Crisisbeheer en noodplanning
RISICOBELEID
Waarom hebben we aandacht voor veiligheid?
o Behoefte aan veiligheid = basisbehoefte (‘Maslow’)
o Piramide van Maslow
▪ We hebben nood aan regelmaat, orde, stabiliteit, rust, voorspelbaarheid, …
▪ Dat zorgt voor vertrouwen
▪ Hoe dan ook gaan er ramp situaties zich voordoen, ookal was je daarop
voorbereid, en dat verbreekt dan die regelmaat
o “Basic Trust” staat daar tegenover (niet altijd: soms situaties waarin verbroken)
▪ Het vertrouwen dat we hebben in anderen
▪ (Bv. de overheid) om ons te ondersteunen
o Binnen rampenwerking hebben we ook zo’n piramide: toont waar focus moet liggen
Stel: je bent net ontsnapt aan brand, dan is 1e instantie niet om erkenning te krijgen
ROL VAN DE OVERHEID
o Belgische grondwet:
▪ Recht op veiligheid is niet expliciet opgenomen
o EVRM: art. 6 Recht op vrijheid én veiligheid
▪ Sinds 1998 bindend voor alle leden van de Raad van Europa
o Verdrag betreffende de Europese Unie (art. 29)
“Het doel van de unie is erin gelegen de burgers in een ruimte van vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheid een hoog niveau van zekerheid te verschaffen”
,INTEGRALE VEILIGHEID
Op vlak van crisisbeheer hebben we de:
A) Integrale aanpak
B) Multidisciplinaire aanpak
A) Integrale aanpak (= 5 elementen)
o Aandacht voor zowel proactie, preventie, preparatie, bestrijding en nazorg!
B) Multidisciplinaire aanpak (= geïntegreerde aanpak)
o Gecoördineerd optreden van verschillende hulpverleningsdiensten (= disciplines)
o Nood- en interventieplanning
o Niet 1 dienst die verantwoordelijk is voor een planning, het is een samenwerking
Integrale aanpak:
1. Proactie
= Wegnemen van structurele oorzaken ter voorkoming van het ontstaan van risico’s
= Zorgen dat het risico in eerste instantie al niet bestaat/niet kan bestaan
Ruimtelijke ordening, infrastructuur, verbod op bepaalde activiteiten, … te risicovol
Bv. Het event gaat niet door, dus het risico is ook ineens weg
o Gevaarlijke situaties uitsluiten, of tot een minimum kunnen herleiden
= Niet aanvaarden van de risico’s, het voorkomen
“Beter voorkomen dan genezen”
Maar niet alle risico’s kunnen voorkomen worden
→ dit leidt dan tot de preventie
2. Preventie
o Restrisico’s zo klein mogelijk houden
o Gevolgen van incidenten te beperken
o Maatregelen nemen om de risico’s die er nog (kunnen) zijn onder controle te houden
▪ Vb. stewards tijdens grote publieksevenementen
▪ Vb. preventieve vaccinaties
▪ Vb. brandveiligheidsvoorschriften
▪ …
o Maar: risico’s blijven bestaan en zware ongevallen kunnen zich steeds voordoen…
, 3. Preparatie
o Voorbereiden op de bestrijding van ongevallen en rampen
▪ Planvorming = plannen maken op verschillende manieren + niveaus
▪ Oefenen = zijn de diensten voldoende voorbereid
▪ Opleiding
▪ Aanschaffen juist materiaal
o Training = het midden, waar alles samenkomt
▪ Organisatie rampenbestrijding!
▪ Planning, toetsing, actualisatie en bijsturing!
Bv. Opleidingen aanpassen, aanscherpen, …
4. Bestrijding
o Aanpak van onveilige situatie
▪ Hulpverlening uitvoeren
▪ Gelijktijdig groot aantal activiteiten en processen
▪ Coördinatie = iedereen moet een inspanning doen + we gaan dat coördineren
o Uitgaan van bestaande procedures voor interventies
▪ Bestaande procedures dus gaan gebruiken
o Onvermijdelijke chaos (typerend voor de praktijk)
▪ Gestructureerde, gecoördineerde multidisciplinaire interventie
▪ De periode van chaos tot actie: lang vs. kort
▪ Hoe sneller tot gestructureerde samenwerking komen, hoe sneller chaos stopt
5. Nazorg
= Sluitstuk, de laatste stap in de integrale aanpak
o Terugkeer naar normale situatie
▪ Medische/ psychosociale hulp aan slachtoffers en verwanten
o Aandacht voor de hulpverleners zelf
▪ Afhandeling van schade, juridische en financiële gevolgen
▪ Verantwoording door bestuurders (waar nodig)
▪ Evaluatie (+ bijsturing van het risicobeleid/noodplanning)
Risicobeleid kunnen we situeren bij ‘proactie’ en ‘preventie’
= Voorkomen en beperken van risico’s (+ gevolgen) die kunnen leiden tot noodsituaties
R isico b e leid
P ro actie P r ev en tie P rep aratie B estrij d in g Nazo rg
o Kernopdracht van overheid -> RO, vergunningen, gezondheidsbeleid
o Overheid is verantwoordelijk voor algemene beleidsontwikkeling:
▪ Complexe structuur (Vlaams/federaal)
RISICOBELEID
Waarom hebben we aandacht voor veiligheid?
o Behoefte aan veiligheid = basisbehoefte (‘Maslow’)
o Piramide van Maslow
▪ We hebben nood aan regelmaat, orde, stabiliteit, rust, voorspelbaarheid, …
▪ Dat zorgt voor vertrouwen
▪ Hoe dan ook gaan er ramp situaties zich voordoen, ookal was je daarop
voorbereid, en dat verbreekt dan die regelmaat
o “Basic Trust” staat daar tegenover (niet altijd: soms situaties waarin verbroken)
▪ Het vertrouwen dat we hebben in anderen
▪ (Bv. de overheid) om ons te ondersteunen
o Binnen rampenwerking hebben we ook zo’n piramide: toont waar focus moet liggen
Stel: je bent net ontsnapt aan brand, dan is 1e instantie niet om erkenning te krijgen
ROL VAN DE OVERHEID
o Belgische grondwet:
▪ Recht op veiligheid is niet expliciet opgenomen
o EVRM: art. 6 Recht op vrijheid én veiligheid
▪ Sinds 1998 bindend voor alle leden van de Raad van Europa
o Verdrag betreffende de Europese Unie (art. 29)
“Het doel van de unie is erin gelegen de burgers in een ruimte van vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheid een hoog niveau van zekerheid te verschaffen”
,INTEGRALE VEILIGHEID
Op vlak van crisisbeheer hebben we de:
A) Integrale aanpak
B) Multidisciplinaire aanpak
A) Integrale aanpak (= 5 elementen)
o Aandacht voor zowel proactie, preventie, preparatie, bestrijding en nazorg!
B) Multidisciplinaire aanpak (= geïntegreerde aanpak)
o Gecoördineerd optreden van verschillende hulpverleningsdiensten (= disciplines)
o Nood- en interventieplanning
o Niet 1 dienst die verantwoordelijk is voor een planning, het is een samenwerking
Integrale aanpak:
1. Proactie
= Wegnemen van structurele oorzaken ter voorkoming van het ontstaan van risico’s
= Zorgen dat het risico in eerste instantie al niet bestaat/niet kan bestaan
Ruimtelijke ordening, infrastructuur, verbod op bepaalde activiteiten, … te risicovol
Bv. Het event gaat niet door, dus het risico is ook ineens weg
o Gevaarlijke situaties uitsluiten, of tot een minimum kunnen herleiden
= Niet aanvaarden van de risico’s, het voorkomen
“Beter voorkomen dan genezen”
Maar niet alle risico’s kunnen voorkomen worden
→ dit leidt dan tot de preventie
2. Preventie
o Restrisico’s zo klein mogelijk houden
o Gevolgen van incidenten te beperken
o Maatregelen nemen om de risico’s die er nog (kunnen) zijn onder controle te houden
▪ Vb. stewards tijdens grote publieksevenementen
▪ Vb. preventieve vaccinaties
▪ Vb. brandveiligheidsvoorschriften
▪ …
o Maar: risico’s blijven bestaan en zware ongevallen kunnen zich steeds voordoen…
, 3. Preparatie
o Voorbereiden op de bestrijding van ongevallen en rampen
▪ Planvorming = plannen maken op verschillende manieren + niveaus
▪ Oefenen = zijn de diensten voldoende voorbereid
▪ Opleiding
▪ Aanschaffen juist materiaal
o Training = het midden, waar alles samenkomt
▪ Organisatie rampenbestrijding!
▪ Planning, toetsing, actualisatie en bijsturing!
Bv. Opleidingen aanpassen, aanscherpen, …
4. Bestrijding
o Aanpak van onveilige situatie
▪ Hulpverlening uitvoeren
▪ Gelijktijdig groot aantal activiteiten en processen
▪ Coördinatie = iedereen moet een inspanning doen + we gaan dat coördineren
o Uitgaan van bestaande procedures voor interventies
▪ Bestaande procedures dus gaan gebruiken
o Onvermijdelijke chaos (typerend voor de praktijk)
▪ Gestructureerde, gecoördineerde multidisciplinaire interventie
▪ De periode van chaos tot actie: lang vs. kort
▪ Hoe sneller tot gestructureerde samenwerking komen, hoe sneller chaos stopt
5. Nazorg
= Sluitstuk, de laatste stap in de integrale aanpak
o Terugkeer naar normale situatie
▪ Medische/ psychosociale hulp aan slachtoffers en verwanten
o Aandacht voor de hulpverleners zelf
▪ Afhandeling van schade, juridische en financiële gevolgen
▪ Verantwoording door bestuurders (waar nodig)
▪ Evaluatie (+ bijsturing van het risicobeleid/noodplanning)
Risicobeleid kunnen we situeren bij ‘proactie’ en ‘preventie’
= Voorkomen en beperken van risico’s (+ gevolgen) die kunnen leiden tot noodsituaties
R isico b e leid
P ro actie P r ev en tie P rep aratie B estrij d in g Nazo rg
o Kernopdracht van overheid -> RO, vergunningen, gezondheidsbeleid
o Overheid is verantwoordelijk voor algemene beleidsontwikkeling:
▪ Complexe structuur (Vlaams/federaal)
