Beroepsproduct rekendidactiek
Naam Lisanne van Duijn
Werkplek Christelijke opleidingsschool
Adres Parklaan 118
1
,Inleiding
‘’Lisanne, waar kan ik de toetsanalyse vinden van blok 2 en 3?’’ vroeg de leerkracht van
groep 5a tijdens een werkbijeenkomst. ‘’Ik heb nu wel een doelenoverzicht, maar waar heb ik
dan tijd en ruimte om ook de focus po doelen aan te bieden?’’ zei de leerkracht van groep
7b. En weer een andere leerkracht zei: ‘’Ik snap niet zo goed hoe ik die verhaaltjesommen
volgens een vast stappenplan kan aanbieden.’’ Op dat moment besefte ik mij dat ik een rol
had binnen de school die ik heel leuk vond, maar waar ik eigenlijk te weinig kennis en
ervaring voor had om mijn collega’s goed te kunnen helpen en ondersteunen.
Mijn naam is Lisanne van Duijn en ik ben de leerkracht van groep 8A van de Christelijke
opleidingsschool in Katwijk. Daarnaast ben ik ook de voorzitter van ons leer- en
ontwikkelteam (OLT) rekenen. Dit doe ik nu voor het tweede jaar. Waar ik vorig jaar deze rol
heel goed kun vervullen, loop ik nu tegen verschillende zaken aan waarin ik zoekende ben.
Vorig jaar had ons OLT de opdracht om een nieuwe rekenmethode uit te kiezen. Er was toen
al vooronderzoek gedaan waarna er twee mogelijke methodes over bleven. Wij hebben toen
testweken georganiseerd, studiedagen met sprekers van de methodes geregeld,
vragenlijsten uitgezet en uiteindelijk in overleg met het MT een keuze gemaakt. Dit hele
proces was voor mij helemaal helder, maar nu we daadwerkelijk zijn begonnen met de
implementatie van de nieuwe methode, merk ik dat mijn rol in het rekenonderwijs volledig is
veranderd.
Dit maakt mij onzeker, om twee redenen. Ik zie dat collega’s soms worstelen en hulp nodig
hebben, maar ik weet niet goed hoe ik heb deze hulp kan geven en welke hulp ik kan bieden.
Daarbij komend werkt het ook niet mee dat ik kennis van de methode mis, doordat ik zelf niet
met de methode werkt in groep 8. Vanwege de hiaten tussen de methodes is besloten om
groep 8 nog een jaar door te laten werken met de oude methode. Hierdoor mis ik dus de
kennis van werken met de methode. De andere reden die mij onzeker maakt komt vanuit de
directie en met MT. Zij vragen mij om allerlei dingen te maken en te regelen samen met het
OLT, maar eigenlijk weet niet goed wat zij hiermee bedoelen of wat er van mij verwacht
wordt. Het schrijven van een onderwijsplan, het maken van een kwaliteitskaart, collega´s
observeren of een plan van aanpak maken als interventie voor een klas waarbij de
rekenresultaten achterblijven. Al deze zaken leer je niet als je op de pabo zit, maar wordt nu
wel van mij verwacht.
Door deze opleiding te volgen hoop ik sterker in mijn schoenen te staan als voorzitter van
ons OLT rekenen/rekencoördinator. Ik hoop dat ik aan het eind van deze module kan zeggen
dat ik mij heb ontwikkeld in mijn rol als voorzitter van het OLT en in de nieuwe rol van
rekencoördinator die ik dan mag gaan aannemen. In dit verslag neem ik u mee in mijn
groeiproces van leerkracht naar rekencoördinator. U kunt stap voor stap mijn ontwikkeling
volgen door de gemaakte opdrachten, koppelingen van theorie en de geschreven evaluatie.
Inhoudsopgave
Inhoud
2
,Beroepsproduct rekendidactiek.............................................................................. 1
Inleiding.................................................................................................................. 2
Inhoudsopgave....................................................................................................... 2
Leeruitkomst........................................................................................................... 4
Het inhoudelijke deel.............................................................................................. 5
a. Rekendidactische visies en ontwikkelingen.....................................................6
b. Vakdidactische modellen................................................................................. 8
Leerling tafels van vermenigvuldiging.............................................................8
Diagnostisch rekengesprek........................................................................... 11
Observatie...................................................................................................... 12
c. Rekenresultaten............................................................................................. 13
d. Analyse.......................................................................................................... 14
e. Plan van aanpak............................................................................................ 16
Plan van Aanpak – Rekenonderwijs in groep 3A................................................16
f. Feedback........................................................................................................ 18
Het vakoverstijgende deel.................................................................................... 19
Bronnenlijst.......................................................................................................... 21
Bijlage 1: video en voorbereiding diagnostisch rekengesprek met leerling H.......23
Bijlage 2: handelingsplan leerling H.....................................................................26
Bijlage 3: observatieformulier............................................................................... 29
Bijlage 4: plan van aanpak visie...........................................................................31
Plan van Aanpak – visie op rekenonderwijs.......................................................31
3
, Leeruitkomst
Voor dit beroepsproduct heb ik mij verdiept in twee didactische rekenvisies: traditioneel en
realistisch. Het verschil tussen beiden werd mij al snel duidelijk en ook zag ik meteen dat op
mijn werkplek er wordt gewerkt vanuit de traditionele rekenvisie. Het geven van lessen met
behulp van het expliciete directe instructiemodel (EDI) heeft een rol binnen het onderwijs op
de Christelijke opleidingsschool (COS). Echter bleek ook dat dit niet volledig aansloot,
omdat de COS in zijn algemene visie omschrijft dat actief en ontdekkend leren ook een rol
speelt binnen het onderwijs. Dit komt meer overeen met de realistische rekenvisie.
Op de COS zijn momenteel veel ontwikkelingen wegens de implementatie van de nieuwe
rekenmethode. Ondanks dat dit ook al een grote ontwikkeling is, komen er ook andere
ontwikkelingen en vraagstukken naar voren. Hoe zetten we ´Met sprongen vooruit´ in naast
de rekenmethode? Waarom bieden we altijd maar 1 oplossingsstrategie aan? Hoe zit het
dan met de creatieve rekenaars en de eerder geleerde strategieën? Wanneer is er tijd voor
automatisering? Hoe kunnen we alle leerlingen wel voldoende tijd geven om te kunnen
automatiseren? Wie moeten er automatiseren? Door het bestuderen van de theorie zijn bij
mij een hoop inzichten gekomen waarbij ik antwoord heb kunnen geven op bovenstaande
vragen.
Daarnaast heb ik mij verder verdiept in verschillende onderdelen van de rekendidactiek. Ik
heb geleerd om mij te verdiepen in een leerlijn en hierbij te kijken naar mogelijkheden waar
winst te behalen valt. Ook heb ik geleerd hoe ik een rekengesprek kan voeren, waardoor je
een collega kan ondersteunen om een kind weer tot ontwikkeling te brengen. Het meest
waardevolle wat ik heb mogen leren is verdieping in de rekendidactiek. Ik heb meer kennis
van de vakdidactische modellen gekregen en dit kan ik toepassen in de praktijk. Bijvoorbeeld
bij het observeren van collega´s, het voeren van een rekengesprek en ook om mijn eigen
rekenlessen te verbeteren. Vanuit hier is het mij gelukt om verbeteracties te vinden en deze
te vertalen naar een plan van aanpak. Deze plannen zijn uiteindelijk weer verbeterd naar
aanleiding van feedbackgesprekken met onder andere IB, MT en het OLT rekenen.
4
Naam Lisanne van Duijn
Werkplek Christelijke opleidingsschool
Adres Parklaan 118
1
,Inleiding
‘’Lisanne, waar kan ik de toetsanalyse vinden van blok 2 en 3?’’ vroeg de leerkracht van
groep 5a tijdens een werkbijeenkomst. ‘’Ik heb nu wel een doelenoverzicht, maar waar heb ik
dan tijd en ruimte om ook de focus po doelen aan te bieden?’’ zei de leerkracht van groep
7b. En weer een andere leerkracht zei: ‘’Ik snap niet zo goed hoe ik die verhaaltjesommen
volgens een vast stappenplan kan aanbieden.’’ Op dat moment besefte ik mij dat ik een rol
had binnen de school die ik heel leuk vond, maar waar ik eigenlijk te weinig kennis en
ervaring voor had om mijn collega’s goed te kunnen helpen en ondersteunen.
Mijn naam is Lisanne van Duijn en ik ben de leerkracht van groep 8A van de Christelijke
opleidingsschool in Katwijk. Daarnaast ben ik ook de voorzitter van ons leer- en
ontwikkelteam (OLT) rekenen. Dit doe ik nu voor het tweede jaar. Waar ik vorig jaar deze rol
heel goed kun vervullen, loop ik nu tegen verschillende zaken aan waarin ik zoekende ben.
Vorig jaar had ons OLT de opdracht om een nieuwe rekenmethode uit te kiezen. Er was toen
al vooronderzoek gedaan waarna er twee mogelijke methodes over bleven. Wij hebben toen
testweken georganiseerd, studiedagen met sprekers van de methodes geregeld,
vragenlijsten uitgezet en uiteindelijk in overleg met het MT een keuze gemaakt. Dit hele
proces was voor mij helemaal helder, maar nu we daadwerkelijk zijn begonnen met de
implementatie van de nieuwe methode, merk ik dat mijn rol in het rekenonderwijs volledig is
veranderd.
Dit maakt mij onzeker, om twee redenen. Ik zie dat collega’s soms worstelen en hulp nodig
hebben, maar ik weet niet goed hoe ik heb deze hulp kan geven en welke hulp ik kan bieden.
Daarbij komend werkt het ook niet mee dat ik kennis van de methode mis, doordat ik zelf niet
met de methode werkt in groep 8. Vanwege de hiaten tussen de methodes is besloten om
groep 8 nog een jaar door te laten werken met de oude methode. Hierdoor mis ik dus de
kennis van werken met de methode. De andere reden die mij onzeker maakt komt vanuit de
directie en met MT. Zij vragen mij om allerlei dingen te maken en te regelen samen met het
OLT, maar eigenlijk weet niet goed wat zij hiermee bedoelen of wat er van mij verwacht
wordt. Het schrijven van een onderwijsplan, het maken van een kwaliteitskaart, collega´s
observeren of een plan van aanpak maken als interventie voor een klas waarbij de
rekenresultaten achterblijven. Al deze zaken leer je niet als je op de pabo zit, maar wordt nu
wel van mij verwacht.
Door deze opleiding te volgen hoop ik sterker in mijn schoenen te staan als voorzitter van
ons OLT rekenen/rekencoördinator. Ik hoop dat ik aan het eind van deze module kan zeggen
dat ik mij heb ontwikkeld in mijn rol als voorzitter van het OLT en in de nieuwe rol van
rekencoördinator die ik dan mag gaan aannemen. In dit verslag neem ik u mee in mijn
groeiproces van leerkracht naar rekencoördinator. U kunt stap voor stap mijn ontwikkeling
volgen door de gemaakte opdrachten, koppelingen van theorie en de geschreven evaluatie.
Inhoudsopgave
Inhoud
2
,Beroepsproduct rekendidactiek.............................................................................. 1
Inleiding.................................................................................................................. 2
Inhoudsopgave....................................................................................................... 2
Leeruitkomst........................................................................................................... 4
Het inhoudelijke deel.............................................................................................. 5
a. Rekendidactische visies en ontwikkelingen.....................................................6
b. Vakdidactische modellen................................................................................. 8
Leerling tafels van vermenigvuldiging.............................................................8
Diagnostisch rekengesprek........................................................................... 11
Observatie...................................................................................................... 12
c. Rekenresultaten............................................................................................. 13
d. Analyse.......................................................................................................... 14
e. Plan van aanpak............................................................................................ 16
Plan van Aanpak – Rekenonderwijs in groep 3A................................................16
f. Feedback........................................................................................................ 18
Het vakoverstijgende deel.................................................................................... 19
Bronnenlijst.......................................................................................................... 21
Bijlage 1: video en voorbereiding diagnostisch rekengesprek met leerling H.......23
Bijlage 2: handelingsplan leerling H.....................................................................26
Bijlage 3: observatieformulier............................................................................... 29
Bijlage 4: plan van aanpak visie...........................................................................31
Plan van Aanpak – visie op rekenonderwijs.......................................................31
3
, Leeruitkomst
Voor dit beroepsproduct heb ik mij verdiept in twee didactische rekenvisies: traditioneel en
realistisch. Het verschil tussen beiden werd mij al snel duidelijk en ook zag ik meteen dat op
mijn werkplek er wordt gewerkt vanuit de traditionele rekenvisie. Het geven van lessen met
behulp van het expliciete directe instructiemodel (EDI) heeft een rol binnen het onderwijs op
de Christelijke opleidingsschool (COS). Echter bleek ook dat dit niet volledig aansloot,
omdat de COS in zijn algemene visie omschrijft dat actief en ontdekkend leren ook een rol
speelt binnen het onderwijs. Dit komt meer overeen met de realistische rekenvisie.
Op de COS zijn momenteel veel ontwikkelingen wegens de implementatie van de nieuwe
rekenmethode. Ondanks dat dit ook al een grote ontwikkeling is, komen er ook andere
ontwikkelingen en vraagstukken naar voren. Hoe zetten we ´Met sprongen vooruit´ in naast
de rekenmethode? Waarom bieden we altijd maar 1 oplossingsstrategie aan? Hoe zit het
dan met de creatieve rekenaars en de eerder geleerde strategieën? Wanneer is er tijd voor
automatisering? Hoe kunnen we alle leerlingen wel voldoende tijd geven om te kunnen
automatiseren? Wie moeten er automatiseren? Door het bestuderen van de theorie zijn bij
mij een hoop inzichten gekomen waarbij ik antwoord heb kunnen geven op bovenstaande
vragen.
Daarnaast heb ik mij verder verdiept in verschillende onderdelen van de rekendidactiek. Ik
heb geleerd om mij te verdiepen in een leerlijn en hierbij te kijken naar mogelijkheden waar
winst te behalen valt. Ook heb ik geleerd hoe ik een rekengesprek kan voeren, waardoor je
een collega kan ondersteunen om een kind weer tot ontwikkeling te brengen. Het meest
waardevolle wat ik heb mogen leren is verdieping in de rekendidactiek. Ik heb meer kennis
van de vakdidactische modellen gekregen en dit kan ik toepassen in de praktijk. Bijvoorbeeld
bij het observeren van collega´s, het voeren van een rekengesprek en ook om mijn eigen
rekenlessen te verbeteren. Vanuit hier is het mij gelukt om verbeteracties te vinden en deze
te vertalen naar een plan van aanpak. Deze plannen zijn uiteindelijk weer verbeterd naar
aanleiding van feedbackgesprekken met onder andere IB, MT en het OLT rekenen.
4
