Dieren in de hulpverlening
1 Inleiding: Animal Assisted Interactions (AAI)
1.1 Definities
1.1.1 (IAD) Interventies met Assistentie van Dieren
- Doelgerichte en gestructureerde interventie
- Dieren worden bewust ingezet als ondersteuning van gezondheid,
onderwijs en persoonlijke dienstverlening
- Doel: Positief therapeutisch effect op mensen
- Bestaat uit: mens-dier teams die formeel ten dienste staan van
dienstverlening aan mensen
1.1.1.1 (TAD) Therapie met Assistentie van Dieren
- Doelgerichte, geplande en gestructureerde therapeutische interventie
- Gericht op het lichamelijk, psychosociaal, emotioneel en/of cognitief
functioneren te verbeteren
- Uitgevoerd door: geschoolde beroepsbeoefenaars (geldige
beroepsvergunning, universiteitsgraad of equivalent) op gebied van
gezondheid, onderwijs en sociale dienstverlening
1
, - Richt zich op: verbetering van fysiek, cognitief, gedragsmatig en/of
sociaal-emotioneel functioneren van de desbetreffende cliënt
- 4 partijen:
o De cliënt of ontvanger
o De geleider van het dier (getraind en ervaring met geleiden en
gedrag van het dier)
o Het dier
o De welzijnswerker/therapeut (kan ook geleider zijn)
1.1.1.1.1 Opsplitsing
1. Therapieën die erop gericht zijn het lichamelijk functioneren te
verbeteren
o Hoe werkt het?
▪ Dieren om mensen te inspireren en te motiveren om deel te
nemen aan constructieve activiteiten en/of om in actie te
schieten
o Hoe wordt dit toegepast?
▪ Kan toegepast worden als revalidatie na een ongeluk
▪ Kan toegepast worden om revalidatie en therapie vol te
houden
• Vb: paardrijden voor neurologische problemen,
spieren te versterken, motorische vaardigheden,…
→ vooral bij mensen die niet kunnen stappen of
moeite hebben (zelfde spieren)
2. Therapieën die erop gericht zijn het psychosociaal, emotioneel en/of
cognitief functioneren te verbeteren
o Hoe werkt het?
▪ Dieren hebben effect op bloeddruk, stress,…
▪ Kunnen meer sociaal gedrag uitlokken
▪ Doelgroepen:
• Bijzondere jeugd
• Autisme
• Adhd
• Hechtingsproblemen
• Dementie
• Psychiatrische problematiek
• Delinquenten
• …
2
,o Dier als hulpmiddel voor de psychotherapie
▪ Verbetering therapeutische relatie
• Relatie tussen therapeut en cliënt verbeteren dmv
dier
▪ Bespreekbaar stellen van emoties en gevoelige thema’s
• Via antropomorfisme (vermeende beleving van het
dier)
• Via waarnemingen en interactie met dieren
• Via gebruik metaforen
• Via gebruik van spiegels (zowel bij dier als cliënt)
▪ Katalysator binding en gehechtheid
• = een affectieve band die een persoon of dier tot
stand brengt tussen zichzelf en een specifiek ander
• Doel hechting: het verkrijgen van veiligheid en
geborgenheid
• Hechtingstheorie
o Dieren als vervanger voor gehechtheid
(moeilijkheden vertrouwen)
o Positieve interacties leren herkennen
o Uitbreiden buiten mens-dier interactie
▪ Katalysator voor empathie
• = het begrijpen en delen in, iemand anders zijn
emotionele staat
▪ Katalysator verzorgen/geven
3
, 1.1.1.2 (LAD) Leren met Assistentie van Dieren
- Doelgerichte, geplande en gestructureerde interventie
- Gericht op cognitief functioneren te verbeteren en leerdoelen op
kortere termijn, makkelijker, duurzamer of op een meer ontspannen
manier te behalen
- Uitgevoerd door: beroepsbeoefenaars (bevoegde leerkracht) op het
gebied van onderwijs
o Leerkrachten voor regulier onderwijs: dienen bekend te zijn met
de betrokken dieren
▪ Vb: educatief bezoek om verantwoord huisdierbezit te
bevorderen
o Leerkrachten voor bijzonder onderwijs (orthopedagogiek):
therapeutische doelgerichte interventie
▪ Vb: leesprogramma met behulp van een hond
- Doel: leervaardigheden, pro-sociale vaardigheden en cognitief
functioneren verbeteren
- 4 partijen:
o De cliënt of ontvanger
o De geleider van het dier (getraind en ervaring heeft met geleiden
en gedrag van het dier)
o Het dier
o De orthopedagoog/leraar (kan ook geleider zijn)
1.1.1.2.1 Voorbeeld 1
- De vliertuin
- Gebruikt boerderij om Engels en Frans aan te leren
- Ook voor individuele begeleidingen
- Hoe?
o Dieren trekken aandacht
o Minder stress rond dieren
1.1.1.2.2 Voorbeeld 2
- Beestig wijs (vzw)
o Wil “levensecht leren” en duurzaam onderwijs promoten
- Onderscheid in dienstverlening:
o Leeraanbod voor jongeren en jongvolwassenen → leercentrum
o Zorgaanbod voor personen met een beperking die graag met
honden bezig zijn en dagbesteding wensen
o Hondenshop met kwalitatieve producten en uitleensystemen
4
1 Inleiding: Animal Assisted Interactions (AAI)
1.1 Definities
1.1.1 (IAD) Interventies met Assistentie van Dieren
- Doelgerichte en gestructureerde interventie
- Dieren worden bewust ingezet als ondersteuning van gezondheid,
onderwijs en persoonlijke dienstverlening
- Doel: Positief therapeutisch effect op mensen
- Bestaat uit: mens-dier teams die formeel ten dienste staan van
dienstverlening aan mensen
1.1.1.1 (TAD) Therapie met Assistentie van Dieren
- Doelgerichte, geplande en gestructureerde therapeutische interventie
- Gericht op het lichamelijk, psychosociaal, emotioneel en/of cognitief
functioneren te verbeteren
- Uitgevoerd door: geschoolde beroepsbeoefenaars (geldige
beroepsvergunning, universiteitsgraad of equivalent) op gebied van
gezondheid, onderwijs en sociale dienstverlening
1
, - Richt zich op: verbetering van fysiek, cognitief, gedragsmatig en/of
sociaal-emotioneel functioneren van de desbetreffende cliënt
- 4 partijen:
o De cliënt of ontvanger
o De geleider van het dier (getraind en ervaring met geleiden en
gedrag van het dier)
o Het dier
o De welzijnswerker/therapeut (kan ook geleider zijn)
1.1.1.1.1 Opsplitsing
1. Therapieën die erop gericht zijn het lichamelijk functioneren te
verbeteren
o Hoe werkt het?
▪ Dieren om mensen te inspireren en te motiveren om deel te
nemen aan constructieve activiteiten en/of om in actie te
schieten
o Hoe wordt dit toegepast?
▪ Kan toegepast worden als revalidatie na een ongeluk
▪ Kan toegepast worden om revalidatie en therapie vol te
houden
• Vb: paardrijden voor neurologische problemen,
spieren te versterken, motorische vaardigheden,…
→ vooral bij mensen die niet kunnen stappen of
moeite hebben (zelfde spieren)
2. Therapieën die erop gericht zijn het psychosociaal, emotioneel en/of
cognitief functioneren te verbeteren
o Hoe werkt het?
▪ Dieren hebben effect op bloeddruk, stress,…
▪ Kunnen meer sociaal gedrag uitlokken
▪ Doelgroepen:
• Bijzondere jeugd
• Autisme
• Adhd
• Hechtingsproblemen
• Dementie
• Psychiatrische problematiek
• Delinquenten
• …
2
,o Dier als hulpmiddel voor de psychotherapie
▪ Verbetering therapeutische relatie
• Relatie tussen therapeut en cliënt verbeteren dmv
dier
▪ Bespreekbaar stellen van emoties en gevoelige thema’s
• Via antropomorfisme (vermeende beleving van het
dier)
• Via waarnemingen en interactie met dieren
• Via gebruik metaforen
• Via gebruik van spiegels (zowel bij dier als cliënt)
▪ Katalysator binding en gehechtheid
• = een affectieve band die een persoon of dier tot
stand brengt tussen zichzelf en een specifiek ander
• Doel hechting: het verkrijgen van veiligheid en
geborgenheid
• Hechtingstheorie
o Dieren als vervanger voor gehechtheid
(moeilijkheden vertrouwen)
o Positieve interacties leren herkennen
o Uitbreiden buiten mens-dier interactie
▪ Katalysator voor empathie
• = het begrijpen en delen in, iemand anders zijn
emotionele staat
▪ Katalysator verzorgen/geven
3
, 1.1.1.2 (LAD) Leren met Assistentie van Dieren
- Doelgerichte, geplande en gestructureerde interventie
- Gericht op cognitief functioneren te verbeteren en leerdoelen op
kortere termijn, makkelijker, duurzamer of op een meer ontspannen
manier te behalen
- Uitgevoerd door: beroepsbeoefenaars (bevoegde leerkracht) op het
gebied van onderwijs
o Leerkrachten voor regulier onderwijs: dienen bekend te zijn met
de betrokken dieren
▪ Vb: educatief bezoek om verantwoord huisdierbezit te
bevorderen
o Leerkrachten voor bijzonder onderwijs (orthopedagogiek):
therapeutische doelgerichte interventie
▪ Vb: leesprogramma met behulp van een hond
- Doel: leervaardigheden, pro-sociale vaardigheden en cognitief
functioneren verbeteren
- 4 partijen:
o De cliënt of ontvanger
o De geleider van het dier (getraind en ervaring heeft met geleiden
en gedrag van het dier)
o Het dier
o De orthopedagoog/leraar (kan ook geleider zijn)
1.1.1.2.1 Voorbeeld 1
- De vliertuin
- Gebruikt boerderij om Engels en Frans aan te leren
- Ook voor individuele begeleidingen
- Hoe?
o Dieren trekken aandacht
o Minder stress rond dieren
1.1.1.2.2 Voorbeeld 2
- Beestig wijs (vzw)
o Wil “levensecht leren” en duurzaam onderwijs promoten
- Onderscheid in dienstverlening:
o Leeraanbod voor jongeren en jongvolwassenen → leercentrum
o Zorgaanbod voor personen met een beperking die graag met
honden bezig zijn en dagbesteding wensen
o Hondenshop met kwalitatieve producten en uitleensystemen
4
