Sociale psychologie
Hoofdstuk 1: Inleiding tot de sociale
psychologie
Wat is sociale psychologie?
- Sociale beinvloeding -> groot deel van onderzoeksterrein
o Mensen hoeven niet eens gekend / aanwezig te zijn
- Jim Jones en People’s temple
o Cult dat mensen vermoorde en niemand greep in
o Jones trok mensen aan die al ietwat depressief waren
o Mensen met zelfafbrekende /zelfverwonding neigingen werden deel
van de sekte
o Mensen die geisoleerd leven zijn zwak voor sociale druk
- Sociale invloed
o Effect van andere hun woorden, acties, aanwezigheid op onze
gevoelens, gedachten, attitudes of gedrag
o Mensen beseffen zelf niet altijd waarom ze iets doen
o Meeste mensen onderschatten hoeveel macht de situatie heeft
o Volkswijsheden spreken elkaar tegen en geven geen antwoord
o
- Sociale psycholgie
o Wetenschappelijke studie over hoe mensen hun gedachten,
gevoelens en gedrag beinvloed worden door mensen hun echte of
denkbeeldige aanwezigheid
o Invloed kan gebeuren via
Directe attempts, overtuiging
Indirect; hun aanwezigheid / culturele waarden
- Construct: manier waarop mensen sociale wereld waarnemen, begrijpen
en interpreteren
- Sociale psychologie gaat eerder kijken naar hoe mensen gedrag
interpreteren idpv naar het gedrag zelf
-
Verschil tussen sociale psychologie en verwanten
- Persoonlijkheidspsychologie: individuele verschillen
o Jim jones, bijna 100% pleegde zelfmoord, ligt aan meer dan enkel
individuele problemen
o Zijn macht en invloed, afgesloten gemeenschap
- Sociale psychologie heeft ander analyseniveau
o Biologie; gen/neurotransmitter
o Klinische: individu
o Sociologie: sociale klasse, structuur, instituties
o Sociaal psychologen; individu in context van sociale situatie
- Doel van sociale psychologie
o Identificeren van universele eigenschappen van menselijke natuur
die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig is voor sociale invloed
o Omdat het nieuw is, is hetr vaak nog niet universeel getest
o Crosscultureel onderzoek
,De Macht van de situatie
- Meeste mensen beoordelen gedrag op basis van persoonlijkheid zonder
belangrijke informatie van de situatie
- Fundamentele attributiefout: rol van externe factoren bij gedrag
onderschatten, alles leggen bij persoonlijkheid
- Verkeerd veilig gevoel; terroristen zijn gewoon gestoorde mensen
o We vereenvoudigen het probleem
- Experiment Lee Ross en Steven Samuels; beursspel/gemeenschapspel
o Competitef/cooperatief karakter deed er niet toe, het was de naam
van het experiment dat meer invloed had op de mensen hun gedrag
De macht van sociale interpretatie
- Bekrachtiging en straf
- Behaviorisme
o Geloofde erin dat alles verklaard kan worden door belonen en
straffen
o Vergaten belang van hoe mensen omgeving interpreteren
- Gestaltpsychologie
o Hoe men de fysieke wereld waarneemt en onderzoek naar
subjectieve manier waarop object wordt waargenomen
o Geheel meer dan som der delen
- Kurt Lewin
o Grondlegger moderne experimentele sociale psychologie
o Eerste wetenschapper die belang zag van situatie bekijken door
ogen persoon
o Naief realisme
Eigen waarneming is realiteit
Anderen zijn subjectief
Waar constructen vandaan komen: fundamentele
menselijke motieven
- 2 motieven van essentieel belang;
o Behoefte om goed te voelen voor onszelf
o Behoefte om wereld accuraat waar te nemen
Benadering vanuit zelfachting: behoefte om ons goed te voelen over
onszelf
- Mensen hebben behoefte aan positief zelfbeeld
- Kiezen vaker voor deze behoefte dan behoefte accuraat wereldbeeld
Vroeger gedrag rechtvaardigen
- Eigen grote gebrekken onder ogen zien is moeilijk, we begaan vaak zelfde
fouten
- We gaan feiten anders interpreteren om ons beter te voelen over onszelf
Lijden en zelfrechtvaardiging
- Als men veel voor iets gedaan heeft beschermt men dit; voorbeeld over
doop
- Positief zelfbeeld: gedrag van verleden (doop) rechtvaardigen
,Benadering vanuit sociale cognitie: behoefte om accuraat waar te nemen
- Redeneren als een van belangrijkste kenmerken vd mens
Sociale cognitie
- Hoe mensen denken over zichzelf en de sociale wereld
- Mensen maken vaak fouten bij voorspelen en begrijpen van situatie
, Verwachtingen over de sociale wereld
- Selffulfilling prophecy
o Verwacht bepaald gedrag van iemand of jezelf, dus je handelt op
een manier dat dit gedrag effectief zo wordt
o Onderzoek robert Rosenthal en Lenore Jacobson
Basisschool; “inteliggentietest” afnemen en aan lk vertellen
welke kinderen hoogschieters gingen worden, die werden
uiteindelijk ook hoogschieters, ookal waren de namen random
gekozen
Aanvullende motieven
- Biologische: Dorst, honger
- Psychologisch: angst, liefde, goedkeuring
- Behoefte aan controle
Sociale psychologie en maatschappelijke problemen
Wetenschappelijke studie naar sociale invloed
- Willen oplossen van maatchappelijke problemen
- Gedrag veranderen nadat je het begrijpt
- Oproepen van angst bij aids is niet effectief
Hoofdstuk 2: Methodologie; Hoe doen sociaal
psychologen onderzoek?
2.1 sociale psychologie: een empirische wetenschap
- hindsight bias: achteraf zeggen, als ze de uitkomst al kennen dat ze dit zelf wel
hadden kunnen voorspellen
2.2 het formuleren van hypothesen en theorieen
Inspiratie uit eerdere theorieen en onderzoeken
- Vele wetenschappers beginnen onderzoek omdat ze niet akkoord gaan
met theorie van een ander
- Lean festinger: ging niet akkoord met behaviorisme en kwam zo op de
dissonantietheorie
o Deed specifieke voorspellingen over wanneer en hoe mensen hun
attitudes veranderen
- Continu proces van theoretische verfijning
Hypothesen gebaseerd op persoonlijke observaties
- Bibb Latané en John Darley
o Onderzoek na moord Kitty Genovese
o Verspreiding verantwoordelijkheid; hoe meer mensen toekijken, hoe
kleiner de kans dat iemand actie onderneemt
Onderzoeksmethoden
- Obdervationele methode, correlationele methoe en experimentele
methode
o Elke methode heeft andere soort onderzoeksvraag dus goed kiezen
Hoofdstuk 1: Inleiding tot de sociale
psychologie
Wat is sociale psychologie?
- Sociale beinvloeding -> groot deel van onderzoeksterrein
o Mensen hoeven niet eens gekend / aanwezig te zijn
- Jim Jones en People’s temple
o Cult dat mensen vermoorde en niemand greep in
o Jones trok mensen aan die al ietwat depressief waren
o Mensen met zelfafbrekende /zelfverwonding neigingen werden deel
van de sekte
o Mensen die geisoleerd leven zijn zwak voor sociale druk
- Sociale invloed
o Effect van andere hun woorden, acties, aanwezigheid op onze
gevoelens, gedachten, attitudes of gedrag
o Mensen beseffen zelf niet altijd waarom ze iets doen
o Meeste mensen onderschatten hoeveel macht de situatie heeft
o Volkswijsheden spreken elkaar tegen en geven geen antwoord
o
- Sociale psycholgie
o Wetenschappelijke studie over hoe mensen hun gedachten,
gevoelens en gedrag beinvloed worden door mensen hun echte of
denkbeeldige aanwezigheid
o Invloed kan gebeuren via
Directe attempts, overtuiging
Indirect; hun aanwezigheid / culturele waarden
- Construct: manier waarop mensen sociale wereld waarnemen, begrijpen
en interpreteren
- Sociale psychologie gaat eerder kijken naar hoe mensen gedrag
interpreteren idpv naar het gedrag zelf
-
Verschil tussen sociale psychologie en verwanten
- Persoonlijkheidspsychologie: individuele verschillen
o Jim jones, bijna 100% pleegde zelfmoord, ligt aan meer dan enkel
individuele problemen
o Zijn macht en invloed, afgesloten gemeenschap
- Sociale psychologie heeft ander analyseniveau
o Biologie; gen/neurotransmitter
o Klinische: individu
o Sociologie: sociale klasse, structuur, instituties
o Sociaal psychologen; individu in context van sociale situatie
- Doel van sociale psychologie
o Identificeren van universele eigenschappen van menselijke natuur
die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig is voor sociale invloed
o Omdat het nieuw is, is hetr vaak nog niet universeel getest
o Crosscultureel onderzoek
,De Macht van de situatie
- Meeste mensen beoordelen gedrag op basis van persoonlijkheid zonder
belangrijke informatie van de situatie
- Fundamentele attributiefout: rol van externe factoren bij gedrag
onderschatten, alles leggen bij persoonlijkheid
- Verkeerd veilig gevoel; terroristen zijn gewoon gestoorde mensen
o We vereenvoudigen het probleem
- Experiment Lee Ross en Steven Samuels; beursspel/gemeenschapspel
o Competitef/cooperatief karakter deed er niet toe, het was de naam
van het experiment dat meer invloed had op de mensen hun gedrag
De macht van sociale interpretatie
- Bekrachtiging en straf
- Behaviorisme
o Geloofde erin dat alles verklaard kan worden door belonen en
straffen
o Vergaten belang van hoe mensen omgeving interpreteren
- Gestaltpsychologie
o Hoe men de fysieke wereld waarneemt en onderzoek naar
subjectieve manier waarop object wordt waargenomen
o Geheel meer dan som der delen
- Kurt Lewin
o Grondlegger moderne experimentele sociale psychologie
o Eerste wetenschapper die belang zag van situatie bekijken door
ogen persoon
o Naief realisme
Eigen waarneming is realiteit
Anderen zijn subjectief
Waar constructen vandaan komen: fundamentele
menselijke motieven
- 2 motieven van essentieel belang;
o Behoefte om goed te voelen voor onszelf
o Behoefte om wereld accuraat waar te nemen
Benadering vanuit zelfachting: behoefte om ons goed te voelen over
onszelf
- Mensen hebben behoefte aan positief zelfbeeld
- Kiezen vaker voor deze behoefte dan behoefte accuraat wereldbeeld
Vroeger gedrag rechtvaardigen
- Eigen grote gebrekken onder ogen zien is moeilijk, we begaan vaak zelfde
fouten
- We gaan feiten anders interpreteren om ons beter te voelen over onszelf
Lijden en zelfrechtvaardiging
- Als men veel voor iets gedaan heeft beschermt men dit; voorbeeld over
doop
- Positief zelfbeeld: gedrag van verleden (doop) rechtvaardigen
,Benadering vanuit sociale cognitie: behoefte om accuraat waar te nemen
- Redeneren als een van belangrijkste kenmerken vd mens
Sociale cognitie
- Hoe mensen denken over zichzelf en de sociale wereld
- Mensen maken vaak fouten bij voorspelen en begrijpen van situatie
, Verwachtingen over de sociale wereld
- Selffulfilling prophecy
o Verwacht bepaald gedrag van iemand of jezelf, dus je handelt op
een manier dat dit gedrag effectief zo wordt
o Onderzoek robert Rosenthal en Lenore Jacobson
Basisschool; “inteliggentietest” afnemen en aan lk vertellen
welke kinderen hoogschieters gingen worden, die werden
uiteindelijk ook hoogschieters, ookal waren de namen random
gekozen
Aanvullende motieven
- Biologische: Dorst, honger
- Psychologisch: angst, liefde, goedkeuring
- Behoefte aan controle
Sociale psychologie en maatschappelijke problemen
Wetenschappelijke studie naar sociale invloed
- Willen oplossen van maatchappelijke problemen
- Gedrag veranderen nadat je het begrijpt
- Oproepen van angst bij aids is niet effectief
Hoofdstuk 2: Methodologie; Hoe doen sociaal
psychologen onderzoek?
2.1 sociale psychologie: een empirische wetenschap
- hindsight bias: achteraf zeggen, als ze de uitkomst al kennen dat ze dit zelf wel
hadden kunnen voorspellen
2.2 het formuleren van hypothesen en theorieen
Inspiratie uit eerdere theorieen en onderzoeken
- Vele wetenschappers beginnen onderzoek omdat ze niet akkoord gaan
met theorie van een ander
- Lean festinger: ging niet akkoord met behaviorisme en kwam zo op de
dissonantietheorie
o Deed specifieke voorspellingen over wanneer en hoe mensen hun
attitudes veranderen
- Continu proces van theoretische verfijning
Hypothesen gebaseerd op persoonlijke observaties
- Bibb Latané en John Darley
o Onderzoek na moord Kitty Genovese
o Verspreiding verantwoordelijkheid; hoe meer mensen toekijken, hoe
kleiner de kans dat iemand actie onderneemt
Onderzoeksmethoden
- Obdervationele methode, correlationele methoe en experimentele
methode
o Elke methode heeft andere soort onderzoeksvraag dus goed kiezen
