Groepsdynamica
1 Groepsdynamica als vakgebied
1.1 De groep als verbindingsschakel tussen individu en
maatschappij
Def. volgens Remmerswaal:
“Groepsdynamica is de studie van het gedrag van mensen in kleine
groepen. Veel menselijk gedrag kan beter begrepen worden door aandacht
voor de groepen waarin dat gedrag plaatsvindt. Ieder mens is sterk sociaal
bepaald door de groepen waartoe hij vroeger behoord heeft, met name het
ouderlijk gezin of de vervangende opvoedingssituaties, en door de groepen
waarvan hij op dit moment deel uitmaakt. Deze vroegere en huidige
groepslidmaatschappen bepalen in belangrijke mate ieders identiteit. Het
is erg onwaarschijnlijk dat een persoonlijkheidsontwikkeling mogelijk is
zonder primaire groepen.”
Primaire groep = bemiddelaar tussen de cultuur en de maatschappij enerzijds
en het individu anderzijds.
-> Door groepen is het individu aan de maatschappij en de cultuur
verbonden.
-> Via groepen vindt cultuuroverdracht plaats, leert het individu taal en
spreken, denken en waarnemen en een uitgebreid waardensysteem.
De sociale invloeden op elk individu zijn op hun beurt weer sterk meebepaald en
gekleurd door de maatschappelijke omstandigheden.
Ieder individu wordt niet alleen beïnvloed door zijn sociale omgeving, maar hijzelf
ook de omgeving actief beïnvloed.
-> Individuen kunnen invloed uitoefenen op maatschappelijke
omstandigheden door zelf in een groep te zitten.
Vb. belangengroeperingen, actiegroepen, politieke groepen,
pressiegroepen…
Groepen vormen dus een verbindende schakel tussen individu en maatschappij.
, Groepsdynamica
Psychologie Groepsdynamica
Sociologie
(mens, individu) (individuele en maatschappelijke wetenschap)
(maatschappij, visie)
Groepsdynamica
= de studie van hoe groepen zicht vormen, hoe ze functioneren en hoe ze
weer uiteenvallen.
= de studie van menselijk gedrag in (kleine) groepen.
In groep doe je als persoon andere dingen dan je alleen zou zijn, er gebeuren
bijzondere dingen.
-> Er ontstaat een wetmatigheid.
-> Groepen geven aanleiding tot verschijnselen en patronen.
-> Groepen zorgen ervoor dat je dingen doet die een meerwaarde hebben
als uitkomst.
1.2 Het onderscheid groepstaak en groepsproces
Groepstaak
= wat de groepsleden met elkaar (moeten) doen.
Groepsproces
= hoe (de manier waarop) de groepsleden dat met elkaar doen.
1.2.1 Taak en proces hebben elk hun eigen bron
Het taakaspect vloeit voort uit wat is afgesproken als doel en taak van de groep,
dus uit de organisatie.
In tegenstelling tot het proces, dat voortkomt uit de mensen, met hun
karakters, hun gevoelens en hun onderlinge interacties en verhoudingen.
Taak
= bedacht en afgesproken, voorspelbaar
Proces
= spontaan en onvoorspelbaar
TAAK PROCES
WAT? HOE?
- Ontstaat uit de organisatie - Ontstaat uit de mens
- Feiten - Gevoelens
- Bedacht - Spontaan
- Zakelijk - Persoonlijk
Verwijst naar inhoud en de Verwijst naar relationele en
groepsactiviteit. gevoelsaspecten, sociaal- en
emotionele behoeften.
, Groepsdynamica
1.2.2 Taakstructuur en processtructuur
We kunnen in beide kanten een structuur onderscheiden die bestaan uit
meerdere elementen.
Taakkant (= elementen die samenhangen met de organisatie van de groep).
Vb. groepsdoel, werkwijze
Proceskant (= elementen die samenhangen met het menselijk aspect van de
groep).
Vb. de rollen die in elke groep ontstaat, interacties tussen deelnemers
TAAK PROCES
Taakstructuur met elementen Processtructuur met elementen
- Formele, zakelijke functies - Informele, psychologische
functies
1 Doelgroep 1 Groepscohesie
(De geselecteerde groep met een (Gevoel van samenhang tussen de
overeenkomstige wens of verwachting groepsleden)
of hulpvraag)
2 Doel van de groep 2 Relatiepatronen
(Datgene wat de groepsleden aan het (Het reageren van de groepsleden op
eind van de groep bereikt willen elkaar leidt tot relatiepatronen)
hebben)
3 Werkwijze 3 Ontwikkelingsfasen
(Methode waarmee de doelen worden (Stapsgewijze ontwikkeling van de
nagestreefd) groep)
4 Taak van de groep 4 Normen
(Het taakgedrag dat van de (Het ontstaan van groepsnormen en
groepsleden wordt verwacht) groepscultuur)
5 Vormgeving 5 Rollen
(Organisatie van de uitvoering van de (Het zichtbaar worden van
groep zoals: samenstelling, duur, groepsrollen bij de verschillende
frequentie en plaats) deelnemers)
6 Evaluatie/ resultaat
(Wijze waarop het resultaat wordt
geëvolueerd of gemeten)
Bedacht & afgesproken (= Spontaan = onvoorspelbaar
voorspelbaar) Voortbestaan omwille van de
Voorbestaan t.o.v. de groep
buitenwereld
, Groepsdynamica
1.2.3 Het onderscheid tussen taak en proces waarnemen en het
belang daarvan
De taak neem je aan met je verstand, het proces met je gevoel.
Belangrijk om het onderscheid te maken als groepsleider. Taak en proces zijn
telkens aanwezig waardoor groepsleden zich hier niet van bewust zijn.
Wanneer het misloopt is het aan de groepsleider om te zien waar het misloopt.
Dan is het onderscheid kunnen maken dus zeer belangrijk.
-> Taak en proces is niet alleen fundamenteel om inzicht te krijgen in
wat er bij de groep speelt, maar bieden ook de basis voor de
beïnvloeding van de groep.
De groepsleider…
Maakt een taak concreet, bepalen, Indirect beïnvloeden (doordat het
direct beïnvloeden en hanteren. spontaan is), kan wel het proces
- Hoe duidelijker, hoe beter. sturen als het moet en begrenzen.
1 Groepsdynamica als vakgebied
1.1 De groep als verbindingsschakel tussen individu en
maatschappij
Def. volgens Remmerswaal:
“Groepsdynamica is de studie van het gedrag van mensen in kleine
groepen. Veel menselijk gedrag kan beter begrepen worden door aandacht
voor de groepen waarin dat gedrag plaatsvindt. Ieder mens is sterk sociaal
bepaald door de groepen waartoe hij vroeger behoord heeft, met name het
ouderlijk gezin of de vervangende opvoedingssituaties, en door de groepen
waarvan hij op dit moment deel uitmaakt. Deze vroegere en huidige
groepslidmaatschappen bepalen in belangrijke mate ieders identiteit. Het
is erg onwaarschijnlijk dat een persoonlijkheidsontwikkeling mogelijk is
zonder primaire groepen.”
Primaire groep = bemiddelaar tussen de cultuur en de maatschappij enerzijds
en het individu anderzijds.
-> Door groepen is het individu aan de maatschappij en de cultuur
verbonden.
-> Via groepen vindt cultuuroverdracht plaats, leert het individu taal en
spreken, denken en waarnemen en een uitgebreid waardensysteem.
De sociale invloeden op elk individu zijn op hun beurt weer sterk meebepaald en
gekleurd door de maatschappelijke omstandigheden.
Ieder individu wordt niet alleen beïnvloed door zijn sociale omgeving, maar hijzelf
ook de omgeving actief beïnvloed.
-> Individuen kunnen invloed uitoefenen op maatschappelijke
omstandigheden door zelf in een groep te zitten.
Vb. belangengroeperingen, actiegroepen, politieke groepen,
pressiegroepen…
Groepen vormen dus een verbindende schakel tussen individu en maatschappij.
, Groepsdynamica
Psychologie Groepsdynamica
Sociologie
(mens, individu) (individuele en maatschappelijke wetenschap)
(maatschappij, visie)
Groepsdynamica
= de studie van hoe groepen zicht vormen, hoe ze functioneren en hoe ze
weer uiteenvallen.
= de studie van menselijk gedrag in (kleine) groepen.
In groep doe je als persoon andere dingen dan je alleen zou zijn, er gebeuren
bijzondere dingen.
-> Er ontstaat een wetmatigheid.
-> Groepen geven aanleiding tot verschijnselen en patronen.
-> Groepen zorgen ervoor dat je dingen doet die een meerwaarde hebben
als uitkomst.
1.2 Het onderscheid groepstaak en groepsproces
Groepstaak
= wat de groepsleden met elkaar (moeten) doen.
Groepsproces
= hoe (de manier waarop) de groepsleden dat met elkaar doen.
1.2.1 Taak en proces hebben elk hun eigen bron
Het taakaspect vloeit voort uit wat is afgesproken als doel en taak van de groep,
dus uit de organisatie.
In tegenstelling tot het proces, dat voortkomt uit de mensen, met hun
karakters, hun gevoelens en hun onderlinge interacties en verhoudingen.
Taak
= bedacht en afgesproken, voorspelbaar
Proces
= spontaan en onvoorspelbaar
TAAK PROCES
WAT? HOE?
- Ontstaat uit de organisatie - Ontstaat uit de mens
- Feiten - Gevoelens
- Bedacht - Spontaan
- Zakelijk - Persoonlijk
Verwijst naar inhoud en de Verwijst naar relationele en
groepsactiviteit. gevoelsaspecten, sociaal- en
emotionele behoeften.
, Groepsdynamica
1.2.2 Taakstructuur en processtructuur
We kunnen in beide kanten een structuur onderscheiden die bestaan uit
meerdere elementen.
Taakkant (= elementen die samenhangen met de organisatie van de groep).
Vb. groepsdoel, werkwijze
Proceskant (= elementen die samenhangen met het menselijk aspect van de
groep).
Vb. de rollen die in elke groep ontstaat, interacties tussen deelnemers
TAAK PROCES
Taakstructuur met elementen Processtructuur met elementen
- Formele, zakelijke functies - Informele, psychologische
functies
1 Doelgroep 1 Groepscohesie
(De geselecteerde groep met een (Gevoel van samenhang tussen de
overeenkomstige wens of verwachting groepsleden)
of hulpvraag)
2 Doel van de groep 2 Relatiepatronen
(Datgene wat de groepsleden aan het (Het reageren van de groepsleden op
eind van de groep bereikt willen elkaar leidt tot relatiepatronen)
hebben)
3 Werkwijze 3 Ontwikkelingsfasen
(Methode waarmee de doelen worden (Stapsgewijze ontwikkeling van de
nagestreefd) groep)
4 Taak van de groep 4 Normen
(Het taakgedrag dat van de (Het ontstaan van groepsnormen en
groepsleden wordt verwacht) groepscultuur)
5 Vormgeving 5 Rollen
(Organisatie van de uitvoering van de (Het zichtbaar worden van
groep zoals: samenstelling, duur, groepsrollen bij de verschillende
frequentie en plaats) deelnemers)
6 Evaluatie/ resultaat
(Wijze waarop het resultaat wordt
geëvolueerd of gemeten)
Bedacht & afgesproken (= Spontaan = onvoorspelbaar
voorspelbaar) Voortbestaan omwille van de
Voorbestaan t.o.v. de groep
buitenwereld
, Groepsdynamica
1.2.3 Het onderscheid tussen taak en proces waarnemen en het
belang daarvan
De taak neem je aan met je verstand, het proces met je gevoel.
Belangrijk om het onderscheid te maken als groepsleider. Taak en proces zijn
telkens aanwezig waardoor groepsleden zich hier niet van bewust zijn.
Wanneer het misloopt is het aan de groepsleider om te zien waar het misloopt.
Dan is het onderscheid kunnen maken dus zeer belangrijk.
-> Taak en proces is niet alleen fundamenteel om inzicht te krijgen in
wat er bij de groep speelt, maar bieden ook de basis voor de
beïnvloeding van de groep.
De groepsleider…
Maakt een taak concreet, bepalen, Indirect beïnvloeden (doordat het
direct beïnvloeden en hanteren. spontaan is), kan wel het proces
- Hoe duidelijker, hoe beter. sturen als het moet en begrenzen.
