Samenvatting GGZ: psychopathologie verslavingszorg

Psychopathologie verslavingszorg:
Inleiding:
Psychisch functioneren:
 Cognitieve functies ‘denken’
o Bewustzijn, aandacht, oriëntatie, geheugen, ziektebesef -en inzicht,
abstractievermogen, uitvoerende functies, waarnemen, denken
 De affectieve functies ‘voelen’
o Stemming, affect
 Conatieve functies ‘willen en handelen’
o Psychomotoriek, motivatie en gedrag

Terminologie:
 Lichamelijke of fysieke afhankelijkheid
o Tolerantie
 Lichamelijke veranderingen door zodanig regulier gebruik
 Grotere hoeveelheid van middel is nodig voor eenzelfde effect
o Onthoudingssymptomen bij abrupt minderen/stoppen van gebruik
 Verslaving
o Dwangmatig gebruik van een middel
o Gaat samen met verschijnselen van lichamelijke afhankelijkheid
o Verlies van controle over gebruik
o Ondanks besef van de schadelijke effecten
o Moeite met beheersen van frequentie en mate van gebruik
o Mogelijke onsuccesvolle pogingen om te minderen/stoppen
 Fysieke afhankelijkheid is NIET HETZELFDE als verslaving:
o Bv. pijnstilling na een operatie
o Ontwenningsverschijnselen kunnen optreden
o Controle over gebruik wordt behuden; gebruik wordt gestopt
 Psychische afhankelijkheid
o Gebruik van middel om aan psychische behoefte tegemoet te
komen
o O.a. reductie van stress of angst

Er zijn 2 categoriën van middelengerelateerde stoornissen:
 Stoornissen door een middel teweeggebracht (bv. syndroom v korsakov)
 Stoornis in het gebruik van middelen
o Sterk, aanhoudend verlangen naar een middel
o Effect op verschillebde levensdomeinen

OPGELET: DSM IV spreekt over “middelenmisbruik”, “afhankelijkheid” en
“verslaving” (= laatste stadium)

Verschillende vormen:
 Normaal gebruik van psychoactieve stoffen
o Koffie, thee, wijn, voorgeschreven pijnstiller of kalmeringsmiddel
o Beïnvloeden onze mentale toestand > alert - ontspannen

1

,  Overdadig en/of illegaal gebruik van psychoactieve stoffen
 Chemische vormen o.a. alcohol, cannabis en benzodiazepines
 Niet-chemische vormen: o.a. gamen en gokken

Het drugwiel
 Vroegere opdeling in 3 groepen
o Stimulerend – Verdovend - Hallucinogeen
 Vaststellingen
o Enorme toename aan nieuwe psychoactieve stoffen (NPA)
o Nood aan nieuw model
 Model middel:
o Om te categoriseren (drugwiel)
o Inzicht in effecten weer te geven (effectenwiel)
 7 categoriën van drugs
o 3 bekende categoriën + 1
 Stimulantia
 Hallucinogenen
 Verdovende
 Opioïden
o 3 nieuwe categoriën
 Empathogenen
 Dissociatieven
 Cannabinoïden
 2 ringen:
o Binnenring: stoffen die (momenteel) legaal zijn
o Buitenring: stoggen die illigaal of voorschriftplichtig zijn

Verslavingsdriehoek
 Niemand heeft ooit de intentie om verslaafd te geraken
 Continuüm van problemen en stepped-care model
o Geen/milde problemen
 Screening gericht op mogelijke problemen
 Preventieve acties en/of minimale interventies
o Grotere problemen
 Uitgebreidere inventarisatie nodig gericht op verschillende
domeinen
 Kortere interventies en eventueel ambulante begeleiding
o Ernstige problematiek
 Indicatie voor intensieve gespecialiseerde behandeling
 Opstellen van een samenhangend behandelplan



Alcohol:
 Bingedrinken (comazuipen) bij jongeren
 Ziektemodel: alcohol zien als medische aandoening/ziekte
o Onweerstaanbare hunkering naar meer (craving)
o Chronische, permanente aandoening

2