Samenvatting Geschiedenis van het publiekrecht: Het droit public de l’Europe en de “keteloorlog"

Thema 2: Het droit public de l’Europe en de
“keteloorlog”1 (1784-1785)


6 oktober 1784  schip Staten-Generaal2 opent vuur op keizerlijk schip  oorlog tussen
republiek der Verenigde provinciën en keizer + zijn territoria
(Verhaal zegt dat er enkel een ketel geraakt is: “keteloorlog”)

Europa in de 18e E
Kaart: oranje plek  gebieden die onder heerschappij keizer vallen (≠ keizerrijk)
Bi rode lijn = keizerrijk (niet alle gebieden zijn olv de keizer)

Noorden: republiek der Verenigde Provinciën: confederatie territoria die zich afgescheurd
hebben van Spaanse Habsburgse Nederlanden (16e E)
Zuiden: oostenrijke Nederlanden (cirkel op kaart = incident schip)

Leo belgicus (= NEDERLANDSE3 leeuw) 16e E: eenheid van gebieden4 die nu ongeveer
overeenstemmen met Nederland + België + Luxemburg  niet samengebleven dr opstand!

Keteloorlog:
- Over controle op Schelde

- Graafschap Vlaanderen (geel) = veel groter dan Graafschap Zeeland (Noorden = roos) en
Hertogdom Brabant (groen = oosten)
-
- Antwerpen = Grootste handels- en financieel centrum5 (draaischijf Noord en Zuid)
 Hoort bij hertogdom Brabant

- Met opstand Noord en Zuid: bepaalde gebieden (die zich niet afgescheurd hebben) militair
bezet en beheerst

- Graafschap Vlaanderen (heeft zich niet afgescheurd van Spaanse Habsburgers)
Staats-Vlaanderen: Koning kan geen macht meer uitoefenen op Noordelijke delen.
 Nederlanders beheersen beide oevers Schelde
 Grootste handelscentrum (Antwerpen) w afgesloten v de zee

- Hertogdom Brabant (donkergeel op rechtse kaart)
Beheert door Staten-Generaal  verlies van “staats-Brabant”

- Staats-Gelre (18e E)
 Ook veroverd dr Noordelijke Nederlanden

1
= een illustratie van ‘le droit public’
2
Orgaan van de confederatie van de republiek der verenigde provinciën
3
geheel vd Nederlanden in Ancien Régime
4
Gebieden v Bourgondiërs, later habsburgers
5
Functie overgenomen v Brugge

, ! Met opstand: Noordelijke Nederlanden: gaan hele Schelde bezetten en Antwerpen afsluiten
van de zee
Antwerpen (Brabant)
o = grootste Europese handelsstad
o Kent grote economische inzet
 Noordelijke Nederlanden zetten Antwerpen af (zee bereiken onmogelijk).
o Grootste handelscentrum via zeetransport (haven)
 Wereldhandelsstad vanuit EU-perspectief
o Protestants regime heerst
o Spaanse overheersing: belegering Antwerpen: 1584-1585
o Spaanse heerschappij wordt gebruikt om Antwerpen te bevrijden van
‘protestantisme’ (omsingeld door Spaanse troepen)
 Bootbrug van A. Farnese (= Spaans) (om ook deze toevoer af te sluiten)

1585: Antwerpen geeft zich over

Schilderij H. Vredeman de Vries: propagandastuk van herovering Antwerpen

Delen die waar en niet waar zijn:
- Niet waar:
Rechts: alle schepen rechtsboven: handel kan terug bloeien
MAAR: Spanjaarden slagen er niet in beide overs Schelde te controleren (blijft van
Brabant) handel kan dus niet heropbloeien

- Wel waar:
Links: hebzuchtige rebellen die met geld/goederen afdruipen,
Niet iedereen in onze gewesten is blij met herovering.
 Mensen gaan massaal naar Noorden (niet veroverd dr Spanjaarden) vluchten
en duurzaam vestigen

Antwerpen afgesloten v zee: Afsluiting duurt: 2 eeuwen lang
Belangrijkste handelscentrum Europa kan niet meer functioneren.

Gat in economische markt opgevuld door Amsterdam
17e E  “Gouden eeuw” in Holland
o Bloei kunst & cultuur door grote economische macht Holland
o Ook grootmacht politiek en militair
o Absolute centrale hoofdrol
o Velen v bij ons vluchten nr Amsterdam
o W het grote handelscentrum van de wereld
o Amsterdam: Laat Antwerpen gedomineerd zijn door protestanten en Spanje 
hierdoor geen concurrentie

Vrede van Westfalen te Münster (1648!)
= verschillende vredesverdragen die gedeeltelijk in Munster zijn gesloten

Spanje verliest titel grootmacht.
Holland van kleine republiek naar grootmacht