Samenvatting
Klinische psychologie van Van der Molen hoofdstuk: 9, 14,16, 19, 22
Handboek ontwikkelingspsychopathologie van Rigter hoofdstuk: 1, 7, 8, 11, 12,
13 en 15
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1............................................................................................................ 6
9 Classificatie......................................................................................................... 6
9.1 Wat is classificeren?...................................................................................... 6
9.1.1 Soorten classificatie................................................................................ 7
9.1.2 Classificatie in context............................................................................ 7
9.1.3 Criteria voor adequate classificatie.........................................................7
9.2 DSM............................................................................................................... 8
9.3 ICD................................................................................................................ 8
9.4 Classificatie voorbij....................................................................................... 8
9.4.2 Alternatieven voor de DSM......................................................................8
9.5 Tot besluit...................................................................................................... 9
Hoofdstuk 7 Hechting........................................................................................... 10
7.2 De normale ontwikkeling van gehechtheid.................................................10
7.2.1 Kenmerken en functies van gehechtheid..............................................10
7.2.2 Gehechtheid voor de geboorte en in de eerste twee levensjaren.........11
7.2.3 Gehechtheid na het tweede jaar...........................................................13
7.3 Indelingen van gehechtheid en hechtingsstoornissen.................................13
7.3.1 Onderzoek en categorieën....................................................................13
7.3.2 De hechtingsstoornissen.......................................................................14
7.3.3 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?...............................................15
7.3.4 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?....................................16
7.3.5 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?...................................................16
7.3.6 Verschillen tussen jongens en meisjes..................................................16
7.4 Culturele en maatschappelijke invloeden....................................................16
7.4.1 Drie culturele aspecten.........................................................................16
7.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag......................17
7.5 Risico- en beschermingsfactoren.................................................................17
7.5.1 Risico- en beschermingsfactoren voor gehechtheidsproblemen en
hechtingsstoornissen..................................................................................... 17
7.5.2 Gehechtheidsproblemen en reactieve hechtingsstoornis als risicofactor
voor verdere ontwikkeling.............................................................................. 18
, 7.6 Preventie en behandeling van onveilige gehechtheid en
hechtingsstoornissen......................................................................................... 18
7.6.1 Preventie............................................................................................... 18
7.6.2 Behandeling.......................................................................................... 19
7.6.3 Pas op voor holdingtherapie..................................................................19
Hoofdstuk 8 Autismespectrumstoornissen...........................................................20
8.1 Inleiding....................................................................................................... 20
8.2 De normale ontwikkeling van sociale interactie in de eerste 5 jaren..........20
8.3 Autismespectrumstoornissen......................................................................21
8.3.1 Algemeen.............................................................................................. 21
8.3.2 Hoofdkenmerken van het gedrag..........................................................21
8.3.3 Vijf theorieën op ASS te ‘verklaren’.......................................................22
8.3.4 Subgroepen binnen het autistische spectrum.......................................23
8.3.5 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?...............................................25
8.3.6 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?....................................25
8.3.7 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?...................................................25
8.3.8 Verschillen tussen jongens en meisjes..................................................25
8.4 Culturele en maatschappelijke invloeden....................................................26
8.4.1 Culturele normen.................................................................................. 26
8.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag......................26
8.5 Risico- en beschermingsfactoren.................................................................27
8.5.1 Risico- en beschermingsfactoren voor ASS...........................................27
8.5.2 ASS als risicofactor voor verdere ontwikkeling......................................27
8.6 Ondersteuning en begeleiding van kinderen met autisme..........................27
8.6.3 Samenwerken met, begeleiden van en adviseren van het gezin..........27
8.6.4 Praktische adviezen voor ondersteuning bij opvoeding........................28
8.6.5 Trainingen............................................................................................. 28
Hoofdstuk 11 Zelfregulatie en de aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis
(adhd)................................................................................................................... 30
11.2 Normale ontwikkeling van zelfregulatie en executieve functies................30
11.2.1 Zelfregulatie........................................................................................ 30
11.2.2 Emotieregulatie................................................................................... 30
11.2.3 Reguleren van gedrag en aandacht....................................................30
11.2.4 Executieve functies............................................................................. 31
11.2.5 Hersenontwikkeling............................................................................. 32
11.3 Aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis..........................................32
11.3.2 Kenmerken van kinderen met ADHD...................................................32
11.3.3 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?.............................................33
, 11.3.4 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?..................................34
11.3.5 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?.................................................34
11.3.6 Verschillen tussen jongens en meisjes................................................34
11.4 Culturele en maatschappelijke invloeden..................................................35
11.4.1 Culturele normen................................................................................ 35
11.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag....................35
11.5 Risico- en beschermingsfactoren...............................................................35
11.5.2 risico voor verdere ontwikkeling..........................................................36
11.6 Preventie en behandeling van ADHD.........................................................36
11.6.2 Preventie............................................................................................. 36
11.6.3 Psycho-educatie.................................................................................. 36
11.6.4 Gedragstherapeutische behandeling..................................................37
11.6.5 Medicamenteuze therapie...................................................................37
11.6.6 Multimodale therapie..........................................................................37
11.6.7 Drie nieuwe alternatieve behandelvormen.........................................37
Hoofdstuk 12 Agressie en gedragsstoornissen.....................................................39
12.2 Normale ontwikkeling................................................................................ 39
12.2.1 Algemeen............................................................................................ 39
12.2.2 Ontwikkeling van agressie...................................................................39
12.2.3 Ontwikkeling van gehoorzaamheid.....................................................40
12.2.4 Ontwikkeling van prosociaal gedrag en moraliteit..............................40
12.3 Gedragsstoornissen................................................................................... 41
12.3.1 Kenmerken.......................................................................................... 41
12.3.2 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?.............................................42
12.3.3 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?..................................42
12.3.4 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?.................................................42
12.3.5 Verschillen tussen jongens en meisjes................................................42
12.4 Culturele en maatschappelijke invloeden..................................................42
12.4.1 Culturele normen................................................................................ 42
12.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag....................43
12.5 Risico- en beschermingsfactoren...............................................................43
12.5.2 Risico voor verder ontwikkeling...........................................................44
12.6 Preventie en behandeling van gedragsstoornissen...................................44
12.6.1 Preventie............................................................................................. 44
12.6.2 Ambulante behandeling......................................................................44
12.6.3 Residentiele behandeling....................................................................45
22 Gedragsstoornissen......................................................................................... 46
, 22.1 Klinisch beeld............................................................................................ 46
22.1.1 Oppositionele-opstandige stoornis......................................................46
22.1.2 Normoverschrijdend-gedragsstoornis..................................................46
22.1.3 Periodiek explosieve stoornis..............................................................46
22.1.4 Pyromanie........................................................................................... 46
22.1.5 Kleptomanie........................................................................................ 46
22.2 Epidemiologie............................................................................................ 46
22.3 Theoretische visies.................................................................................... 47
22.5 Comorbiditeit en differentiële diagnostiek................................................47
Hoofdstuk 13 Angst en angststoornissen.............................................................48
13.2 Normale ontwikkeling van angst...............................................................48
13.2.1 Fysiologische of lichamelijke reacties..................................................48
13.2.2 Cognitie en subjectief ervaren van angst............................................48
13.2.3 Gedrag en vermijding..........................................................................48
13.2.4 Leeftijdsontwikkeling van angst..........................................................48
13.2.5 Kinderen met een handicap................................................................49
13.2.6 Wanneer moet je je zorgen maken?....................................................49
13.3 Angststoornissen....................................................................................... 49
13.3.2 Beschrijving van angststoornissen......................................................49
13.3.3 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?.............................................52
13.3.4 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?..................................52
13.3.5 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?.................................................52
13.3.6 Verschillen tussen jongens en meisjes................................................52
13.4 Culturele en maatschappelijke invloeden..................................................52
13.4.1 Culturele normen................................................................................ 52
13.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag....................53
13.5 Risico- en beschermingsfactoren...............................................................53
13.5.2 Risico voor verdere ontwikkeling.........................................................53
13.6 Preventie en behandeling van angststoornissen.......................................54
13.6.2 Preventie............................................................................................. 54
13.6.3 Behandeling........................................................................................ 54
14 Angststoornissen............................................................................................. 54
14.1 Klinisch beeld............................................................................................ 54
14.2 Epidemiologie............................................................................................ 54
14.3 Theoretische visies.................................................................................... 55
14.3.1 Biologische theorieën..........................................................................55
14.3.2 Omgevingsfactoren............................................................................. 55
Klinische psychologie van Van der Molen hoofdstuk: 9, 14,16, 19, 22
Handboek ontwikkelingspsychopathologie van Rigter hoofdstuk: 1, 7, 8, 11, 12,
13 en 15
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1............................................................................................................ 6
9 Classificatie......................................................................................................... 6
9.1 Wat is classificeren?...................................................................................... 6
9.1.1 Soorten classificatie................................................................................ 7
9.1.2 Classificatie in context............................................................................ 7
9.1.3 Criteria voor adequate classificatie.........................................................7
9.2 DSM............................................................................................................... 8
9.3 ICD................................................................................................................ 8
9.4 Classificatie voorbij....................................................................................... 8
9.4.2 Alternatieven voor de DSM......................................................................8
9.5 Tot besluit...................................................................................................... 9
Hoofdstuk 7 Hechting........................................................................................... 10
7.2 De normale ontwikkeling van gehechtheid.................................................10
7.2.1 Kenmerken en functies van gehechtheid..............................................10
7.2.2 Gehechtheid voor de geboorte en in de eerste twee levensjaren.........11
7.2.3 Gehechtheid na het tweede jaar...........................................................13
7.3 Indelingen van gehechtheid en hechtingsstoornissen.................................13
7.3.1 Onderzoek en categorieën....................................................................13
7.3.2 De hechtingsstoornissen.......................................................................14
7.3.3 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?...............................................15
7.3.4 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?....................................16
7.3.5 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?...................................................16
7.3.6 Verschillen tussen jongens en meisjes..................................................16
7.4 Culturele en maatschappelijke invloeden....................................................16
7.4.1 Drie culturele aspecten.........................................................................16
7.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag......................17
7.5 Risico- en beschermingsfactoren.................................................................17
7.5.1 Risico- en beschermingsfactoren voor gehechtheidsproblemen en
hechtingsstoornissen..................................................................................... 17
7.5.2 Gehechtheidsproblemen en reactieve hechtingsstoornis als risicofactor
voor verdere ontwikkeling.............................................................................. 18
, 7.6 Preventie en behandeling van onveilige gehechtheid en
hechtingsstoornissen......................................................................................... 18
7.6.1 Preventie............................................................................................... 18
7.6.2 Behandeling.......................................................................................... 19
7.6.3 Pas op voor holdingtherapie..................................................................19
Hoofdstuk 8 Autismespectrumstoornissen...........................................................20
8.1 Inleiding....................................................................................................... 20
8.2 De normale ontwikkeling van sociale interactie in de eerste 5 jaren..........20
8.3 Autismespectrumstoornissen......................................................................21
8.3.1 Algemeen.............................................................................................. 21
8.3.2 Hoofdkenmerken van het gedrag..........................................................21
8.3.3 Vijf theorieën op ASS te ‘verklaren’.......................................................22
8.3.4 Subgroepen binnen het autistische spectrum.......................................23
8.3.5 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?...............................................25
8.3.6 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?....................................25
8.3.7 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?...................................................25
8.3.8 Verschillen tussen jongens en meisjes..................................................25
8.4 Culturele en maatschappelijke invloeden....................................................26
8.4.1 Culturele normen.................................................................................. 26
8.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag......................26
8.5 Risico- en beschermingsfactoren.................................................................27
8.5.1 Risico- en beschermingsfactoren voor ASS...........................................27
8.5.2 ASS als risicofactor voor verdere ontwikkeling......................................27
8.6 Ondersteuning en begeleiding van kinderen met autisme..........................27
8.6.3 Samenwerken met, begeleiden van en adviseren van het gezin..........27
8.6.4 Praktische adviezen voor ondersteuning bij opvoeding........................28
8.6.5 Trainingen............................................................................................. 28
Hoofdstuk 11 Zelfregulatie en de aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis
(adhd)................................................................................................................... 30
11.2 Normale ontwikkeling van zelfregulatie en executieve functies................30
11.2.1 Zelfregulatie........................................................................................ 30
11.2.2 Emotieregulatie................................................................................... 30
11.2.3 Reguleren van gedrag en aandacht....................................................30
11.2.4 Executieve functies............................................................................. 31
11.2.5 Hersenontwikkeling............................................................................. 32
11.3 Aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis..........................................32
11.3.2 Kenmerken van kinderen met ADHD...................................................32
11.3.3 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?.............................................33
, 11.3.4 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?..................................34
11.3.5 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?.................................................34
11.3.6 Verschillen tussen jongens en meisjes................................................34
11.4 Culturele en maatschappelijke invloeden..................................................35
11.4.1 Culturele normen................................................................................ 35
11.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag....................35
11.5 Risico- en beschermingsfactoren...............................................................35
11.5.2 risico voor verdere ontwikkeling..........................................................36
11.6 Preventie en behandeling van ADHD.........................................................36
11.6.2 Preventie............................................................................................. 36
11.6.3 Psycho-educatie.................................................................................. 36
11.6.4 Gedragstherapeutische behandeling..................................................37
11.6.5 Medicamenteuze therapie...................................................................37
11.6.6 Multimodale therapie..........................................................................37
11.6.7 Drie nieuwe alternatieve behandelvormen.........................................37
Hoofdstuk 12 Agressie en gedragsstoornissen.....................................................39
12.2 Normale ontwikkeling................................................................................ 39
12.2.1 Algemeen............................................................................................ 39
12.2.2 Ontwikkeling van agressie...................................................................39
12.2.3 Ontwikkeling van gehoorzaamheid.....................................................40
12.2.4 Ontwikkeling van prosociaal gedrag en moraliteit..............................40
12.3 Gedragsstoornissen................................................................................... 41
12.3.1 Kenmerken.......................................................................................... 41
12.3.2 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?.............................................42
12.3.3 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?..................................42
12.3.4 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?.................................................42
12.3.5 Verschillen tussen jongens en meisjes................................................42
12.4 Culturele en maatschappelijke invloeden..................................................42
12.4.1 Culturele normen................................................................................ 42
12.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag....................43
12.5 Risico- en beschermingsfactoren...............................................................43
12.5.2 Risico voor verder ontwikkeling...........................................................44
12.6 Preventie en behandeling van gedragsstoornissen...................................44
12.6.1 Preventie............................................................................................. 44
12.6.2 Ambulante behandeling......................................................................44
12.6.3 Residentiele behandeling....................................................................45
22 Gedragsstoornissen......................................................................................... 46
, 22.1 Klinisch beeld............................................................................................ 46
22.1.1 Oppositionele-opstandige stoornis......................................................46
22.1.2 Normoverschrijdend-gedragsstoornis..................................................46
22.1.3 Periodiek explosieve stoornis..............................................................46
22.1.4 Pyromanie........................................................................................... 46
22.1.5 Kleptomanie........................................................................................ 46
22.2 Epidemiologie............................................................................................ 46
22.3 Theoretische visies.................................................................................... 47
22.5 Comorbiditeit en differentiële diagnostiek................................................47
Hoofdstuk 13 Angst en angststoornissen.............................................................48
13.2 Normale ontwikkeling van angst...............................................................48
13.2.1 Fysiologische of lichamelijke reacties..................................................48
13.2.2 Cognitie en subjectief ervaren van angst............................................48
13.2.3 Gedrag en vermijding..........................................................................48
13.2.4 Leeftijdsontwikkeling van angst..........................................................48
13.2.5 Kinderen met een handicap................................................................49
13.2.6 Wanneer moet je je zorgen maken?....................................................49
13.3 Angststoornissen....................................................................................... 49
13.3.2 Beschrijving van angststoornissen......................................................49
13.3.3 Differentiaaldiagnose: waar lijkt het op?.............................................52
13.3.4 Comorbiditeit: waarmee gaat het vaak samen?..................................52
13.3.5 Prevalentie: hoe vaak komt het voor?.................................................52
13.3.6 Verschillen tussen jongens en meisjes................................................52
13.4 Culturele en maatschappelijke invloeden..................................................52
13.4.1 Culturele normen................................................................................ 52
13.4.2 Wisselwerking tussen ouderlijk handelen en kindgedrag....................53
13.5 Risico- en beschermingsfactoren...............................................................53
13.5.2 Risico voor verdere ontwikkeling.........................................................53
13.6 Preventie en behandeling van angststoornissen.......................................54
13.6.2 Preventie............................................................................................. 54
13.6.3 Behandeling........................................................................................ 54
14 Angststoornissen............................................................................................. 54
14.1 Klinisch beeld............................................................................................ 54
14.2 Epidemiologie............................................................................................ 54
14.3 Theoretische visies.................................................................................... 55
14.3.1 Biologische theorieën..........................................................................55
14.3.2 Omgevingsfactoren............................................................................. 55
