatie via de receptoren
Prikkels naar het ruggenmerg of naar de hersenen sturen
Integratieve functie
Verwerken en bewaren van informatie
Beslissingen nemen
Motorische functie
Zorgt ervoor dat de beslissing uitgevoerd wordt via het sturen van prikkels naar de effectoren (=
klieren en spieren)
Informatieoverdracht
Neuronen of zenuwcellen kunnen geprikkeld worden en zijn gespecialiseerd in het opwekken en
geleiden van zenuwimpulsen.
belangrijkste functie van een neuron is communiceren met andere neuronen.
,Apollonia Corleone Biologie (prof. Nele Warlop) 2020-2021
Neurogliacellen moeten beschouwd worden als steuncellen die de neuronen ondersteunen, voeden
en beschermen
Neuroglia
Schwanncellen: myelinisatie van axonen
Astrocyten: ondersteunen en beschermen van neuronen,
homeostase van extracellulair milieu
zorgt voor het tot stand komen van de bloed-hersenbarrière
Microgliacellen: zorgen voor verdediging tegen indringers
Opruimen van dode neuronen
Ependymcellen: lijnt ventrikels en centrale kanaal in het ruggenmerg
Zorgt voor productie en circulatie van cerebrospinaal vocht
Structuur van de neuronen
Dendrieten Axonen
Vertakken zich Vertakken zich niet
Prikkel aanvoerend Prikkel afvoerend
Vangt prikkels op en vervoeren ze richting Vervoeren prikkels weg van het cellichaam
cellichaam
Axonen van de meeste neuronen zijn omgeven door een myelineschede; biochemisch opgebouwd
uit vetten en eiwitten, kortsluiting vermeden
myeline zorgt voor een veel snellere geleiding
Knopen van Ranvier: de myelineschede is hier onderbroken.
Sensorische neuronen Motorische neuronen Interneuronen
Afferent Efferent Tussen sensorisch en motorisch
Prikkels van perifeer Prikkels van centraal Beslissing nemen waarbij de
zenuwstelsel naar centraal zenuwstelsel naar perifeer geschikte neuronen geactiveerd
zenuwstelsel zenuwstelsel worden
Reflexboog:
Bestaat uit sensorische neuronen, dit schakelt met een interneuron in het ruggenmerg, dat
onmiddellijk schakelt met een motorisch neuron
MS: multiple sclerose
Wat is Multiple Sclerose
Chronische neurologische aandoening van de witte stof in het centraal zenuwstelsel
Auto-immuunziekte
Multiple: meerdere plaatsen
Sclerose: weefsel verandert en verhardt
Enerzijds ontsteking in de myeline anderzijds afbraak van myeline
Atrofie (=hersenverschrompeling) kan voorkomen
Als de ontsteking wegtrekt ontstaat er een litteken (= plaque)
, Apollonia Corleone Biologie (prof. Nele Warlop) 2020-2021
Opstoot: ontstekingen zorgen voor uitvalsverschijnselen
Wanneer ontsteking tot rust komt is er remissie
Volledig herstel treedt niet op
Vormen van ms:
Relapsing-remitting MS
Tussen opstoten geen bijkomend verlies van functies of nieuwe klachten
Secundair progressieve ms:
Start als relapsing-remitting vorm maar na een tijd meer geleidelijk verlies
Primair progressieve MS
Vanaf begin is er geleidelijk verlies. Opstoten komen niet voor
Benigne MS
Lange periode van opstoot en remissie nog nauwelijks sprake van handicaps
Klachten:
Vermoeidheid
Paresthesieën (= gevoelsstoornissen)
Paralyses (= spierzwakte)
Cognitieve problemen
Behandeling:
Immuunsysteem onderdrukken
Symptomen behandelen
Informatiegeleiding BINNEN het neuron
Informatiegeleiding binnen het neuron is een elektrisch proces
door middel van zenuwimpulsen of actiepotentialen
Kan gemeten worden via elektro-encefalografie (EEG)
Een neuron heeft een rusttoestand en de communicatiefase
Het membraan maakt dit mogelijk
Membraan is een vliesje rond het neuron en het axon, hierin zitten poorten die elektrisch geladen
atomen, ionen kunnen doorlaten. De belangrijkste ionen zijn Na + en K+
Rustpotentiaal
In rusttoestand is er exterieur meer natrium aanwezig, interieur is er meer kalium aanwezig. Dit zorgt
voor een licht negatieve potentiaal in de binnenkant van de cel.
Actiepotentiaal
Membraanpotentiaal neemt af (= depolarisatie), veranderd van teken en keert terug naar de
rustpotentiaal
Als de depolarisatie een bepaalde drempelwaarde bereikt zal een actiepotentiaal opgewekt worden
Er is een kleine instroom(=influx) van natrium, deze wordt gecompenseerd worden door uitstroom
van kalium.
Biologie: neurofysiologie
Anatomie en fysiologie
Anatomie: bestuderen van inwendige en uitwendige structuren en de fysieke relatie tussen
lichaamsdelen (hoe ziet iets eruit?)
Fysiologie: bestudeerd hoe het lichaam en de verschillende onderdelen ervan werken (In rust en in
actie) (hoe functioneert iets?)
De mens als biologisch organisme
Orgaanstelsels: organen die behoren tot eenzelfde orgaansysteem staan in voor een welbepaalde
functie.
Organen vervullen een bepaalde functie en zijn opgebouwd uit minstens twee type weefsels die
samenwerken om een specifieke functie uit te voeren
Weefsels zijn opgebouwd uit cellen van dezelfde soort.
Celbiologie bestudeerd de structuur en werking van cellen, cellen verschillen in bouw
Cellen zijn opgebouwd uit moleculen. De mens is een complexe verzameling van moleculen
De taal van biologie
Jargon: taal eigen aan een vakgebied
Anatomische gebieden:
Richting aanduiden
TERM GEBIED OF REFERENTIE
ANTERIEUR De voorkant, voor
VENTRAAL De buikzijde
POSTERIEUR Achterzijde, achter
DORSAAL (=POSTERIEUR) Meer naar de rug gelegen
CRANIAAL In de richting van het hoofd/ schedel
SUPERIEUR Boven, hoger
CAUDAAL In de richting van de staart, stuit
INFERIEUR Onder, lager
MEDIAAL Naar het midden van het lichaam (lengteas)
LATERAAL Naar de zijkant van het lichaam
PROXIMAAL Dichtbij de romp, in de richting van het
aanhechtingspunt
DISTAAL Weg van de romp, weg van een
aanhechtingspunt
,Apollonia Corleone Biologie (prof. Nele Warlop) 2020-2021
Vlakken van doorsnede aanduiden
ORIËNTATIE IN HET VLAK TERM OMSCHRIJVING
Sagittaal Een sagittale doorsnede scheidt een
linker- en rechtergedeelte
Midsagittaal Bij een midsagittale doorsnede loopt
EVENWIJDIG MET DE het vlak door de middellijn, waardoor
LENGTEAS het lichaam door het midden wordt
gedeeld in de linker- en rechterzijde
worden gescheiden.
Frontaal (bij de hersenen Een frontale of coronale doorsnede
is dit coronaal) scheidt een ventraal en dorsaal
gedeelte van het lichaam.
LOODRECHT OP LENGTEAS Transversaal of Een transversalen of horizontale
horizontaal doorsnede scheidt een bovenste en
onderste gedeelte van het lichaam
Het zenuwstelsel
Belang van het zenuwstelsel
Waarnemen, denken, ervaren van emoties, het nemen van beslissingen dankzij de hersenen
Neurologie: anatomie, normaal functioneren en de ziekten van het zenuwstelsel bestuderen
Psychiatrie: duidelijke neurobiologische invalshoek: “Geen zwaar verstoord gedrag zonder verstoord
brein”
Motoriek: spieren worden geactiveerd na een prikkel afkomstig van het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel bestuurt alle organen. Samen met endocriene systeem zorgen voor een behoud
van homeostase
Functies van het zenuwstelsel
3 basisfuncties: sensoriële functies, integratieve functies en motorische functies
Sensoriele functie:
Detecteren van informatie via de receptoren
Prikkels naar het ruggenmerg of naar de hersenen sturen
Integratieve functie
Verwerken en bewaren van informatie
Beslissingen nemen
Motorische functie
Zorgt ervoor dat de beslissing uitgevoerd wordt via het sturen van prikkels naar de effectoren (=
klieren en spieren)
Informatieoverdracht
Neuronen of zenuwcellen kunnen geprikkeld worden en zijn gespecialiseerd in het opwekken en
geleiden van zenuwimpulsen.
belangrijkste functie van een neuron is communiceren met andere neuronen.
,Apollonia Corleone Biologie (prof. Nele Warlop) 2020-2021
Neurogliacellen moeten beschouwd worden als steuncellen die de neuronen ondersteunen, voeden
en beschermen
Neuroglia
Schwanncellen: myelinisatie van axonen
Astrocyten: ondersteunen en beschermen van neuronen,
homeostase van extracellulair milieu
zorgt voor het tot stand komen van de bloed-hersenbarrière
Microgliacellen: zorgen voor verdediging tegen indringers
Opruimen van dode neuronen
Ependymcellen: lijnt ventrikels en centrale kanaal in het ruggenmerg
Zorgt voor productie en circulatie van cerebrospinaal vocht
Structuur van de neuronen
Dendrieten Axonen
Vertakken zich Vertakken zich niet
Prikkel aanvoerend Prikkel afvoerend
Vangt prikkels op en vervoeren ze richting Vervoeren prikkels weg van het cellichaam
cellichaam
Axonen van de meeste neuronen zijn omgeven door een myelineschede; biochemisch opgebouwd
uit vetten en eiwitten, kortsluiting vermeden
myeline zorgt voor een veel snellere geleiding
Knopen van Ranvier: de myelineschede is hier onderbroken.
Sensorische neuronen Motorische neuronen Interneuronen
Afferent Efferent Tussen sensorisch en motorisch
Prikkels van perifeer Prikkels van centraal Beslissing nemen waarbij de
zenuwstelsel naar centraal zenuwstelsel naar perifeer geschikte neuronen geactiveerd
zenuwstelsel zenuwstelsel worden
Reflexboog:
Bestaat uit sensorische neuronen, dit schakelt met een interneuron in het ruggenmerg, dat
onmiddellijk schakelt met een motorisch neuron
MS: multiple sclerose
Wat is Multiple Sclerose
Chronische neurologische aandoening van de witte stof in het centraal zenuwstelsel
Auto-immuunziekte
Multiple: meerdere plaatsen
Sclerose: weefsel verandert en verhardt
Enerzijds ontsteking in de myeline anderzijds afbraak van myeline
Atrofie (=hersenverschrompeling) kan voorkomen
Als de ontsteking wegtrekt ontstaat er een litteken (= plaque)
, Apollonia Corleone Biologie (prof. Nele Warlop) 2020-2021
Opstoot: ontstekingen zorgen voor uitvalsverschijnselen
Wanneer ontsteking tot rust komt is er remissie
Volledig herstel treedt niet op
Vormen van ms:
Relapsing-remitting MS
Tussen opstoten geen bijkomend verlies van functies of nieuwe klachten
Secundair progressieve ms:
Start als relapsing-remitting vorm maar na een tijd meer geleidelijk verlies
Primair progressieve MS
Vanaf begin is er geleidelijk verlies. Opstoten komen niet voor
Benigne MS
Lange periode van opstoot en remissie nog nauwelijks sprake van handicaps
Klachten:
Vermoeidheid
Paresthesieën (= gevoelsstoornissen)
Paralyses (= spierzwakte)
Cognitieve problemen
Behandeling:
Immuunsysteem onderdrukken
Symptomen behandelen
Informatiegeleiding BINNEN het neuron
Informatiegeleiding binnen het neuron is een elektrisch proces
door middel van zenuwimpulsen of actiepotentialen
Kan gemeten worden via elektro-encefalografie (EEG)
Een neuron heeft een rusttoestand en de communicatiefase
Het membraan maakt dit mogelijk
Membraan is een vliesje rond het neuron en het axon, hierin zitten poorten die elektrisch geladen
atomen, ionen kunnen doorlaten. De belangrijkste ionen zijn Na + en K+
Rustpotentiaal
In rusttoestand is er exterieur meer natrium aanwezig, interieur is er meer kalium aanwezig. Dit zorgt
voor een licht negatieve potentiaal in de binnenkant van de cel.
Actiepotentiaal
Membraanpotentiaal neemt af (= depolarisatie), veranderd van teken en keert terug naar de
rustpotentiaal
Als de depolarisatie een bepaalde drempelwaarde bereikt zal een actiepotentiaal opgewekt worden
Er is een kleine instroom(=influx) van natrium, deze wordt gecompenseerd worden door uitstroom
van kalium.
