M9 Theorie: Tijd en Ruimte Bert Belmans
BOUWENERGIE
DEEL 1: WARMTE
HOOFDSTUK 1: BASISBEGRIPPEN WARMTETRANSPORT
1.1 GROOTHEDEN EN EENHEDEN
1.2 WARMTEWEERSTAND VAN EEN LUCHTSPOUW
1.3 NIET HOMOGENE CONSTRUCTIE
1.4 WARMTETRANSPORT: 3 MANIEREN
HOOFDSTUK 2: OEFENINGEN
1.1 REKENVOORBEELD WARMTESTROOMDICHTHEID
1.2 OPDRACHT 1 WARMTESTROOMDICHTHEID
1.3 OPDRACHT 2 WARMTESTROOMDICHTHEID
1.4 OPDRACHT 3
1.5 OPDRACHT 4
DEEL 2: DE EPB EN ENERGIEBALANS
HOOFDSTUK 1: EPBD (ENERGY PERFORMANCE OF BUILDINGS DIRECTIVE)
1.1 WAT?
1.1.1 Doelstellingen
1.1.2 Basisprincipe
1.1.3 De eisen in Vlaanderen
1.1.4 Winsten en verliezen – Energiebalans
HOOFDSTUK 2: VERBETERING OEFENINGEN
DEEL 3: VENTILATIE
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
HOOFDSTUK 2: WAAROM VENTILEREN?
1.1 VERONTREINIGINGEN EN VOCHT
1.1.1 Gevolgen van vervuiling en vocht
1.1.2 Oplossing
1.2 VENTILATIERICHTLIJNEN
1.2.1 De ventilatienormen
1.2.2 Voelbare en latente warmte
1.2.3 Ventilatiedebiet afstemmen en ventilatievoud
1.2.4 Ventilatiedebieten
1.2.5 Luchtdichtheid
Samenvatting: Ursula Van Opstal 1
,M9 Theorie: Tijd en Ruimte Bert Belmans
1.3 VENTILATIESYSTEMEN
1.3.1 Verplichte eisen
1.3.2 De 4 soorten systemen
1.3.3 Niveau’s voor vervuiling van de lucht
1.3.4 Europese ventilatienorm Europese ventilatienorm
1.3.5 Warmterecuperatie bij systeem D
1.3.6 Inregeling van mechanische ventilatiesystemen
1.3.7 Ventilatiedebieten
1.3.8 Regelbare toevoeropeningen bij systeem A en C
1.3.9 Doorvoeropeningen bij systeem A,B,C en D
1.3.10 Regelbare afvoeropeningen bij systeem A en B
1.3.11 Openingen coor mechanische toevoer bij systemen B of D en openingen voor mechanische
afvoer bij systemen C en D
1.3.12 Afvoerkanalen
1.4 VENTILATIE VAN SPECIALE RUIMTEN: AANBEVELINGEN
DEEL 4: VOCHT
HOOFDSTUK 1: INLEIDING: PROBLEEMSTELLING
1.1 VOCHT- EN DAMPTRANSPORT: FYSISCHE PROCESSEN
1.1.1 Damptransport
1.1.2 Vochttransport (vloeistof)
HOOFDSTUK 2: VOCHTPROBLEMEN
1.1 VOORWAARDEN VOOR VOCHTPROBLEMEN: WANNEER TREEDT HET OP?
1.2 VOCHTBALANS/BUFFERCAPACITEIT
1.3 MEEST VOORKOMENDE OORZAKEN EN PROBLEMEN
1.3.1 Bouwvocht
1.3.2 Hygroscopiciteit van bouwmaterialen = aantrekken van vocht (zouten)
1.3.3 Condensatie
1.3.4 Infiltraties
1.3.5 Waterabsorptie door capillariteit
1.3.6 Toevallige oorzaken
HOOFDSTUK 3: CONTACT MET WATER
1.1 DOORSLAG DOORHEEN GEVELS
1.2 OPSTIJGEND GRONDVOCHT
1.3 BOUWVOCHT
1.4 CONTACT MET VOCHTIGE LUCHT/WATER
1.4.1 Vocht in de lucht
1.4.2 Oppervlaktecondensatie
1.4.3 Inwendige condensatie
Samenvatting: Ursula Van Opstal 2
,M9 Theorie: Tijd en Ruimte Bert Belmans
BOUWENERGIE
DEEL 1: WARMTE
HOOFDSTUK 1: BASISBEGRIPPEN WARMTETRANSPORT
1.1 GROOTHEDEN EN EENHEDEN
Wartmte
- Symbool: Q
- = een hoeveelheid energie in Joule
- = (J)
Warmtestroom/warmteflux
- Symbool: Q’ of Phi
- = een hoeveelheid energie per tijdseenheid
- = (J/s) of (W)
Warmtestroomdichtheid
- Symbool: Q
- = Definitie: de warmte die door een bepaalde oppervlakte stroomt
- = J/s/m2 of W/m2
Thermische geleidbaarheid of warmtegeleidingscoëfficiënt:
- Symbool: Lambda / l
- Dit is een materiaaleigenschap
- Definitie: De hoeveelheid energie die per seconde door een vlak van 1m2 gaat bij een eenheidsdikte van
1m, per graad temperatuurverschil
- = W/ (m.K)
Warmteweerstand
- Symbool: R
- Van een materiaal laag / materiaallagen à dit is een constructie eigenschap
- = m2 . K/W
- Hoe groter R, hoe groter de weerstand die de warmtestroom ondervindt om door de constructie te stromen en
hoe beter de materiaal laag isoleert
- Formule voor de warmteweerstand: R = d/l (d = dikte)
Hoe bepaal je de warmteweerstand van een constructie als er meerdere materiaallagen zijn?
Meerdere materiaallagen Rc = R1+R2 + … + Rn
à Een materiaal of een constructie die op een bepaalde temperatuur staat, die gaat warmte uitstralen naar zijn
omgeving maar ook stralingswarmte ontvangen van zijn omgeving. à Dus die overgangsweerstanden brengen
enerzijds convectie in rekening en anderzijds defecten van straling.
à Incl. Overgangsweerstanden à Rtot = Rsi + Rc + Rse
Warmtedoogangscoëfficiënt
- Symbool: U
- = Een constructie eigenschap
- = W / (m2 . K)
- Formule: U = 1/R
- Definitie: de hoeveelheid warmte die door een constructie gaat per seconde (s) per vierkante meter (m2) per
graad temperatuurverschil (K)
Overgangsweerstanden
- Rsi en Rse
- = m2 . K/W
Hoe noemen we de inverse van de overgangsweerstanden?
Dit zijn het warmteovergangscoëfficiënten en niet meer de warmtegeleidingscoëfficiënten (duiden we aan met h)
= s = surface ,i = interior, e = exterior
= overgangsweerstanden zijn nodig om straling en convective in rekening te brengen
Zijn ze afhankelijk of onafhankelijk van de richting van de warmtestroom?
Afhankelijk van richting warmtestroom
Samenvatting: Ursula Van Opstal 3
, M9 Theorie: Tijd en Ruimte Bert Belmans
Rsi = 1/Hi met hi = overgangscoëfficient binnen
Rse = 1/he met he = overgangscoëfficient buiten
à warme lucht gaat stijgen omdat die lichter is. Warmtestroom die verticaal loopt gaat makkelijker plaatsvinden
dan één die horizontaal loopt en gaat ook makkelijker plaatsvinden dan een warmtestroom die van boven naar
beneden gaat.
Rsi à Opwaarts is lager à omdat het een weerstand is tegen de warmtestroom, weerstand is hoe hard je stroom
wordt tegengehouden.
Rse à opwaarts, horizontaal en neerwaarts is hetzelfde omdat je hier gedwongen convectie hebt ipv vrije convectie
(binnen) à het aandeel van die richting verdwijnt hierdoor
1.2 WARMTEWEERSTAND VAN EEN LUCHTSPOUW
1.Niet geventileerd
Stilstaande lucht isoleert goed à geeft meer weerstand tegen
warmtetransport dan een sterk geventileerde spouw.
2.Matig geventileerd
Hangt af van hoe groot de ventilatieopening in die laag
zijn (bv: een spouwmuur met vanboven of beneden
gaten en die gaten voldoen aan de defintie’s (zie foto:
voorwaarden)
3.Sterk geventileerd
à je mag de Rse waarde vervangen door Rsi omdat
dat een luchtlaag is die op één of andere manier
afgesloten van de buitenomgeving is en niet meer
onderhevig is aan wind.
Samenvatting: Ursula Van Opstal 4
BOUWENERGIE
DEEL 1: WARMTE
HOOFDSTUK 1: BASISBEGRIPPEN WARMTETRANSPORT
1.1 GROOTHEDEN EN EENHEDEN
1.2 WARMTEWEERSTAND VAN EEN LUCHTSPOUW
1.3 NIET HOMOGENE CONSTRUCTIE
1.4 WARMTETRANSPORT: 3 MANIEREN
HOOFDSTUK 2: OEFENINGEN
1.1 REKENVOORBEELD WARMTESTROOMDICHTHEID
1.2 OPDRACHT 1 WARMTESTROOMDICHTHEID
1.3 OPDRACHT 2 WARMTESTROOMDICHTHEID
1.4 OPDRACHT 3
1.5 OPDRACHT 4
DEEL 2: DE EPB EN ENERGIEBALANS
HOOFDSTUK 1: EPBD (ENERGY PERFORMANCE OF BUILDINGS DIRECTIVE)
1.1 WAT?
1.1.1 Doelstellingen
1.1.2 Basisprincipe
1.1.3 De eisen in Vlaanderen
1.1.4 Winsten en verliezen – Energiebalans
HOOFDSTUK 2: VERBETERING OEFENINGEN
DEEL 3: VENTILATIE
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
HOOFDSTUK 2: WAAROM VENTILEREN?
1.1 VERONTREINIGINGEN EN VOCHT
1.1.1 Gevolgen van vervuiling en vocht
1.1.2 Oplossing
1.2 VENTILATIERICHTLIJNEN
1.2.1 De ventilatienormen
1.2.2 Voelbare en latente warmte
1.2.3 Ventilatiedebiet afstemmen en ventilatievoud
1.2.4 Ventilatiedebieten
1.2.5 Luchtdichtheid
Samenvatting: Ursula Van Opstal 1
,M9 Theorie: Tijd en Ruimte Bert Belmans
1.3 VENTILATIESYSTEMEN
1.3.1 Verplichte eisen
1.3.2 De 4 soorten systemen
1.3.3 Niveau’s voor vervuiling van de lucht
1.3.4 Europese ventilatienorm Europese ventilatienorm
1.3.5 Warmterecuperatie bij systeem D
1.3.6 Inregeling van mechanische ventilatiesystemen
1.3.7 Ventilatiedebieten
1.3.8 Regelbare toevoeropeningen bij systeem A en C
1.3.9 Doorvoeropeningen bij systeem A,B,C en D
1.3.10 Regelbare afvoeropeningen bij systeem A en B
1.3.11 Openingen coor mechanische toevoer bij systemen B of D en openingen voor mechanische
afvoer bij systemen C en D
1.3.12 Afvoerkanalen
1.4 VENTILATIE VAN SPECIALE RUIMTEN: AANBEVELINGEN
DEEL 4: VOCHT
HOOFDSTUK 1: INLEIDING: PROBLEEMSTELLING
1.1 VOCHT- EN DAMPTRANSPORT: FYSISCHE PROCESSEN
1.1.1 Damptransport
1.1.2 Vochttransport (vloeistof)
HOOFDSTUK 2: VOCHTPROBLEMEN
1.1 VOORWAARDEN VOOR VOCHTPROBLEMEN: WANNEER TREEDT HET OP?
1.2 VOCHTBALANS/BUFFERCAPACITEIT
1.3 MEEST VOORKOMENDE OORZAKEN EN PROBLEMEN
1.3.1 Bouwvocht
1.3.2 Hygroscopiciteit van bouwmaterialen = aantrekken van vocht (zouten)
1.3.3 Condensatie
1.3.4 Infiltraties
1.3.5 Waterabsorptie door capillariteit
1.3.6 Toevallige oorzaken
HOOFDSTUK 3: CONTACT MET WATER
1.1 DOORSLAG DOORHEEN GEVELS
1.2 OPSTIJGEND GRONDVOCHT
1.3 BOUWVOCHT
1.4 CONTACT MET VOCHTIGE LUCHT/WATER
1.4.1 Vocht in de lucht
1.4.2 Oppervlaktecondensatie
1.4.3 Inwendige condensatie
Samenvatting: Ursula Van Opstal 2
,M9 Theorie: Tijd en Ruimte Bert Belmans
BOUWENERGIE
DEEL 1: WARMTE
HOOFDSTUK 1: BASISBEGRIPPEN WARMTETRANSPORT
1.1 GROOTHEDEN EN EENHEDEN
Wartmte
- Symbool: Q
- = een hoeveelheid energie in Joule
- = (J)
Warmtestroom/warmteflux
- Symbool: Q’ of Phi
- = een hoeveelheid energie per tijdseenheid
- = (J/s) of (W)
Warmtestroomdichtheid
- Symbool: Q
- = Definitie: de warmte die door een bepaalde oppervlakte stroomt
- = J/s/m2 of W/m2
Thermische geleidbaarheid of warmtegeleidingscoëfficiënt:
- Symbool: Lambda / l
- Dit is een materiaaleigenschap
- Definitie: De hoeveelheid energie die per seconde door een vlak van 1m2 gaat bij een eenheidsdikte van
1m, per graad temperatuurverschil
- = W/ (m.K)
Warmteweerstand
- Symbool: R
- Van een materiaal laag / materiaallagen à dit is een constructie eigenschap
- = m2 . K/W
- Hoe groter R, hoe groter de weerstand die de warmtestroom ondervindt om door de constructie te stromen en
hoe beter de materiaal laag isoleert
- Formule voor de warmteweerstand: R = d/l (d = dikte)
Hoe bepaal je de warmteweerstand van een constructie als er meerdere materiaallagen zijn?
Meerdere materiaallagen Rc = R1+R2 + … + Rn
à Een materiaal of een constructie die op een bepaalde temperatuur staat, die gaat warmte uitstralen naar zijn
omgeving maar ook stralingswarmte ontvangen van zijn omgeving. à Dus die overgangsweerstanden brengen
enerzijds convectie in rekening en anderzijds defecten van straling.
à Incl. Overgangsweerstanden à Rtot = Rsi + Rc + Rse
Warmtedoogangscoëfficiënt
- Symbool: U
- = Een constructie eigenschap
- = W / (m2 . K)
- Formule: U = 1/R
- Definitie: de hoeveelheid warmte die door een constructie gaat per seconde (s) per vierkante meter (m2) per
graad temperatuurverschil (K)
Overgangsweerstanden
- Rsi en Rse
- = m2 . K/W
Hoe noemen we de inverse van de overgangsweerstanden?
Dit zijn het warmteovergangscoëfficiënten en niet meer de warmtegeleidingscoëfficiënten (duiden we aan met h)
= s = surface ,i = interior, e = exterior
= overgangsweerstanden zijn nodig om straling en convective in rekening te brengen
Zijn ze afhankelijk of onafhankelijk van de richting van de warmtestroom?
Afhankelijk van richting warmtestroom
Samenvatting: Ursula Van Opstal 3
, M9 Theorie: Tijd en Ruimte Bert Belmans
Rsi = 1/Hi met hi = overgangscoëfficient binnen
Rse = 1/he met he = overgangscoëfficient buiten
à warme lucht gaat stijgen omdat die lichter is. Warmtestroom die verticaal loopt gaat makkelijker plaatsvinden
dan één die horizontaal loopt en gaat ook makkelijker plaatsvinden dan een warmtestroom die van boven naar
beneden gaat.
Rsi à Opwaarts is lager à omdat het een weerstand is tegen de warmtestroom, weerstand is hoe hard je stroom
wordt tegengehouden.
Rse à opwaarts, horizontaal en neerwaarts is hetzelfde omdat je hier gedwongen convectie hebt ipv vrije convectie
(binnen) à het aandeel van die richting verdwijnt hierdoor
1.2 WARMTEWEERSTAND VAN EEN LUCHTSPOUW
1.Niet geventileerd
Stilstaande lucht isoleert goed à geeft meer weerstand tegen
warmtetransport dan een sterk geventileerde spouw.
2.Matig geventileerd
Hangt af van hoe groot de ventilatieopening in die laag
zijn (bv: een spouwmuur met vanboven of beneden
gaten en die gaten voldoen aan de defintie’s (zie foto:
voorwaarden)
3.Sterk geventileerd
à je mag de Rse waarde vervangen door Rsi omdat
dat een luchtlaag is die op één of andere manier
afgesloten van de buitenomgeving is en niet meer
onderhevig is aan wind.
Samenvatting: Ursula Van Opstal 4
