Criminologie
Hoofdstuk 1: Inleidende beschouwingen
De definitie van criminologie
1. De traditionele criminaliteitsdefinitie
Criminaliteit: eigenschap vh gedrag
Crimineel gedrag: gedrag dat de norm overschrijdt
= NORMATIEVE criminaliteitsdefinitie (verwijzend naar de norm)
1.1. de juridische misdaaddefinities
Strafrechtelijke definitie: elke overtreding van de strafwet die geldt in een bepaald land & op een
bepaald tijdstip.
Eng-juridische definitie: opzettelijk & zonder verdediging of rechtvaardiging de strafwet overtreden,
en hiervoor veroordeeld zijn door een rechter. (PAUL TAPPAN)
Breed-juridische definitie: een misdrijf als een handeling door de wet wordt gedefinieerd als sociaal
schadelijk & wanneer de wet een sanctie voorziet die kan uitgesproken worden door een rechtbank
of orgaan. (SUTHERLAND & KELLENS)
o Deviant gedrag: antisociaal met juridische sanctie.
1.2. de naturalistische criminaliteitsdefinitie
GAROFALO: relativiteit juridische definitie kan nooit een basis vormen vd criminologie.
Criminologie: wetenschap waarbij criminaliteit alle handelingen omvat die te allen tijde en overal
als crimineel worden beschouwd. (=natuurlijk misdrijf: eenzelfde gemeenschappelijke natuurlijke wetmatigheid )
o Selecteert gemiddelde altruïstische gevoelens die bij de mens aanwezig zijn
(=morele sentimenten waarvan inbreuken erop als crimineel worden beschouwd)
o Gemiddelde morele betekenis (medelijden & eerlijkheid geen misdrijven plaatsvinden)
o Criminaliteit: als er toch inbreuken zijn op deze gevoelens (diefstal, agressieve delicten, valse
getuigenis…)
1.3. de socio-formalistische criminaliteitsdefinitie
Strafrecht: weerspiegeling van de kenmerken & belangen (politieke formatie ontwikkelt strafrechtsregels,
maar deze politieke formatie verandert in tijd & verschilt in ruimte)
o Toevallig, variabel & relatief karakter
SELLIN: op zoek naar intrinsiek karakter van fenomenen gedragsnormen (=conduct norms universeel)
o Sociale groepen ontwikkelen gedragsnormen gedragscode die ze moeten naleven.
Overtreding: oproepen reacties leggen beperkingen op aan het gedrag.
Socio-formalistische definitie: studie van gedragsnormen (overstijgt politieke & andere grenzen)
2. De kritische criminaliteitsdefinitie
Reactieve definities: criminaliteit als eigenschap van maatschappelijke reactie op gedrag.
o Niet crimineel, reactie maakt het crimineel
2.1. De Labelling-definitie van criminaliteit
Criminaliteit: niet universeel, relatief gegeven, zowel in tijd als ruimte.
Criminaliteit leidt niet tot maatschappelijke reactie (vice versa)
o Niet objectief, etiket die SL kleeft op bepaalde gedragingen.
o Criminaliteit: sociale constructie (resultaat: maken & afdwingen van rechtsregels)
o Decriminaliseringsproces: bepaalde gedragen worden ineens niet meer als crimineel
bestempeld door de SL. (misdaad: door strafbaar feit benoemd gedrag)
Vb: euthanasie
2.2. De conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie
SL: gesloten & statisch systeem met veel conflicten weinig consensus & instemming
, Ontstaan conflicten: dominantieverhoudingen, individuen & groepen die verschillende posities in
de SL innemen (=basis sociale veranderingen)
Criminaliteit: sociale constructie, een etiket dat wordt gekleefd op gedrag van anderen.
o Gedrag dat in strijd is met de belangen van de politieke machthebbers.
o QUINNEY: conflicten tussen belangengroepen & strijd om politieke & sociale macht in de SL.
o Macht: groepen met meeste macht leggen regels vast + wat strafbaar is.
2.3. De Marxistische criminaliteitsdefinitie
MARX: verschillende belangengroepen (=klassen)
o Heersende klasse: bezitten productiemiddelen
o Proletariaat: bezitloze arbeiders
Heersende klasse bepaalt wat als criminaliteit bestempeld wordt.
2.4. De radicale criminaliteitsdefinitie
Jaren ’70: kritiek traditionele criminologie
o Omdat ze vertrekt vanuit de gevestigde orde en dat is niet de bedoeling.
o Fout: machtsstructuren
o Oplossing: eigen referentiekader vanuit menslievende visie
Mensenrechtendefinitie: mensenrechten zijn de enige criteria als criminaliteitsdefinitie.
o Gelijkheid, persoonlijke rechten, vrije meningsuiting, garantie op welzijn, veiligheid bij gevaarlijke individuen
o Criminaliteit: als deze rechten geschonden worden.
De Criminologie: haar studiedomein
Eng Breed Zeer breed
Enkel misdaad & misdadiger Bestuderen van: Studie van afwijkend gedrag:
misdaad & misdadiger ontwikkelen & ontstaan regels
Van minst naar meest uitgebreid criminaliserings- en overtreden regels
juridische definitie decriminaliseringsprocessen reacties & effecten op regels
naturalistische definitie (in)formele sociale controle
Hoofdstuk 2: Historische ontwikkeling van Criminologie
, De voorgeschiedenis van de criminologie
1. De demonologische verklaringen van criminaliteit
Criminaliteit: resultaat van geesten of buitenaardse krachten.
o Niet-fysisch verklaren: menselijke geest kan dit niet begrijpen & controleren (=niet tastbaar)
Primitieve SL Criminaliteit: aanwezigheid boze geesten (gedrag objecten/subjecten controleren)
ME Criminaliteit: zelfde + aanwezigheid duivels, demonen & hekserij.
16de-19de E Criminaliteit: resultaat van een ongepaste & incorrecte verhouding tot God.
2. De naturalistische verklaring van criminaliteit
Vertrekpunt: fysische & materiële wereld, gebeurtenissen & veronderstellingen vd ideale wereld.
Aristoteles & Plato Armoede is oorzaak van criminaliteit
- Waar armoede is, zijn dieven & zakkenrollers
- Deterministische verklaring gedrag (goede of slechte neemt bovenhand)
- Persoonlijkheid beheersen: opvoeding & omgeving
Thomas van Aquino Armoede is oorzaak van criminaliteit
Thomas More Armoede is oorzaak van criminaliteit
- Boek: ‘Utopia’ niet in levensonderhoud kunnen voorzien
- (Verminkte) ex-soldaten die geen beroep meer hebben (door talloze oorlogen)
- Wolexport: ontstaan enclosure-beweging.
o Weiden afzetten & voor jezelf houden (rijken)
o Gemeenschappelijke weiden weggenomen van de boeren. Die
hebben geen levensonderhoud meer criminaliteit (+ kinderen ook)
- Oplossing: bestrijden & wegwerken ellendige levensomstandigheden
De Klassieke criminologische school
Franse revolutie & Verlichting
o Tweede helft 18de eeuw: instabiele SL door kapitalisme
o Grote geografische mobiliteit: door beginnende industrialisering & bevolkingstoename
o Gevolg: sterke toename werkloosheid & armoede spanningen & sociale problemen (=crisis)
o Strafrecht: aantal vermogensdelicten stijgt, maar de strafwetten zijn vaag & dubbelzinnig.
Prioritair: misdrijven tegen staat, koning & godsdienst
Zware straffen: doodstraf, foltering, levend verbranden, vierendelen…
Verlichte filosofen: tegen het strafrechtssysteem en gaan op zoek naar verbeteringen.
Montesqieu - Heldere wetten: hiermee vrijheid onderdanen garanderen
- Controle over de machthebbers
- Trias politica = Scheiding der Machten (macht niet misbruiken, U.M., W.M., R.M.)
- Proportionaliteitsbeginsel: straffen moeten in verhouding zijn met gepleegde
misdrijven.
Rousseau - Sociaal contract: verdrag van vrije individuen onderling die besluiten een
gemeenschap te vormen.
- Tegen wrede behandeling van misdadigers.
- Volonté générale
Beccaria - “Over misdaden & straffen” Dei delitti e delle penne.
- Tegen willekeurig gebruik van het strafrecht, foltering & doodstraf.
- Rechtvaardig & effectief strafrechtssysteem: (9)
o Individu zo weinig mogelijk hinderen door recht.
o Rechten aangeklaagde moeten beschermd worden door de wet.
Hoofdstuk 1: Inleidende beschouwingen
De definitie van criminologie
1. De traditionele criminaliteitsdefinitie
Criminaliteit: eigenschap vh gedrag
Crimineel gedrag: gedrag dat de norm overschrijdt
= NORMATIEVE criminaliteitsdefinitie (verwijzend naar de norm)
1.1. de juridische misdaaddefinities
Strafrechtelijke definitie: elke overtreding van de strafwet die geldt in een bepaald land & op een
bepaald tijdstip.
Eng-juridische definitie: opzettelijk & zonder verdediging of rechtvaardiging de strafwet overtreden,
en hiervoor veroordeeld zijn door een rechter. (PAUL TAPPAN)
Breed-juridische definitie: een misdrijf als een handeling door de wet wordt gedefinieerd als sociaal
schadelijk & wanneer de wet een sanctie voorziet die kan uitgesproken worden door een rechtbank
of orgaan. (SUTHERLAND & KELLENS)
o Deviant gedrag: antisociaal met juridische sanctie.
1.2. de naturalistische criminaliteitsdefinitie
GAROFALO: relativiteit juridische definitie kan nooit een basis vormen vd criminologie.
Criminologie: wetenschap waarbij criminaliteit alle handelingen omvat die te allen tijde en overal
als crimineel worden beschouwd. (=natuurlijk misdrijf: eenzelfde gemeenschappelijke natuurlijke wetmatigheid )
o Selecteert gemiddelde altruïstische gevoelens die bij de mens aanwezig zijn
(=morele sentimenten waarvan inbreuken erop als crimineel worden beschouwd)
o Gemiddelde morele betekenis (medelijden & eerlijkheid geen misdrijven plaatsvinden)
o Criminaliteit: als er toch inbreuken zijn op deze gevoelens (diefstal, agressieve delicten, valse
getuigenis…)
1.3. de socio-formalistische criminaliteitsdefinitie
Strafrecht: weerspiegeling van de kenmerken & belangen (politieke formatie ontwikkelt strafrechtsregels,
maar deze politieke formatie verandert in tijd & verschilt in ruimte)
o Toevallig, variabel & relatief karakter
SELLIN: op zoek naar intrinsiek karakter van fenomenen gedragsnormen (=conduct norms universeel)
o Sociale groepen ontwikkelen gedragsnormen gedragscode die ze moeten naleven.
Overtreding: oproepen reacties leggen beperkingen op aan het gedrag.
Socio-formalistische definitie: studie van gedragsnormen (overstijgt politieke & andere grenzen)
2. De kritische criminaliteitsdefinitie
Reactieve definities: criminaliteit als eigenschap van maatschappelijke reactie op gedrag.
o Niet crimineel, reactie maakt het crimineel
2.1. De Labelling-definitie van criminaliteit
Criminaliteit: niet universeel, relatief gegeven, zowel in tijd als ruimte.
Criminaliteit leidt niet tot maatschappelijke reactie (vice versa)
o Niet objectief, etiket die SL kleeft op bepaalde gedragingen.
o Criminaliteit: sociale constructie (resultaat: maken & afdwingen van rechtsregels)
o Decriminaliseringsproces: bepaalde gedragen worden ineens niet meer als crimineel
bestempeld door de SL. (misdaad: door strafbaar feit benoemd gedrag)
Vb: euthanasie
2.2. De conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie
SL: gesloten & statisch systeem met veel conflicten weinig consensus & instemming
, Ontstaan conflicten: dominantieverhoudingen, individuen & groepen die verschillende posities in
de SL innemen (=basis sociale veranderingen)
Criminaliteit: sociale constructie, een etiket dat wordt gekleefd op gedrag van anderen.
o Gedrag dat in strijd is met de belangen van de politieke machthebbers.
o QUINNEY: conflicten tussen belangengroepen & strijd om politieke & sociale macht in de SL.
o Macht: groepen met meeste macht leggen regels vast + wat strafbaar is.
2.3. De Marxistische criminaliteitsdefinitie
MARX: verschillende belangengroepen (=klassen)
o Heersende klasse: bezitten productiemiddelen
o Proletariaat: bezitloze arbeiders
Heersende klasse bepaalt wat als criminaliteit bestempeld wordt.
2.4. De radicale criminaliteitsdefinitie
Jaren ’70: kritiek traditionele criminologie
o Omdat ze vertrekt vanuit de gevestigde orde en dat is niet de bedoeling.
o Fout: machtsstructuren
o Oplossing: eigen referentiekader vanuit menslievende visie
Mensenrechtendefinitie: mensenrechten zijn de enige criteria als criminaliteitsdefinitie.
o Gelijkheid, persoonlijke rechten, vrije meningsuiting, garantie op welzijn, veiligheid bij gevaarlijke individuen
o Criminaliteit: als deze rechten geschonden worden.
De Criminologie: haar studiedomein
Eng Breed Zeer breed
Enkel misdaad & misdadiger Bestuderen van: Studie van afwijkend gedrag:
misdaad & misdadiger ontwikkelen & ontstaan regels
Van minst naar meest uitgebreid criminaliserings- en overtreden regels
juridische definitie decriminaliseringsprocessen reacties & effecten op regels
naturalistische definitie (in)formele sociale controle
Hoofdstuk 2: Historische ontwikkeling van Criminologie
, De voorgeschiedenis van de criminologie
1. De demonologische verklaringen van criminaliteit
Criminaliteit: resultaat van geesten of buitenaardse krachten.
o Niet-fysisch verklaren: menselijke geest kan dit niet begrijpen & controleren (=niet tastbaar)
Primitieve SL Criminaliteit: aanwezigheid boze geesten (gedrag objecten/subjecten controleren)
ME Criminaliteit: zelfde + aanwezigheid duivels, demonen & hekserij.
16de-19de E Criminaliteit: resultaat van een ongepaste & incorrecte verhouding tot God.
2. De naturalistische verklaring van criminaliteit
Vertrekpunt: fysische & materiële wereld, gebeurtenissen & veronderstellingen vd ideale wereld.
Aristoteles & Plato Armoede is oorzaak van criminaliteit
- Waar armoede is, zijn dieven & zakkenrollers
- Deterministische verklaring gedrag (goede of slechte neemt bovenhand)
- Persoonlijkheid beheersen: opvoeding & omgeving
Thomas van Aquino Armoede is oorzaak van criminaliteit
Thomas More Armoede is oorzaak van criminaliteit
- Boek: ‘Utopia’ niet in levensonderhoud kunnen voorzien
- (Verminkte) ex-soldaten die geen beroep meer hebben (door talloze oorlogen)
- Wolexport: ontstaan enclosure-beweging.
o Weiden afzetten & voor jezelf houden (rijken)
o Gemeenschappelijke weiden weggenomen van de boeren. Die
hebben geen levensonderhoud meer criminaliteit (+ kinderen ook)
- Oplossing: bestrijden & wegwerken ellendige levensomstandigheden
De Klassieke criminologische school
Franse revolutie & Verlichting
o Tweede helft 18de eeuw: instabiele SL door kapitalisme
o Grote geografische mobiliteit: door beginnende industrialisering & bevolkingstoename
o Gevolg: sterke toename werkloosheid & armoede spanningen & sociale problemen (=crisis)
o Strafrecht: aantal vermogensdelicten stijgt, maar de strafwetten zijn vaag & dubbelzinnig.
Prioritair: misdrijven tegen staat, koning & godsdienst
Zware straffen: doodstraf, foltering, levend verbranden, vierendelen…
Verlichte filosofen: tegen het strafrechtssysteem en gaan op zoek naar verbeteringen.
Montesqieu - Heldere wetten: hiermee vrijheid onderdanen garanderen
- Controle over de machthebbers
- Trias politica = Scheiding der Machten (macht niet misbruiken, U.M., W.M., R.M.)
- Proportionaliteitsbeginsel: straffen moeten in verhouding zijn met gepleegde
misdrijven.
Rousseau - Sociaal contract: verdrag van vrije individuen onderling die besluiten een
gemeenschap te vormen.
- Tegen wrede behandeling van misdadigers.
- Volonté générale
Beccaria - “Over misdaden & straffen” Dei delitti e delle penne.
- Tegen willekeurig gebruik van het strafrecht, foltering & doodstraf.
- Rechtvaardig & effectief strafrechtssysteem: (9)
o Individu zo weinig mogelijk hinderen door recht.
o Rechten aangeklaagde moeten beschermd worden door de wet.
