Sociologie van Media & ICT: Samenvatting 19-20 (BA1 Communicatiewetenschappen)

Mediasociologie
Voorbeschouwing
- Sociale instituties = bouwstenen sociale cultuur
- SL verandert continu
- Circulair, wederkerig karakter relatie media – SL
 Overstijgt denkbeelden:
o Mtij beïnvloedt media: media = afspiegeling mtij
o Media beïnvloedt mtij: media = actief vormende kracht

Hoofdstuk 1: inleiding mediasociologie
- Focus: structurering soc. relaties & soc. Instit. binnen ruime gemeenschap mensen
- Sociale structuren: om chaos te vermijden  impliciete/expliciete afspraken
 Soc. struct. = georg. onderliggende patoon soc. relaties & instituties  vorming SL
 Soc. instit. = duurzame, vormende eig. soc. cultuur, veruiterlijkt door distributie regels
& middelen in SL
 gaat voorbij individu
 ruimere processen overkoepelend niveau (=SL)
 oefenen invloed uit op dagelijkse soc. handelen individ. actoren

1.1: Mediasociologie: relatie tussen media & mtij
Mediasociologie = subveld waarin relaties tss SL & media behandeld (kijken plaats binnen SL)

- welke soc. groepen gebruiken & waarom?  mediapsychologisch  wat rekt individu aan?
 Hoe relatie geconceptualiseerd (3 heersende denkbeelden)

Media als vormende kracht = media-inhouden  potentieel mensen beïnvloeden in denken &
handelen  richting waarin mtij evolueert beïnvloeden (media  mtij)

Media als afspiegeling = media spiegel voor SL, functie doorgeefluik (mtij  media)

Middenweg die verhouding media – mtij beschrijft (circulair) = wederzijdse beïnvloeding 
wisselwerking media – mtij (onderwerp media  onderwerp debat)

- Geen neutrale, waardevrije afspiegeling
 Media = selectief proces
 Media-inhouden  representaties  informeren SL  beïnvloeding
- Gebruikt in cursus (proces wisselwerking)

1.2: Historische relatie tussen mmediastudies & sociologie
Comwet: focus individuele effecten  soc.psych. invloeden domineren

- Scheurden los sociologie (wel nog invloeden)
 Mediasociologie = zelfsandige subdiscipline

1.3: Sociologie moderne mtij
1.3.1: Reflexieve, hoge & late moderniteit
Sociologie  besef SL continu veranderend

SL  moderne SL

Moderniteit: periode van 17e eeuw  +- 1980

- Secularisering & rationalisering: religieuze autoriteit  rationeel denken

, - Traditionele ideeën  methodisch denken & procedureel inzetten kennis & middelen 
doelen
- Post-feodale processen (kapitalisme, Industr., bureaucrat...)
 Natiestaten =/= tempo modernisering

Moderniteit onder druk:

- Sommigen  postmoderniteit leven (gebaseerd op overrtuiging  SL niet onvermijdelijk op
gelijke, gestruct. wijze in zelfde richting evolueren
 Rationaliteit ook negatieve effecten
 Uniformiteit  diversiteit & pluraliteit
 Traditionele pijlers ondermijnd door massamedia, globalisering, immigratie...

Feodaliteit –secularisering & rationalisering  moderniteit – onder druk  postmoderniteit/late
moderniteit?

Giddens: late/hoge/reflexieve moderniteit: erkent pos. & neg. consequ. Evolutie traditionele, feodale
 moderne SL

- Geen eenduidige weg naar moderne SL  elke SL uniek parcours

1.3.2: Sociologische processen (metaprocessen)
Industrialisering
- 18e E: GB & W-EU
- Arbeid  machinatie
- Platteland  steden (impact leven)
- Doel = efficiënte prod.
- Technologische ontwikkelingen
- Kernproces evolutie moderne SL

Urbanisering
- Toename bevolkingsdichtheid stedelijke gebieden
- Geïndividualiseerde associaties mensen  individualisering

Bureaucratisering
- Hiërarchische org. obv. geschreven, formele regels, procedures & aanspreekpunten
kenmerkend geïndustr. SL
- Verbonden met complexiteit moderne SL
- Strikte regelgeving (machine)

Kapitalisme
- Winstmaximilisatie vrije markt
- Investeringen  groei & winst
- Marx & Engels: systeem exploitatie (uitbuiting kapitalisten  arbeiders)
- Max Weber: voedingsbodem zelfontplooiing; competitie, innovatie  drijvende kracht
- Inhoudelijke evolutie

Consumentisme
- Consumeren  voldoening
- Motor kapitalisme
- Vanaf 1960: verspreiding naar massa
- Materialistisch

Globalisering
- Verkleinen afstand geografisch verspreide populaties  in contact  eengemaakte SL
- Minder isolatie: toenemend transnationaal karakter (pol./cult./econ. vlak)

,Hoofdstuk 2: Decompositie van media
Media: kanalen die zender mogelijkheid geven boodschap te sturen naar ontvanger

4 componenten: zender, kanaal, boodschap, ontvanger

- Massacomunicatie: mediabedrijven  inhoud via technologische infrastructuur  ruim
publiek
- Mtijlijke context
 Media als industrie (zender)
 Media als technologie (boodschap)
 Media als impact op publiek (ontvanger)




2.1: media als industrie (zender)
Media = industrietak immense schaal

- Prod. en distrib. binnen econ. logica  impact org. vd productie

Pol. econ. perspectief:

Vertrekpunt: econ. principe dat schaarse middelen ingezet  voldoen bepaalde noden, terwijl andere
onvervuld  keuzes

Mediasocio = studie soc.rel. (macht)  kern prod., distrib., en consumptie middelen

- Wie controle over verdeling middelen?
- Wat mtijlijke impact gemaakte keuzes?
- Wie toegang info en wat ertegenover?

Media-econ. perspectief:

- Volgens liberale logica efficiënte marktwerking: welvaartscreatie gebaseerd op vrije
marktprincipes
- Vrijheid  kwaliteit (competitie = drijvende kracht)
 kritische pol. econ.
- Nadruk ongelijkheden in verdeling macht, mechanismen die ongelijkheden behouden
- Normatief karakter:  positieve sociale verandering
- Richt op marktwerking & rol beleid op al dan niet ingrijpen op markt

Aandachtspunten:

1) Toenemende commercialisering  problematisch?

Wantrouwen tov. commercialiseringsprocessen:

- Privatisering: delen publieke omroep verkocht aan private invest.
- Liberalisering: openbreken markt  private & commerc. spelers
- Deregulering: versoepelen regels
- Verzelfstandiging: publieke media  commerc. druk

, Probleem: vrije markt ondermijnt aanbod voldoende breed & kwal. scala info & cult. bronnen

 Media dpd. commerciële bronnen (burger =/= consument
2) Concentratie:

Vrije markt  diversiteit mediabedrijven  diverse noden invullen (vrije markt  concentratie(?))
 =/= bedrijven in zelfde handen

- Horizontaal: bedrijven samennemen  totaal marktaandeel in domein groeit
- Verticaal: mediabedrijf meerdere schakels in waardeketen  verhoogde efficiëntie & controle
productieproces

Economische +:

- Econ. of scale: productiekost bijkomende eenheden neemt subst. af
 Kost per bijkomende eenheid  lager dan gemiddelde prod.kost
 Break even: groot # exemplaren verkoop  productiekost terugverdienen
- Econ. of scope: bij gedeelde kost bedrijven, voordeliger samen te delen  creativiteit &
middelen samen (synergie)
 Cross-promotie

Realiteit op internationale markt

- Ook deconcentratie sinds 2000 (mislukking door verschil cult., strategie extere financiërs 
winst op korte termijn...
 Nu vaker oprichting lossere samenwerkingsverbanden

Kritiek pol. econ. perspectief:

- Enkel focus op productiezijde?
 Te enge visie bezit & financ.
 Verschraling diversiteit aanbod
 Gebas. op veronderstellingen impact: assumptie kettingreactie




2.1.1: Politieke economie van reclame
 Rol adverteerders & advertenties binnen mediaproductieproces

Vroeg onderzoek:  manipulatieve aard vd. reclame

- Kritiek promotie ongebreideld consumentisme
- Individu voorgehouden dat door consumptie goederen & diensten  succes onderscheiden

Later: verschuiving  brede interesse in beleving conumentencultuur

Recent: heropleving kritische denkwijze door online profilen, tracken/targetten consumenten

Centraal: financiëring private media & impact ervan op mediaproductie/distributie

Prim. doelstelling reclame = communicatief apparaat  consumptie creëren

- Rol in proces commodificatie & commercialisering
 Commodificatie: transf. proces waarbij obj, prod & diensten  commoditeiten
(verhandelbare goeden)  kwal. verkoop & koop