Bouwtechnieken
Les 1 : intro
In 4 stappen → Vraag (wat is er nodig) met antwoord (budget + hoe verkrijgen) -
gebruik(comfort)->
Return (economisch/sociaal/ecologisch)
Manieren on duurzaamheid te bevorderen (ecologische/sociale/economische dimensie)
LES 2 Concept
1. BUITEN OMGEVING
Onze planeet
➢ Zonneboog (= schijnbare beweging van de zon in loop van de dag en seizoenen
als gevolg van aardrotatie rond aardas en rond de zon) , verschilt per seizoen
(gematigd klimaat/zone + polaire zone). Bij equator geen verschil.
➢ Zonnestanddiagram = toont zonnestanden op verschillende tijdsstippen, met de
schijnbare baan van de zon in het horizontale coördinatenstelsel, met relevante deel
geprojecteerd op plat vlak.
➢ Analemma = verbindt alle zonnestanden op bepaald uur gedurende jaar op
zonnestanddiagram.
Klimaat
➢ Macroklimaat groot gebied (afhankelijk
van bijv. 1. Zon afstand/energie per
opp. kleiner dan bij evenaar 2.
Geografische factoren)
➢ Mesoklimaat lokaler (klimaat bergen
verschilt t.o.v. dallen/ oppervlakte
water)
➢ Microklimaat steden/beboste
omgeving (afhankelijk van o.a.
menselijke activiteiten)
--> meer groen in steden voorkomt
grote hitte (schaduw/water/groene
daken bleke muren/ontharding)
1
,Impact
Huidige Ecologische voetafdruk Bouwindustrie
→ Steentje bijdragen tegen broeikaseffect -> isolatie
→ Gele banaan: meest vervuilende zone
→ Groene luiken beschermen
Nieuw gebouw vs. Renoveren -> minste energie nodig is beter (langst gebruik voor hoeveel
energie etc.)
2. MENSELIJKE OMGEVING
Lichaamswarmte (100 Watt)/ Vochtproductie 2 L / 4 pers
maten humane + metrische manier
‘rij van Fibonacci’ cruciaal voor minimaal bouwen (duurzaam)
Functionaliteit + schoonheid combineren
3. GEBOUWDE OMGEVING
➔ ONDERZOEKSTHEMA’S (4) IN DE BOUWTECHNIEK:
a) Bouwmethodiek
(logische opbouw in de constructie van verschillende bouwonderdelen
tot een bouwgeheel, rekening houdend met bouwfysica, bouwtechnologie en bouwstabiliteit )
A. Bovengronds bouwgeheel
B. Ondergronds bouwgeheel
b) verbindingssystemen
Massiefbouw = vlakkenstructuur (? Draagmuur) : verspreiding lasten, thermische massa
creëren, dwarsstabiliteit
Skeletbouw = lijnstructuur (? Steunbalk) : minder materiaal, bundeling lasten, horizontale
stabiliteit.
2
,Voordeel Gemengd systeem/structuur stabieler
c) Bouwfysica
⎯ Rekening houden met:
➢ Temperatuur (binnen/buitenisolatie) : thermische
isolatie, natuurlijke warmte, natuurlijke warmte, kunstmatige warmte, temperatuur,
overtollige warmte
➢ Vochthuishouding (waterdicht aan buitenzijde + ondergrond) : regen, sneeuw,
grondvocht, condensatie, bouwvocht, luchtvochtigheid, ventilatie
➢ Geluid (isolatie) : niveau – decibels, geleiding – absorptie, luchtgeluid- contactgeluid,
geluidsisolatie
➢ Licht (natuurlijk of kunstmatig) : natuurlijk licht-zonwering – uitzicht
➢ Wind
⎯ Temperatuuroverdracht
- Radiatie = warmtestraling (zon/radiator/vuur)
- Convectie = op- en afname (ijs in water/convector)
- Conductie = geleiding (hand op ijzeren staaf)
⎯ Thermische massa of warmtecapaciteit
⎯ Thermische geleidbaarheid
⎯ Kant van thermische massa + Isolatie -> voorkeur aan thermische massa aan
warme/binnenkant en isolator aan koude/buitenzijde (Demping voordeel)
⎯ Condensatie door temp verschil (koude lucht neemt minder water op) in de wanden is
slecht voor isolatiefunctionaliteit (geen lucht maar water)
> Dampscherm=membraan=regenscherm -> binnenlucht blijft binnen
Muur/dak: warme ruimte/Dampscherm/thermische massa/isolatie/koude kant
3
, ⎯ Temperatuurgradiënt = geeft aan in welke richting temp verandert Ventilatie-
natuurlijk/gedwongen.
d) Bouwtechniek/technologie
Zie les comfort
e) Bouwstabiliteit (les structuur)
Opzoek naar dynamisch evenwicht: neerwaartse (gewicht/weer) + opwaartse
(grond + waterdruk) krachten (actie=reactie), lasten verschillen
Grensspanning in materiaal -> spanning = F/A = σ
> Balken (kolomstructuur) dus grotere spanning dan draagwanden bij dezelfde kracht
(kolommen met hoge spanningsgrens)
Normaalkrachten (over de as van materialen):
> Trek (tent) – schakels aan elkaar verbonden
> Druk (romaanse bogen) – losse elementen naast of op elkaar
Structuurvorm kan de krachtwerking beïnvloeden
Structuur wordt dus beïnvloed in de x/y-richting: Dwars stabiliteit en horizontale stabiliteit En
in de z-richting
Evenwicht = opnemen krachten (trek/druk) + kijken naar ver/hor-stabiliteit
LES 3 Materiaal
BEBOUWDE OMGEVING
vormgeving+ bouwmateriaal +constructie
1. BOUWSTENEN
➢ Natuursteen
→ Gestapeld met bindmiddel cement of mortel
→ Locatie/transport/tools bepaalt ontwerp (andere architectuur/techniek)
→ Enkel natuursteen - kleine ramen (typerend)
➢ Klei / aarde : adobe (moet droog staan, zongedroogt - vezels)
→ Goedkoop en beschikbaar
→ Adobe: enige steen die gedroogd wordt in de zon, steen gemaakt van mengsel
makkelijk te verkrijgen op locatie + geen afval bij afbreken
→ Zonder fundering neemt de muur het vocht op (gaat eroderen) en verliest
stabiliteit
➢ Klei / aarde :CEB (compressed earth bricks) = BTC = Leemsteen (gedroogd in schaduw,
door lucht - geen vezels/krimpt)
Ecologischer> Minder energie dan met oven + niet onomkeerbaar = blijft aarde
4
Les 1 : intro
In 4 stappen → Vraag (wat is er nodig) met antwoord (budget + hoe verkrijgen) -
gebruik(comfort)->
Return (economisch/sociaal/ecologisch)
Manieren on duurzaamheid te bevorderen (ecologische/sociale/economische dimensie)
LES 2 Concept
1. BUITEN OMGEVING
Onze planeet
➢ Zonneboog (= schijnbare beweging van de zon in loop van de dag en seizoenen
als gevolg van aardrotatie rond aardas en rond de zon) , verschilt per seizoen
(gematigd klimaat/zone + polaire zone). Bij equator geen verschil.
➢ Zonnestanddiagram = toont zonnestanden op verschillende tijdsstippen, met de
schijnbare baan van de zon in het horizontale coördinatenstelsel, met relevante deel
geprojecteerd op plat vlak.
➢ Analemma = verbindt alle zonnestanden op bepaald uur gedurende jaar op
zonnestanddiagram.
Klimaat
➢ Macroklimaat groot gebied (afhankelijk
van bijv. 1. Zon afstand/energie per
opp. kleiner dan bij evenaar 2.
Geografische factoren)
➢ Mesoklimaat lokaler (klimaat bergen
verschilt t.o.v. dallen/ oppervlakte
water)
➢ Microklimaat steden/beboste
omgeving (afhankelijk van o.a.
menselijke activiteiten)
--> meer groen in steden voorkomt
grote hitte (schaduw/water/groene
daken bleke muren/ontharding)
1
,Impact
Huidige Ecologische voetafdruk Bouwindustrie
→ Steentje bijdragen tegen broeikaseffect -> isolatie
→ Gele banaan: meest vervuilende zone
→ Groene luiken beschermen
Nieuw gebouw vs. Renoveren -> minste energie nodig is beter (langst gebruik voor hoeveel
energie etc.)
2. MENSELIJKE OMGEVING
Lichaamswarmte (100 Watt)/ Vochtproductie 2 L / 4 pers
maten humane + metrische manier
‘rij van Fibonacci’ cruciaal voor minimaal bouwen (duurzaam)
Functionaliteit + schoonheid combineren
3. GEBOUWDE OMGEVING
➔ ONDERZOEKSTHEMA’S (4) IN DE BOUWTECHNIEK:
a) Bouwmethodiek
(logische opbouw in de constructie van verschillende bouwonderdelen
tot een bouwgeheel, rekening houdend met bouwfysica, bouwtechnologie en bouwstabiliteit )
A. Bovengronds bouwgeheel
B. Ondergronds bouwgeheel
b) verbindingssystemen
Massiefbouw = vlakkenstructuur (? Draagmuur) : verspreiding lasten, thermische massa
creëren, dwarsstabiliteit
Skeletbouw = lijnstructuur (? Steunbalk) : minder materiaal, bundeling lasten, horizontale
stabiliteit.
2
,Voordeel Gemengd systeem/structuur stabieler
c) Bouwfysica
⎯ Rekening houden met:
➢ Temperatuur (binnen/buitenisolatie) : thermische
isolatie, natuurlijke warmte, natuurlijke warmte, kunstmatige warmte, temperatuur,
overtollige warmte
➢ Vochthuishouding (waterdicht aan buitenzijde + ondergrond) : regen, sneeuw,
grondvocht, condensatie, bouwvocht, luchtvochtigheid, ventilatie
➢ Geluid (isolatie) : niveau – decibels, geleiding – absorptie, luchtgeluid- contactgeluid,
geluidsisolatie
➢ Licht (natuurlijk of kunstmatig) : natuurlijk licht-zonwering – uitzicht
➢ Wind
⎯ Temperatuuroverdracht
- Radiatie = warmtestraling (zon/radiator/vuur)
- Convectie = op- en afname (ijs in water/convector)
- Conductie = geleiding (hand op ijzeren staaf)
⎯ Thermische massa of warmtecapaciteit
⎯ Thermische geleidbaarheid
⎯ Kant van thermische massa + Isolatie -> voorkeur aan thermische massa aan
warme/binnenkant en isolator aan koude/buitenzijde (Demping voordeel)
⎯ Condensatie door temp verschil (koude lucht neemt minder water op) in de wanden is
slecht voor isolatiefunctionaliteit (geen lucht maar water)
> Dampscherm=membraan=regenscherm -> binnenlucht blijft binnen
Muur/dak: warme ruimte/Dampscherm/thermische massa/isolatie/koude kant
3
, ⎯ Temperatuurgradiënt = geeft aan in welke richting temp verandert Ventilatie-
natuurlijk/gedwongen.
d) Bouwtechniek/technologie
Zie les comfort
e) Bouwstabiliteit (les structuur)
Opzoek naar dynamisch evenwicht: neerwaartse (gewicht/weer) + opwaartse
(grond + waterdruk) krachten (actie=reactie), lasten verschillen
Grensspanning in materiaal -> spanning = F/A = σ
> Balken (kolomstructuur) dus grotere spanning dan draagwanden bij dezelfde kracht
(kolommen met hoge spanningsgrens)
Normaalkrachten (over de as van materialen):
> Trek (tent) – schakels aan elkaar verbonden
> Druk (romaanse bogen) – losse elementen naast of op elkaar
Structuurvorm kan de krachtwerking beïnvloeden
Structuur wordt dus beïnvloed in de x/y-richting: Dwars stabiliteit en horizontale stabiliteit En
in de z-richting
Evenwicht = opnemen krachten (trek/druk) + kijken naar ver/hor-stabiliteit
LES 3 Materiaal
BEBOUWDE OMGEVING
vormgeving+ bouwmateriaal +constructie
1. BOUWSTENEN
➢ Natuursteen
→ Gestapeld met bindmiddel cement of mortel
→ Locatie/transport/tools bepaalt ontwerp (andere architectuur/techniek)
→ Enkel natuursteen - kleine ramen (typerend)
➢ Klei / aarde : adobe (moet droog staan, zongedroogt - vezels)
→ Goedkoop en beschikbaar
→ Adobe: enige steen die gedroogd wordt in de zon, steen gemaakt van mengsel
makkelijk te verkrijgen op locatie + geen afval bij afbreken
→ Zonder fundering neemt de muur het vocht op (gaat eroderen) en verliest
stabiliteit
➢ Klei / aarde :CEB (compressed earth bricks) = BTC = Leemsteen (gedroogd in schaduw,
door lucht - geen vezels/krimpt)
Ecologischer> Minder energie dan met oven + niet onomkeerbaar = blijft aarde
4
