Cardiologie
1. ritmestoornissen
1.1 klinische interpretatie ECG
ECG bij kinderen op dezelfde manier geïnterpreteerd als bij volwassenen.
belangrijkste verschil -> hartfrequentie (en ook de geleidingsintervallen) afhankelijk is van de
leeftijd.
➢ Pasgeborenen hebben een snelle hartslag,
➢ naarmate het kind ouder wordt, daalt de hartfrequentie geleidelijk.
Gemiddelde hartfrequenties per leeftijd:
• Neonaat: 110–170/min
• Baby (3–6 mnd): 105–165/min
• Kind (1–6 j): 85–150/min
• Kind (6–12 j): 70–135/min
• 12 jaar: 60–120/min
1.1.1juridisch aspect
verpleegkundige moet bij lezen van ECG abnormale patronen herkennen, zodat hij/zij snel kan
bijdragen aan de diagnosestelling door de arts (K.B., 2007).
Volgens het Koninklijk Besluit moet de verpleegkundige:
• kunnen onderscheiden tussen normale en afwijkende waarden om mogelijke ziektebeelden te
herkennen;
• bij levensbedreigende situaties (zoals ventriculaire fibrillatie) onmiddellijk handelen volgens
staande orders (bijv. defibrillatie en reanimatie);
• geen diagnose stellen, maar wel levensgevaarlijke symptomen vaststellen en gepast reageren;
• bij Holter-monitoring (langdurige hartritmeregistratie) de analyse uitvoeren, maar de volledige
registratie moet bewaard blijven voor de arts, die uiteindelijk de diagnose stelt.
1.1.2 anatomie en fysiologie van het hart
Belangrijke kernpunten:
1. Het hart bestaat uit twee boezems (atria) bovenaan en twee kamers (ventrikels) onderaan.
2. Het septum is de wand tussen de linker en rechter harthelft.
3. De kransslagaders (coronairen) voorzien de hartspier zelf van bloed.
4. Bloedtoevoer en -afvoer:
✓ Inkomend: vena cava (lichaam) en vena pulmonalis (longen).
✓ Uitgaand: aorta (naar lichaam) en arteria pulmonalis (naar longen).
,Cardiologie
5. De rechterkant van het hart pompt zuurstofarm bloed naar de longen,
de linkerkant pompt zuurstofrijk bloed naar het lichaam.
6. De sinusknoop ligt in de rechterboezem en is de natuurlijke pacemaker die het hartritme start.
7. De AV-knoop (tussen boezem en kamer) vertraagt de prikkel zodat de kamers zich kunnen vullen.
8. De bundel van His (in het tussenschot) geleidt de prikkel verder naar de Purkinjevezels, die de kamers laten
samentrekken.
9. De elektrische prikkelgeleiding verloopt dus:
Sinusknoop → AV-knoop → Bundel van His → Purkinjevezels → Samentrekking van de kamers
1.1.3 elektrofysiologische processen van het hart
ECG: registratie van elektrische geleiding in het hart gedurende 10 sec
SN-> sinus node = sinusknoop, de natuurlijke pacemaker van het hart. Deze cellen kunnen
zelfstandig een depolarisatie golf starten.
Het belangrijkste inzicht is dat een ECG alleen een lijn laat zien als er een spanningsverschil is
tussen de elektroden.
➔ Vlakke lijn = alle hartspiercellen zijn gelijk geladen (allemaal in rust of allemaal
geactiveerd).
➔ Beweging op het ECG = verschil in lading → er vindt depolarisatie of repolarisatie plaats.
De elektrische activiteit van het hart verloopt in 5 stappen:
1. Rust (gepolariseerd):
De binnenkant van de hartcellen is negatief geladen. Er is nog
geen activiteit.
2. Depolarisatie:
De lading verandert van negatief naar positief → het hart trekt
samen (eerst boezems, dan kamers).
Op het ECG zie je een afwijking van de vlakke lijn.
3. Volledige depolarisatie:
Alle cellen zijn nu positief geladen → geen spanningsverschil, dus
vlak ECG-segment.
4. Repolarisatie:
De cellen keren terug naar hun rustlading. Het hart is
mechanisch in rust, maar elektrisch nog actief → dus opnieuw
een golf op het ECG.
, Cardiologie
5. Herstel (terug gepolariseerd): De cellen zijn weer negatief
vanbinnen → het hart is klaar voor de volgende slag.
1.1.4 ECG papier en PQRST- complex
Betekenis van de assen:
• X-as (horizontaal) → tijd
o 1 klein hokje = 0,04 sec (40 ms)
o 1 groot hok (5 kleine) = 0,2 sec (200 ms)
• Y-as (verticaal) → voltage (V)
Het ECG bestaat uit een PQRST-complex:
Elke PQRST-cyclus = 1 hartslag.
Onderdeel Wat gebeurt er in het hart Kenmerken op ECG
Depolarisatie van de atria Stompe golf (langzame cel-op-cel
P-top
(boezems trekken samen) geleiding)
Depolarisatie van de ventrikels Scherpe piek door snelle geleiding via
QRS-complex
(kamers trekken samen) de bundel van His (“autostrade”)
Het hele hart is volledig
ST-segment Vlakke lijn, want geen spanningsverschil
gedepolariseerd
Overgang tussen QRS en ST-
J-punt Begin van het ST-segment
segment
Repolarisatie van de ventrikels
T-top Afrondende golf
(ontspanning)
(Repolarisatie van de atria is
— —
niet zichtbaar op het ECG)
1. ritmestoornissen
1.1 klinische interpretatie ECG
ECG bij kinderen op dezelfde manier geïnterpreteerd als bij volwassenen.
belangrijkste verschil -> hartfrequentie (en ook de geleidingsintervallen) afhankelijk is van de
leeftijd.
➢ Pasgeborenen hebben een snelle hartslag,
➢ naarmate het kind ouder wordt, daalt de hartfrequentie geleidelijk.
Gemiddelde hartfrequenties per leeftijd:
• Neonaat: 110–170/min
• Baby (3–6 mnd): 105–165/min
• Kind (1–6 j): 85–150/min
• Kind (6–12 j): 70–135/min
• 12 jaar: 60–120/min
1.1.1juridisch aspect
verpleegkundige moet bij lezen van ECG abnormale patronen herkennen, zodat hij/zij snel kan
bijdragen aan de diagnosestelling door de arts (K.B., 2007).
Volgens het Koninklijk Besluit moet de verpleegkundige:
• kunnen onderscheiden tussen normale en afwijkende waarden om mogelijke ziektebeelden te
herkennen;
• bij levensbedreigende situaties (zoals ventriculaire fibrillatie) onmiddellijk handelen volgens
staande orders (bijv. defibrillatie en reanimatie);
• geen diagnose stellen, maar wel levensgevaarlijke symptomen vaststellen en gepast reageren;
• bij Holter-monitoring (langdurige hartritmeregistratie) de analyse uitvoeren, maar de volledige
registratie moet bewaard blijven voor de arts, die uiteindelijk de diagnose stelt.
1.1.2 anatomie en fysiologie van het hart
Belangrijke kernpunten:
1. Het hart bestaat uit twee boezems (atria) bovenaan en twee kamers (ventrikels) onderaan.
2. Het septum is de wand tussen de linker en rechter harthelft.
3. De kransslagaders (coronairen) voorzien de hartspier zelf van bloed.
4. Bloedtoevoer en -afvoer:
✓ Inkomend: vena cava (lichaam) en vena pulmonalis (longen).
✓ Uitgaand: aorta (naar lichaam) en arteria pulmonalis (naar longen).
,Cardiologie
5. De rechterkant van het hart pompt zuurstofarm bloed naar de longen,
de linkerkant pompt zuurstofrijk bloed naar het lichaam.
6. De sinusknoop ligt in de rechterboezem en is de natuurlijke pacemaker die het hartritme start.
7. De AV-knoop (tussen boezem en kamer) vertraagt de prikkel zodat de kamers zich kunnen vullen.
8. De bundel van His (in het tussenschot) geleidt de prikkel verder naar de Purkinjevezels, die de kamers laten
samentrekken.
9. De elektrische prikkelgeleiding verloopt dus:
Sinusknoop → AV-knoop → Bundel van His → Purkinjevezels → Samentrekking van de kamers
1.1.3 elektrofysiologische processen van het hart
ECG: registratie van elektrische geleiding in het hart gedurende 10 sec
SN-> sinus node = sinusknoop, de natuurlijke pacemaker van het hart. Deze cellen kunnen
zelfstandig een depolarisatie golf starten.
Het belangrijkste inzicht is dat een ECG alleen een lijn laat zien als er een spanningsverschil is
tussen de elektroden.
➔ Vlakke lijn = alle hartspiercellen zijn gelijk geladen (allemaal in rust of allemaal
geactiveerd).
➔ Beweging op het ECG = verschil in lading → er vindt depolarisatie of repolarisatie plaats.
De elektrische activiteit van het hart verloopt in 5 stappen:
1. Rust (gepolariseerd):
De binnenkant van de hartcellen is negatief geladen. Er is nog
geen activiteit.
2. Depolarisatie:
De lading verandert van negatief naar positief → het hart trekt
samen (eerst boezems, dan kamers).
Op het ECG zie je een afwijking van de vlakke lijn.
3. Volledige depolarisatie:
Alle cellen zijn nu positief geladen → geen spanningsverschil, dus
vlak ECG-segment.
4. Repolarisatie:
De cellen keren terug naar hun rustlading. Het hart is
mechanisch in rust, maar elektrisch nog actief → dus opnieuw
een golf op het ECG.
, Cardiologie
5. Herstel (terug gepolariseerd): De cellen zijn weer negatief
vanbinnen → het hart is klaar voor de volgende slag.
1.1.4 ECG papier en PQRST- complex
Betekenis van de assen:
• X-as (horizontaal) → tijd
o 1 klein hokje = 0,04 sec (40 ms)
o 1 groot hok (5 kleine) = 0,2 sec (200 ms)
• Y-as (verticaal) → voltage (V)
Het ECG bestaat uit een PQRST-complex:
Elke PQRST-cyclus = 1 hartslag.
Onderdeel Wat gebeurt er in het hart Kenmerken op ECG
Depolarisatie van de atria Stompe golf (langzame cel-op-cel
P-top
(boezems trekken samen) geleiding)
Depolarisatie van de ventrikels Scherpe piek door snelle geleiding via
QRS-complex
(kamers trekken samen) de bundel van His (“autostrade”)
Het hele hart is volledig
ST-segment Vlakke lijn, want geen spanningsverschil
gedepolariseerd
Overgang tussen QRS en ST-
J-punt Begin van het ST-segment
segment
Repolarisatie van de ventrikels
T-top Afrondende golf
(ontspanning)
(Repolarisatie van de atria is
— —
niet zichtbaar op het ECG)
