SAMENVATTING
PSYCHOLOGIE
H4, H5.1 & H5.6
28 DECEMBER 2020
MAURA
,Inhoud
Hoofdstuk 1: paragraaf 1.1.........................................................................5
Hoofdstuk 2................................................................................................. 6
.................................................................................................................. 15
Hoofdstuk 4 leren en redeneren...............................................................16
Inleiding................................................................................................. 16
4.1 Het thema leren in de psychologie..................................................16
4.1.1 de wet van effect......................................................................16
4.2 klassiek conditioneren.....................................................................17
4.2.1 Leren via klassiek conditioneren..............................................17
4.2.2 Klassiek conditioneren in de praktijk........................................18
4.2.3 Waarom is Pavlov baanbrekend?.............................................18
4.2.4 Generalisatie............................................................................19
4.2.5 Discriminatie............................................................................19
4.2.6 Het opwekken van stress: de experimentele neurose.............19
4.2.7 Extinctie.................................................................................... 20
4.3 De geboorte van het behaviorisme.................................................20
4.3.1 Het zoeken naar wetmatigheden in gedrag.............................20
4.3.2 Het aanleren van angst............................................................20
4.3.3 Het onderzoek met kleine Albert.............................................21
4.3.4 Het afleren van angst...............................................................21
4.3.5 De principes van Watson in de reclamewereld........................21
4.3.6 Watson als pedagoog...............................................................22
4.4 Terug naar de wet van effect: operant conditioneren....................22
4.4.1 Duiven in een Skinner box........................................................22
4.4.2 Bijgeloof................................................................................... 22
4.4.3 Belonen, straffen en extinctie..................................................23
4.4.4 Het gevaar van straffen............................................................23
1
, 4.4.5 Wanneer kan straffen goed zijn?..............................................23
4.4.6 Wanneer zijn beloningen effectief?.........................................24
4.4.7 Operant conditioneren en extinctie.........................................24
4.4.8 Shaping..................................................................................... 24
4.4.9 Project Pigeon: toepassing in oorlogsgebied............................25
4.5 Opvallende kenmerken van het blanco blad...................................25
4.5.1 Blanco blad, of toch niet?.........................................................25
4.5.2 Het leren eten van voedsel......................................................25
4.5.3 Evolutie en leren......................................................................26
4.5.4 Het aanleren van angst............................................................26
4.5.5 Prepared conditioning..............................................................26
4.5.6 Meer dan conditioneren: modeling en spel als bronnen van
leren.................................................................................................. 26
4.5.7 Spelenderwijs...........................................................................27
4.6 De ondergang van het behaviorisme..............................................27
4.6.1 Leren zonder beloningen..........................................................28
4.6.2 Een plattegrond ‘in het hoofd’.................................................28
4.6.3 Wanneer is iets een beloning?.................................................28
4.6.4 De definitieve ondergang: Chomsky en taal.............................28
4.6.5 Beloningen kunnen een straffend effect hebben.....................29
4.7 Redeneren en typische denkfouten................................................30
Hoofdstuk 5 Behoeftes en emoties...........................................................31
Inleiding................................................................................................. 31
5.1 Behoeftes en het brein....................................................................31
5.1.1 Lichamelijke behoeftes en de rol van de hypothalamus..........33
5.1.2 Lichaamstemperatuur..............................................................33
5.6 De vier psychologische behoeftes van Maslow...............................33
5.6.1 Moderne opvattingen over psychologische behoeftes............34
5.6.2 Culturele verschillen in psychologische behoeftes...................35
2
, 5.6.3 Wat te doen als je iets niet goed kunt?....................................35
Hoofdstuk 7 Omgeving en gedrag.............................................................36
Paragraaf 7.1 De sociale omgeving.......................................................36
Paragraaf 7.1.1 Van licht naar lijn: De kracht van groepsdruk..........36
Paragraaf 7.1.2 Conformeren en cultuur..........................................36
Paragraaf 7.1.3 Van lijn naar pijn: Het schokkende onderzoek van
Milgram............................................................................................. 37
Paragraaf 7.1.4 Wanneer gehoorzaamd men niet?..........................37
Paragraaf 7.1.5 Conformeren aan leeftijdgenoten............................38
Paragraaf 7.2 Groepsgedrag..................................................................39
Paragraaf 7.2.1 Conformeren aan een groep....................................39
Paragraaf 7.2.2 Deïndividuatie in de gevangenis..............................39
Paragraad 7.2.3 De positieve kant van deïndividuatie......................39
Paragraaf 7.2.4 Productiviteit in een groep......................................40
Paragraaf 7.2.5 Bystander effect.......................................................40
Paragraaf 7.2.6 Oorzaak van het bystander effect............................41
Paragraaf 7.3 Besluitvorming in groepen..............................................41
Paragraaf 7.1.3 Groupthink...............................................................41
Paragraaf 7.3.4 Groepspolarisatie.....................................................41
Paragraaf 7.4 Het werken in teams.......................................................42
Paragraaf 7.4.1 Het afhankelijke team..............................................42
Paragraaf 7.4.2 Het gesloten team....................................................42
Paragraaf 7.4.3 Het los-zand-team....................................................42
Paragraaf 7.5 Ken je omgeving: het vormen van een beeld van iemand
anders................................................................................................... 42
Paragraaf 7.5.1 De rol van het uiterlijk bij beeldvorming..................43
Paragraaf 7.5.2 Het belang van onze eerste indruk..........................43
Paragraaf 7.5.3 Automatische associaties tussen opvallende
eigenschappen en innerlijke kenmerken..........................................44
3
PSYCHOLOGIE
H4, H5.1 & H5.6
28 DECEMBER 2020
MAURA
,Inhoud
Hoofdstuk 1: paragraaf 1.1.........................................................................5
Hoofdstuk 2................................................................................................. 6
.................................................................................................................. 15
Hoofdstuk 4 leren en redeneren...............................................................16
Inleiding................................................................................................. 16
4.1 Het thema leren in de psychologie..................................................16
4.1.1 de wet van effect......................................................................16
4.2 klassiek conditioneren.....................................................................17
4.2.1 Leren via klassiek conditioneren..............................................17
4.2.2 Klassiek conditioneren in de praktijk........................................18
4.2.3 Waarom is Pavlov baanbrekend?.............................................18
4.2.4 Generalisatie............................................................................19
4.2.5 Discriminatie............................................................................19
4.2.6 Het opwekken van stress: de experimentele neurose.............19
4.2.7 Extinctie.................................................................................... 20
4.3 De geboorte van het behaviorisme.................................................20
4.3.1 Het zoeken naar wetmatigheden in gedrag.............................20
4.3.2 Het aanleren van angst............................................................20
4.3.3 Het onderzoek met kleine Albert.............................................21
4.3.4 Het afleren van angst...............................................................21
4.3.5 De principes van Watson in de reclamewereld........................21
4.3.6 Watson als pedagoog...............................................................22
4.4 Terug naar de wet van effect: operant conditioneren....................22
4.4.1 Duiven in een Skinner box........................................................22
4.4.2 Bijgeloof................................................................................... 22
4.4.3 Belonen, straffen en extinctie..................................................23
4.4.4 Het gevaar van straffen............................................................23
1
, 4.4.5 Wanneer kan straffen goed zijn?..............................................23
4.4.6 Wanneer zijn beloningen effectief?.........................................24
4.4.7 Operant conditioneren en extinctie.........................................24
4.4.8 Shaping..................................................................................... 24
4.4.9 Project Pigeon: toepassing in oorlogsgebied............................25
4.5 Opvallende kenmerken van het blanco blad...................................25
4.5.1 Blanco blad, of toch niet?.........................................................25
4.5.2 Het leren eten van voedsel......................................................25
4.5.3 Evolutie en leren......................................................................26
4.5.4 Het aanleren van angst............................................................26
4.5.5 Prepared conditioning..............................................................26
4.5.6 Meer dan conditioneren: modeling en spel als bronnen van
leren.................................................................................................. 26
4.5.7 Spelenderwijs...........................................................................27
4.6 De ondergang van het behaviorisme..............................................27
4.6.1 Leren zonder beloningen..........................................................28
4.6.2 Een plattegrond ‘in het hoofd’.................................................28
4.6.3 Wanneer is iets een beloning?.................................................28
4.6.4 De definitieve ondergang: Chomsky en taal.............................28
4.6.5 Beloningen kunnen een straffend effect hebben.....................29
4.7 Redeneren en typische denkfouten................................................30
Hoofdstuk 5 Behoeftes en emoties...........................................................31
Inleiding................................................................................................. 31
5.1 Behoeftes en het brein....................................................................31
5.1.1 Lichamelijke behoeftes en de rol van de hypothalamus..........33
5.1.2 Lichaamstemperatuur..............................................................33
5.6 De vier psychologische behoeftes van Maslow...............................33
5.6.1 Moderne opvattingen over psychologische behoeftes............34
5.6.2 Culturele verschillen in psychologische behoeftes...................35
2
, 5.6.3 Wat te doen als je iets niet goed kunt?....................................35
Hoofdstuk 7 Omgeving en gedrag.............................................................36
Paragraaf 7.1 De sociale omgeving.......................................................36
Paragraaf 7.1.1 Van licht naar lijn: De kracht van groepsdruk..........36
Paragraaf 7.1.2 Conformeren en cultuur..........................................36
Paragraaf 7.1.3 Van lijn naar pijn: Het schokkende onderzoek van
Milgram............................................................................................. 37
Paragraaf 7.1.4 Wanneer gehoorzaamd men niet?..........................37
Paragraaf 7.1.5 Conformeren aan leeftijdgenoten............................38
Paragraaf 7.2 Groepsgedrag..................................................................39
Paragraaf 7.2.1 Conformeren aan een groep....................................39
Paragraaf 7.2.2 Deïndividuatie in de gevangenis..............................39
Paragraad 7.2.3 De positieve kant van deïndividuatie......................39
Paragraaf 7.2.4 Productiviteit in een groep......................................40
Paragraaf 7.2.5 Bystander effect.......................................................40
Paragraaf 7.2.6 Oorzaak van het bystander effect............................41
Paragraaf 7.3 Besluitvorming in groepen..............................................41
Paragraaf 7.1.3 Groupthink...............................................................41
Paragraaf 7.3.4 Groepspolarisatie.....................................................41
Paragraaf 7.4 Het werken in teams.......................................................42
Paragraaf 7.4.1 Het afhankelijke team..............................................42
Paragraaf 7.4.2 Het gesloten team....................................................42
Paragraaf 7.4.3 Het los-zand-team....................................................42
Paragraaf 7.5 Ken je omgeving: het vormen van een beeld van iemand
anders................................................................................................... 42
Paragraaf 7.5.1 De rol van het uiterlijk bij beeldvorming..................43
Paragraaf 7.5.2 Het belang van onze eerste indruk..........................43
Paragraaf 7.5.3 Automatische associaties tussen opvallende
eigenschappen en innerlijke kenmerken..........................................44
3
