Sociologie 2019-2020 – Isabelle De Bie
SOCIOLOGIE
Door Isabelle De Bie
Prof. K. Van Aeken
Universiteit Antwerpen, 1ste bachelor Rechten, 2019-2020
Gekocht door Dora Matoshiii 0
, Sociologie 2019-2020 – Isabelle De Bie
1 Gekocht door Dora Matoshiii
, Sociologie 2019-2020 – Isabelle De Bie
Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1: OP ONTDEKKINGSTOCH DOOR EEN BEKEND GEBIED? ............................................................. 4
0. Inleiding .......................................................................................................................................................... 4
1. Een beeld van een titel .................................................................................................................................... 4
2. Het dagelijkse leven door de bril van de socioloog ......................................................................................... 5
3. Een stap verder ............................................................................................................................................... 6
3.1. Echtscheiding .......................................................................................................................................... 6
3.2. Zelfdoding ............................................................................................................................................... 7
3.3. Arbeid ..................................................................................................................................................... 7
3.4. Ziekte en dood ........................................................................................................................................ 7
4. Een eerste definitie van sociologie .................................................................................................................. 8
HOOFDSTUK 2: DE SAMENLEVING IS EEN VELD VAN TEGENGESTELDE KRACHTEN ........................................... 8
1. Individu en samenleving: een strijd van goed tegen kwaad ........................................................................... 9
1.1. Vrijheid vs dwang .................................................................................................................................... 9
1.2. Actor vs factor ....................................................................................................................................... 10
1.3. Agent vs structuur................................................................................................................................. 10
1.4. Nature vs nurture.................................................................................................................................. 10
2. De samenleving: een vat vol mogelijkheden en beperkingen ....................................................................... 11
3. Solidariteit versus strijd ................................................................................................................................ 11
3.1. Solidariteit en cohesie........................................................................................................................... 11
3.2. Strijd en conflict .................................................................................................................................... 11
4. Ongelijkheid versus gelijkheid ....................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 3: BEZIGHEID SOCIOLOGEN? SOCIOLOGIE ................................................................................. 12
1. Sociologie, een wetenschap als (g)een ander? ............................................................................................. 12
1.1. Er is meer wetenschap onder de zon dan enkel natuurwetenschap .................................................... 13
1.2. Laat de samenleving experimenten toe? .............................................................................................. 13
2. Zijn sociale feiten eerbiedwaardig? .............................................................................................................. 14
2.1. Wat zijn sociale feiten? ......................................................................................................................... 14
2.2. Andere voorbeelden van ‘sociale feiten’ .............................................................................................. 14
2.3. Aanvullende case: Smoking Policy: Law, Policy, Culture – Kagan en Skolnick....................................... 15
3. Sociologie structureert de empirische werkelijkheid..................................................................................... 16
4. Sociologie ontdekt en verruimt ..................................................................................................................... 17
HOOFDSTUK 4: DE ENE BRIL IS DE ANDERE NIET............................................................................................ 17
1. We dragen allemaal een bril! Over selectieve waarneming ......................................................................... 17
1.1. Common sense ..................................................................................................................................... 17
1.2. Waarom selectieve waarneming? De bepalende factoren ................................................................... 17
2. Referentiekaders ........................................................................................................................................... 18
3. Het breekpunt tussen ‘common sense’ en wetenschap ................................................................................ 18
3.1. Wetenschappelijke benadering ............................................................................................................ 18
3.2. Drie kwaliteitscriteria voor sociologisch onderzoek ............................................................................. 18
INTERMEZZO: DE CORONACRISIS .................................................................................................................. 19
HOOFDSTUK 5: BLOKKEN UIT DE SOCIOLOGISCHE BLOKKENDOOS ................................................................ 21
Gekocht door Dora Matoshiii 2
, Sociologie 2019-2020 – Isabelle De Bie
1. Sociaal handelen ........................................................................................................................................... 21
2. Interactie en communicatie .......................................................................................................................... 21
2.1. Interactie............................................................................................................................................... 21
2.2. Communicatie: verbaal en niet-verbaal ................................................................................................ 22
2.3. De impact van de sociale media op de communicatie.......................................................................... 22
3. Sociale relaties en posities, sociale rol en status .......................................................................................... 22
3.1. Sociale relaties ...................................................................................................................................... 22
3.2. Sociale positie ....................................................................................................................................... 23
3.3. Sociale status ........................................................................................................................................ 24
3.4. De status(in)congruentiethese ............................................................................................................. 24
4. De sociale rol................................................................................................................................................. 24
4.1. Rollenconflicten .................................................................................................................................... 25
4.2. De stabiliteit van rollenstellen door sociale mechanismen – Metron .................................................. 25
5. Rolattributen en statussymbolen .................................................................................................................. 26
HOOFDSTUK 6: EEN NETWERK IS GEEN GROEP.............................................................................................. 26
HOOFDSTUK 7: MODERNE SAMENLEVINGEN ZIJN ALTIJD MULTICULTUREEL ................................................. 26
0. Definitie cultuur(patroon) ............................................................................................................................. 26
1. Door de ogen van anderen ........................................................................................................................... 26
2. Waarvoor staat cultuur?............................................................................................................................... 26
3. Cultuur met een grote en een kleine “c” ....................................................................................................... 27
4. Cultuur: patroon van waarden, normen, doeleinden, verwachtingen .......................................................... 27
4.1. Waarden ............................................................................................................................................... 27
4.2. Normen ................................................................................................................................................. 29
4.3. Doeleinden ............................................................................................................................................ 29
4.4. Verwachtingen ...................................................................................................................................... 29
5. De ene cultuur is de andere niet ................................................................................................................... 30
5.1. Verschillen tussen ‘hoge’ en ‘lage’ cultuur ........................................................................................... 30
5.2. Dominante en gedomineerde culturen, tegenculturen, subculturen ................................................... 31
5.3. Verschillen in de tijd ............................................................................................................................. 31
5.4. Verschillen in de (sociale) ruimte.......................................................................................................... 32
6. Cultuur en beschaving................................................................................................................................... 33
7. Instituties en institutionalisering .................................................................................................................. 34
8. Het gezin: een primaire groep én een institutie ............................................................................................ 35
8.1. Twee basistypes van gezin: kerngezin en uitgebreide gezin ................................................................. 35
8.2. Belangrijke transformaties .................................................................................................................... 36
8.3. Nieuwe samenlevingsvormen ............................................................................................................... 36
9. Desinstitutionalisering van de levensloop? ................................................................................................... 37
EXTRA: EERSTE HULP BIJ PARADIGMA’S ........................................................................................................ 37
1. Positivisme .................................................................................................................................................... 37
2. Interpretivisme.............................................................................................................................................. 38
3. Kritisch realisme............................................................................................................................................ 39
3 Gekocht door Dora Matoshiii
SOCIOLOGIE
Door Isabelle De Bie
Prof. K. Van Aeken
Universiteit Antwerpen, 1ste bachelor Rechten, 2019-2020
Gekocht door Dora Matoshiii 0
, Sociologie 2019-2020 – Isabelle De Bie
1 Gekocht door Dora Matoshiii
, Sociologie 2019-2020 – Isabelle De Bie
Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1: OP ONTDEKKINGSTOCH DOOR EEN BEKEND GEBIED? ............................................................. 4
0. Inleiding .......................................................................................................................................................... 4
1. Een beeld van een titel .................................................................................................................................... 4
2. Het dagelijkse leven door de bril van de socioloog ......................................................................................... 5
3. Een stap verder ............................................................................................................................................... 6
3.1. Echtscheiding .......................................................................................................................................... 6
3.2. Zelfdoding ............................................................................................................................................... 7
3.3. Arbeid ..................................................................................................................................................... 7
3.4. Ziekte en dood ........................................................................................................................................ 7
4. Een eerste definitie van sociologie .................................................................................................................. 8
HOOFDSTUK 2: DE SAMENLEVING IS EEN VELD VAN TEGENGESTELDE KRACHTEN ........................................... 8
1. Individu en samenleving: een strijd van goed tegen kwaad ........................................................................... 9
1.1. Vrijheid vs dwang .................................................................................................................................... 9
1.2. Actor vs factor ....................................................................................................................................... 10
1.3. Agent vs structuur................................................................................................................................. 10
1.4. Nature vs nurture.................................................................................................................................. 10
2. De samenleving: een vat vol mogelijkheden en beperkingen ....................................................................... 11
3. Solidariteit versus strijd ................................................................................................................................ 11
3.1. Solidariteit en cohesie........................................................................................................................... 11
3.2. Strijd en conflict .................................................................................................................................... 11
4. Ongelijkheid versus gelijkheid ....................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 3: BEZIGHEID SOCIOLOGEN? SOCIOLOGIE ................................................................................. 12
1. Sociologie, een wetenschap als (g)een ander? ............................................................................................. 12
1.1. Er is meer wetenschap onder de zon dan enkel natuurwetenschap .................................................... 13
1.2. Laat de samenleving experimenten toe? .............................................................................................. 13
2. Zijn sociale feiten eerbiedwaardig? .............................................................................................................. 14
2.1. Wat zijn sociale feiten? ......................................................................................................................... 14
2.2. Andere voorbeelden van ‘sociale feiten’ .............................................................................................. 14
2.3. Aanvullende case: Smoking Policy: Law, Policy, Culture – Kagan en Skolnick....................................... 15
3. Sociologie structureert de empirische werkelijkheid..................................................................................... 16
4. Sociologie ontdekt en verruimt ..................................................................................................................... 17
HOOFDSTUK 4: DE ENE BRIL IS DE ANDERE NIET............................................................................................ 17
1. We dragen allemaal een bril! Over selectieve waarneming ......................................................................... 17
1.1. Common sense ..................................................................................................................................... 17
1.2. Waarom selectieve waarneming? De bepalende factoren ................................................................... 17
2. Referentiekaders ........................................................................................................................................... 18
3. Het breekpunt tussen ‘common sense’ en wetenschap ................................................................................ 18
3.1. Wetenschappelijke benadering ............................................................................................................ 18
3.2. Drie kwaliteitscriteria voor sociologisch onderzoek ............................................................................. 18
INTERMEZZO: DE CORONACRISIS .................................................................................................................. 19
HOOFDSTUK 5: BLOKKEN UIT DE SOCIOLOGISCHE BLOKKENDOOS ................................................................ 21
Gekocht door Dora Matoshiii 2
, Sociologie 2019-2020 – Isabelle De Bie
1. Sociaal handelen ........................................................................................................................................... 21
2. Interactie en communicatie .......................................................................................................................... 21
2.1. Interactie............................................................................................................................................... 21
2.2. Communicatie: verbaal en niet-verbaal ................................................................................................ 22
2.3. De impact van de sociale media op de communicatie.......................................................................... 22
3. Sociale relaties en posities, sociale rol en status .......................................................................................... 22
3.1. Sociale relaties ...................................................................................................................................... 22
3.2. Sociale positie ....................................................................................................................................... 23
3.3. Sociale status ........................................................................................................................................ 24
3.4. De status(in)congruentiethese ............................................................................................................. 24
4. De sociale rol................................................................................................................................................. 24
4.1. Rollenconflicten .................................................................................................................................... 25
4.2. De stabiliteit van rollenstellen door sociale mechanismen – Metron .................................................. 25
5. Rolattributen en statussymbolen .................................................................................................................. 26
HOOFDSTUK 6: EEN NETWERK IS GEEN GROEP.............................................................................................. 26
HOOFDSTUK 7: MODERNE SAMENLEVINGEN ZIJN ALTIJD MULTICULTUREEL ................................................. 26
0. Definitie cultuur(patroon) ............................................................................................................................. 26
1. Door de ogen van anderen ........................................................................................................................... 26
2. Waarvoor staat cultuur?............................................................................................................................... 26
3. Cultuur met een grote en een kleine “c” ....................................................................................................... 27
4. Cultuur: patroon van waarden, normen, doeleinden, verwachtingen .......................................................... 27
4.1. Waarden ............................................................................................................................................... 27
4.2. Normen ................................................................................................................................................. 29
4.3. Doeleinden ............................................................................................................................................ 29
4.4. Verwachtingen ...................................................................................................................................... 29
5. De ene cultuur is de andere niet ................................................................................................................... 30
5.1. Verschillen tussen ‘hoge’ en ‘lage’ cultuur ........................................................................................... 30
5.2. Dominante en gedomineerde culturen, tegenculturen, subculturen ................................................... 31
5.3. Verschillen in de tijd ............................................................................................................................. 31
5.4. Verschillen in de (sociale) ruimte.......................................................................................................... 32
6. Cultuur en beschaving................................................................................................................................... 33
7. Instituties en institutionalisering .................................................................................................................. 34
8. Het gezin: een primaire groep én een institutie ............................................................................................ 35
8.1. Twee basistypes van gezin: kerngezin en uitgebreide gezin ................................................................. 35
8.2. Belangrijke transformaties .................................................................................................................... 36
8.3. Nieuwe samenlevingsvormen ............................................................................................................... 36
9. Desinstitutionalisering van de levensloop? ................................................................................................... 37
EXTRA: EERSTE HULP BIJ PARADIGMA’S ........................................................................................................ 37
1. Positivisme .................................................................................................................................................... 37
2. Interpretivisme.............................................................................................................................................. 38
3. Kritisch realisme............................................................................................................................................ 39
3 Gekocht door Dora Matoshiii
