Toegepast welzijnsrecht

Toegepast Welzijnsrecht

Wat is Welzijnsrecht?

 Gaat over de rechten en plichten van burgers en overheid rond
welzijn en sociale voorzieningen.
 Richt zich op het bevorderen van het welzijn en de
levenskwaliteit van mensen.
 Heeft bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen in de
samenleving.
 Zorgt ervoor dat iedereen toegang heeft tot hulp en
ondersteuning wanneer dat nodig is.
 Is belangrijk voor maatschappelijk werkers om rechten van
cliënten te kennen en te verdedigen.

Sociale Zekerheid = Solidariteit
 Tussen werkenden en werklozen

 Tussen jongeren en ouderen

 Tussen gezonden en zieken

 Tussen mensen met een inkomen en mensen zonder inkomen

 Tussen gezinnen zonder kinderen en gezinnen met kinderen

Betekenis: Sociale zekerheid is gebaseerd op solidariteit: iedereen draagt
bij volgens zijn mogelijkheden, zodat iedereen geholpen wordt wanneer hij
of zij het nodig heeft.



Verzekering
Verzekeringsprincipe

 Werknemers en zelfstandigen betalen sociale bijdragen op hun loon
of inkomen.

 Wie voldoende gewerkt en bijgedragen heeft, krijgt recht op sociale
uitkeringen.

 Er zijn uitzonderingen, zoals de wachttijd voor schoolverlaters
(tijdelijk).

 Dit principe wordt gecorrigeerd door solidariteit, zodat ook minder
begoeden beschermd worden.




1

, Solidariteitsprincipe

 Interpersoonlijke solidariteit: mensen dragen samen risico’s.

 Horizontale solidariteit: iedereen betaalt hetzelfde
bijdragepercentage, ongeacht het risico (in tegenstelling tot
commerciële verzekeringen).

 Verticale solidariteit (inkomenssolidariteit):

o Uitkeringen zijn vaak gekoppeld aan het vroegere loon of
inkomen (hogere bijdrage = hogere uitkering).

o Sommige uitkeringen zijn forfaitair, bv. gezinsbijslag of
terugbetaling gezondheidszorg.

o Er bestaan maximum- en minimumuitkeringen, berekend op
een begrensd loon.

o Bij sommige uitkeringen speelt de financiële draagkracht van
het gezin mee.

o Mensen met een hoog inkomen betalen meer, maar krijgen
niet altijd een hogere uitkering.

 Federale steun: de overheid vult aan via belastingsmiddelen om
de uitgaven te dekken.

Universalisme en Selectiviteit

 Universalisme: iedereen heeft gelijke toegang tot bepaalde
rechten.

 Selectiviteit: enkel specifieke doelgroepen krijgen toegang tot
bepaalde rechten of steun.



Sociale Bescherming in België
 Vervangingsinkomen:

 Bij verlies van arbeidsinkomen (zoals werkloosheid,
arbeidsongeschiktheid of pensioen) krijg je een inkomen dat je loon
vervangt.

 Aanvullend inkomen:

 Bij sociale lasten of extra kosten (zoals het opvoeden van kinderen
of medische uitgaven) krijg je een aanvulling op je inkomen.

2

,  Bijstandsuitkeringen:

 Als je onvrijwillig geen beroepsinkomen hebt, krijg je een uitkering
via de bijstand, om een minimumbestaan te garanderen.



Andere spelers in de sociale bescherming
 Extra-legale aanvullende sociale verzekeringen:

 Worden collectief georganiseerd (via bedrijf of sector).

 Voorbeelden: bedrijfs- en sectorpensioenen,
hospitalisatieverzekering.

 Individuele verzekeringen:

 Worden door de burger zelf afgesloten.

 Voorbeelden: pensioensparen, aanvullende ziektekostenverzekering,
levensverzekering.

Een versnippering van (welzijn)overheidsbevoegdheden
 Federale overheid: bevoegd voor o.a. sociale zekerheid,
pensioenen, werkloosheid, gezondheidszorg.

 Vlaamse overheid: bevoegd voor welzijn, gezin, jeugdhulp,
gehandicaptenzorg, ouderenzorg.

 Provinciale overheid: speelt een ondersteunende en
coördinerende rol, bv. in welzijns- en gezondheidsinitiatieven.

 Lokale overheid (gemeente en OCMW): zorgt voor rechtstreekse
hulp aan burgers, bv. maatschappelijke dienstverlening en bijstand.



Welzijnsbeleid op verschillende bestuursniveaus
 Welzijn is een bevoegdheid van de gemeenschappen (zoals de
Vlaamse Gemeenschap).
 Toch voeren ook andere beleidsniveaus en sectoren een
welzijnsbeleid.
 Welzijn is een doelstelling van meerdere beleidssectoren, zoals
gezondheid, werk, onderwijs, huisvesting …
 Het is dus een transversaal thema:
→ een beleid dat verschillende beleidsdomeinen samen uitvoeren
om het welzijn van burgers te bevorderen.

Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ)
 De RSZ is een federale instelling die instaat voor het innen
en beheren van sociale zekerheidsbijdragen.

3

,  Werkgevers betalen deze bijdragen voor hun werknemers aan de
RSZ.
 De RSZ verdeelt de middelen daarna over de verschillende takken
van de sociale zekerheid (zoals werkloosheid, ziekteverzekering,
pensioenen, kinderbijslag …).
 Doel: zorgen dat de sociale zekerheid goed functioneert en dat
iedereen de juiste uitkeringen en rechten krijgt.
Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid (KSZ)
 De KSZ is een coördinerende instelling binnen de sociale zekerheid.
 Ze zorgt voor het beheer en de uitwisseling van gegevens tussen
verschillende sociale instellingen.
 Doel: de toegang tot sociale zekerheidsrechten vergemakkelijken en
administratieve rompslomp verminderen.
 Dankzij de KSZ moeten burgers minder documenten aanleveren,
omdat instanties gegevens onderling digitaal delen.

Elektronische identiteitskaart (eID)
 Vermeldingen op de eID:

 Zichtbaar: persoonlijke gegevens zoals naam, voornaam, adres,
rijksregisternummer, foto …

 Onzichtbaar (chip):

o Nummer en inschrijving bij het ziekenfonds

o Begin- en einddatum van het recht op gezondheidszorg

o Gegevens over het recht op sociale franchise en
derdebetalersregeling

 Wegvallen SIS-kaart:

 De vroegere SIS-kaart werd geïntegreerd in de eID → één kaart voor
zowel identificatie als sociale zekerheid.

 Doel van de eID:

 Vereenvoudigen van identificatie van burgers.

 Snellere en bredere toegang tot persoonsgegevens binnen de
sociale zekerheid.

 Administratieve vereenvoudiging voor burgers, zorgverleners en
overheidsdiensten.

Vervanging arbeidsinkomen
Wanneer iemand (tijdelijk of blijvend) geen loon ontvangt, kan dit inkomen
worden vervangen door sociale uitkeringen:



4