KREDIETINSTELLINGEN
FINANCIËLE STRUCTUUR VAN BANKEN
Banken trekken externen middelen aan door vastrentende passiva uit te geven en fondsen te ontlenen op
de geld- en obligatiemarkt. Deze aangetrokken middelen worden aangewend als financiering van activa in
de vorm van leningen en effecten.
De bank maat winst ui de intermediatie-activiteit wanneer de rente-opbrengsten gegenereerd door de
portefeuille van de leningen en effecten groter is dan de rentekosten verbonden aan de passiva en de
operationele werkingskosten. (rentemarge is positief)
PASSIEF:
Vreemd vermogen
• klantentegoeden
o zicht-, spaar- en termijndeposito’s en schuldbewijzen die door de banken worden
uitgegeven
• interbancaire schulden
o leningen die banken aan elkaar toestaan tegen rentevoeten die de kredietwaardigheid
van de ontlenende bank weerspiegelen
o zeer volatiel en kan liquiditeitsrisico meebrengen (crisis)
• obligaties
o worden door de banken bij professionele beleggers geplaatst
o coco’s (contingent convertible bonds) = obligaties die automatisch worden omgezet in
kapitaal wanneer de kapitaalratio zakt beneden een vooropgezet niveau
Eigen vermogen
• eigen vermogen
o kernkapitaal = maatschappelijk kapitaal (AH) + gereserveerde winsten
o het eigen vermogen is een buffer tegen onverwachte verliezen
DE SPECIALE ROL VAN HET EIGEN VERMOGEN IN EEN BANK
Een belangrijk deel van het vreemd vermogen bestaat uit girale tegoeden van rekeninghouders, en dit
vreemd vermogen functioneert als geld in het maatschappelijk verkeer. De bank kan dit vreemd
vermogen creëren op het moment dat zij een lening verstrekt.
Het is voor de aandeelhouders van een bank om verschillende redenen aantrekkelijk wanneer de bank
zich voor een groot deel met vreemd vermogen financiert. De schulden van de banken bestaan voor een
groot deel uit girale tegoeden. Girale tegoeden zorgen ervoor dat mensen betalingen kunnen doen,
waardoor zij genoegen nemen met een lagere vergoeding dan andere schuldeisers.
Bank- en financiewezen 2018-2019 Casier Tessa
1
,Aandeelhouders en schuldeisers van banken hebben enerzijds baat bij genoeg eigen vermogen om
schokken op te vangen, maar aandeelhouders hebben ook baat bij een relatief klein aandeel eigen
vermogen om zodoende het rendement op het eigen vermogen te verhogen.
𝑒𝑖𝑔𝑒𝑛 𝑣𝑒𝑟𝑚𝑜𝑔𝑒𝑛
𝑙𝑒𝑣𝑒𝑟𝑎𝑔𝑒 𝑟𝑎𝑡𝑖𝑜 = → hefboomeffect: een kleine stijging in de waarde van de bezittingen
𝑏𝑎𝑙𝑎𝑛𝑠𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙
leidt tot een grote stijging van de waarde van de investering van eigenaren. Wanneer banken weinig eigen
vermogen hebben, kan een beperkte schok banken en daarmee de financiële sector direct in problemen
brengen. → Bazel 3: min. ratio 3%
De passiva van de banken
De middelenverwerving bij particulieren gebeurt via diverse kanalen.
ZICHTDEPOSITO’S
Een rekening waarvan het tegoed op ieder ogenblik beschikbaar is. Het wordt gevormd door stortingen in
contanten, door middel van ontvangen overschrijvingen, enz.
ROL:
• Betaalrekening
• dienstenrekening
De overheid streeft ernaar om voor minder begoede consumenten een basispakket aan financiële
transacties tegen een laag tarief beschikbaar te houden.
De verschillende types aan automatisering (ATM, PC-banking…) leiden op korte termijn tot aanzienlijke
investeringen in IT-systemen en soms grote operationele risico’s. Op lange termijn zou het gebruik ervan
kostenbesparend moeten zijn. De automatisering moet leiden tot een toenemende graad van
toegankelijkheid. De technologische evolutie versnelt de afbouw van de fysieke kantoren.
SPAARDEPOSITO’S
Op de spaarboekjes worden inlagen gestort zonder een vaste termijn. Het gaat om een zeer liquide
spaarvorm met een vast rendement dat bestaat uit een basisrente + getrouwheidspremie.
De spaarrekening wordt vaak gebruikt als liquide wachtrekening wanneer de financiële markten relatief
lage rendementen opleveren.
TERMIJNDEPOSITO’S
Via termijndeposito’s werven banken middelen die vooraf voor een bepaald termijn worden vastgelegd.
In dat geval gaat het om rekeningen met een vaste termijn waarbij ingeschreven bedragen op de
vervaldag onmiddellijk beschikbaar komen.
KASBONS EN OBLIGATIES
Een kasbon = een schuldbekentenis uitgegeven door een kredietinstelling tegen afgifte van een rond
bedrag en voor een baste periode. Het is meestal een effect aan toonder en dus in zekere mate
verhandelbaar. De uitgifte gebeurt meestal tegen een rentevoet die gedurende de gehele looptijd
onveranderd blijft.
Bank- en financiewezen 2018-2019 Casier Tessa
2
,De liquiditeit van kasbons en obligaties is beperkt: men staat geld af voor de volledige looptijd.
De activa van de banken
3 belangrijke posten:
• leningen
o kredieten aan particulieren en ondernemingen
• effecten
o overheidsobligaties (OLOs)
• interbancaire vorderingen
o leningen op KT aan andere banken
Kasreserves → functie: te allen tijde te kunnen voldoen aan opvragingen van klantentegoeden die belegd
zijn in de vorm van onmiddellijk opvraagbare deposito’s.
Vaste activa: bankgebouwen en kanteronnetwerk
Soorten leningen:
AFBETALINGSKREDIET
Afbetalingskredieten komen zowel voor onder de vorm van een persoonlijke lening of als financiering. Om
de consument te beschermen is deze kredietvorm sterk gereglementeerd in een wetgeving omtrent het
consumentenkrediet.
AUTOMATISCHE KREDIET
Een kasfaciliteit waardoor de cliënt tot een bepaald maximumbedrag in debet kan staan zonder dat de
toelating van de kredietinstelling vereist is. De kredietinstelling waar men zijn zichtrekening heeft, geeft
toestemming om op die zichtrekening onder 0 te gaan → dure kredietvorm
KASKREDIET
De rekening van de cliënt kan ten allen tijde een debetsaldo vertonen dat, naargelang van de aard van het
contract, ka noplopen tot belangrijke bedragen.
Kostprijs: basisrentevoet + marge + provisie voor het ter beschikking houden van het krediet
DISCONTOKREDIET
De bankier van de verkoper verbindt zich ertoe de wissels van de kredietaanvrager te kopen ten belope
van een bepaald bedrag en na afhouding van agio’s en kosten. Zo wordt aan de verkopen een krediet
verleend waarvoor hij dan ook de kosten draagt.
Discontokredieten zijn goedkoper dan kaskredieten omdat het risico van de kredietinstelling beperkt
blijft. Zij beschikt immers over een wisselbrief als waarborg voor het toegestane krediet.
ACCEPTKREDIETEN
internationale handel
Bij een accept invoer trekt de cliënt-invoerder wissels die bepaalde invoerverrichtingen belichamen op
zijn kredietinstelling, die ze accepteert. Nadien worden deze wissels aan de kredietinstelling ter disconto
Bank- en financiewezen 2018-2019 Casier Tessa
3
, aangeboden. Het bedrag hiervan dient voor de betaling van de buitenlandse leverancier. Op de vervaldag
gebeurt de terugbetaling.
Een accept uitvoer laat ondernemingen die uitvoeren naar het buitenland en hierbij aan hun afnemer
betalingsuitstel verlenen toe deze periode te overbruggen. De uitvoerder trekt een wissel op zijn
kredietinstelling, die hem accepteert tegen de overhandiging van de uitvoerdocumenten. De
kredietinstelling crediteert de rekening van de uitvoerder voor het nominale bedrag verminderd met het
agio. Op de vervaldag wordt het bankaccept aan deze cliënt aangeboden, waarop zijn rekening wordt
gedebiteerd.
STRAIGHT LOANS
Kortlopende voorschotten voor een vaste termijn en met een vooraf bepaalde interestvoet die afhankelijk
is van de rente op de geldmarkt op het moment van de opname van het voorschot. Het geleende bedrag
wordt op de vervaldag in één keer terugbetaald.
Deze vorm is ideaal voor het opvangen van duidelijk afgebakende thesauriespanningen, zowel wat betreft
de duur als het bedrag.
HUISVESTINGSKREDIETEN (HYPOTHECAIRE KREDIET)
Worden toegekend voor de bouw, de aankoop of de renovatie van een onroerend goed.
Hypothecaire leningen kunnen worden opgenomen met een vaste of een variabele rente.
De referte-index is gebaseerd op overheidseffecten, waarbij van 5 looptijden het rendement wordt
genomen.
Het contract moet ook een minimum- en maximumrente vastleggen die gedurende de looptijd van de
lening niet mogen overschreden worden.
Hypothecaire kredietverlening hangt nauw samen met de activiteitsgraad in de bouwsector → het is
rente- en conjunctuurgevoelig.
INVESTERINGSKREDIETEN
Leningen op halflange of lange termijn die een onderneming in staat stellen bepaald investeringen uit te
voeren.
OPERATIONELE ELEMENTEN
De kernactiviteit van kredietinstellingen: het verstrekken van leningen die mede gefinancierd worden
door het aantrekken van deposito’s. Het resultaat van deze intermediatie komt tot uiting in de
rentemarge die het verschil is tussen de ontvangen rente-inkomsten op activa en de betaalde rentekost
op de aangetrokken middelen.
Bank- en financiewezen 2018-2019 Casier Tessa
4
FINANCIËLE STRUCTUUR VAN BANKEN
Banken trekken externen middelen aan door vastrentende passiva uit te geven en fondsen te ontlenen op
de geld- en obligatiemarkt. Deze aangetrokken middelen worden aangewend als financiering van activa in
de vorm van leningen en effecten.
De bank maat winst ui de intermediatie-activiteit wanneer de rente-opbrengsten gegenereerd door de
portefeuille van de leningen en effecten groter is dan de rentekosten verbonden aan de passiva en de
operationele werkingskosten. (rentemarge is positief)
PASSIEF:
Vreemd vermogen
• klantentegoeden
o zicht-, spaar- en termijndeposito’s en schuldbewijzen die door de banken worden
uitgegeven
• interbancaire schulden
o leningen die banken aan elkaar toestaan tegen rentevoeten die de kredietwaardigheid
van de ontlenende bank weerspiegelen
o zeer volatiel en kan liquiditeitsrisico meebrengen (crisis)
• obligaties
o worden door de banken bij professionele beleggers geplaatst
o coco’s (contingent convertible bonds) = obligaties die automatisch worden omgezet in
kapitaal wanneer de kapitaalratio zakt beneden een vooropgezet niveau
Eigen vermogen
• eigen vermogen
o kernkapitaal = maatschappelijk kapitaal (AH) + gereserveerde winsten
o het eigen vermogen is een buffer tegen onverwachte verliezen
DE SPECIALE ROL VAN HET EIGEN VERMOGEN IN EEN BANK
Een belangrijk deel van het vreemd vermogen bestaat uit girale tegoeden van rekeninghouders, en dit
vreemd vermogen functioneert als geld in het maatschappelijk verkeer. De bank kan dit vreemd
vermogen creëren op het moment dat zij een lening verstrekt.
Het is voor de aandeelhouders van een bank om verschillende redenen aantrekkelijk wanneer de bank
zich voor een groot deel met vreemd vermogen financiert. De schulden van de banken bestaan voor een
groot deel uit girale tegoeden. Girale tegoeden zorgen ervoor dat mensen betalingen kunnen doen,
waardoor zij genoegen nemen met een lagere vergoeding dan andere schuldeisers.
Bank- en financiewezen 2018-2019 Casier Tessa
1
,Aandeelhouders en schuldeisers van banken hebben enerzijds baat bij genoeg eigen vermogen om
schokken op te vangen, maar aandeelhouders hebben ook baat bij een relatief klein aandeel eigen
vermogen om zodoende het rendement op het eigen vermogen te verhogen.
𝑒𝑖𝑔𝑒𝑛 𝑣𝑒𝑟𝑚𝑜𝑔𝑒𝑛
𝑙𝑒𝑣𝑒𝑟𝑎𝑔𝑒 𝑟𝑎𝑡𝑖𝑜 = → hefboomeffect: een kleine stijging in de waarde van de bezittingen
𝑏𝑎𝑙𝑎𝑛𝑠𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙
leidt tot een grote stijging van de waarde van de investering van eigenaren. Wanneer banken weinig eigen
vermogen hebben, kan een beperkte schok banken en daarmee de financiële sector direct in problemen
brengen. → Bazel 3: min. ratio 3%
De passiva van de banken
De middelenverwerving bij particulieren gebeurt via diverse kanalen.
ZICHTDEPOSITO’S
Een rekening waarvan het tegoed op ieder ogenblik beschikbaar is. Het wordt gevormd door stortingen in
contanten, door middel van ontvangen overschrijvingen, enz.
ROL:
• Betaalrekening
• dienstenrekening
De overheid streeft ernaar om voor minder begoede consumenten een basispakket aan financiële
transacties tegen een laag tarief beschikbaar te houden.
De verschillende types aan automatisering (ATM, PC-banking…) leiden op korte termijn tot aanzienlijke
investeringen in IT-systemen en soms grote operationele risico’s. Op lange termijn zou het gebruik ervan
kostenbesparend moeten zijn. De automatisering moet leiden tot een toenemende graad van
toegankelijkheid. De technologische evolutie versnelt de afbouw van de fysieke kantoren.
SPAARDEPOSITO’S
Op de spaarboekjes worden inlagen gestort zonder een vaste termijn. Het gaat om een zeer liquide
spaarvorm met een vast rendement dat bestaat uit een basisrente + getrouwheidspremie.
De spaarrekening wordt vaak gebruikt als liquide wachtrekening wanneer de financiële markten relatief
lage rendementen opleveren.
TERMIJNDEPOSITO’S
Via termijndeposito’s werven banken middelen die vooraf voor een bepaald termijn worden vastgelegd.
In dat geval gaat het om rekeningen met een vaste termijn waarbij ingeschreven bedragen op de
vervaldag onmiddellijk beschikbaar komen.
KASBONS EN OBLIGATIES
Een kasbon = een schuldbekentenis uitgegeven door een kredietinstelling tegen afgifte van een rond
bedrag en voor een baste periode. Het is meestal een effect aan toonder en dus in zekere mate
verhandelbaar. De uitgifte gebeurt meestal tegen een rentevoet die gedurende de gehele looptijd
onveranderd blijft.
Bank- en financiewezen 2018-2019 Casier Tessa
2
,De liquiditeit van kasbons en obligaties is beperkt: men staat geld af voor de volledige looptijd.
De activa van de banken
3 belangrijke posten:
• leningen
o kredieten aan particulieren en ondernemingen
• effecten
o overheidsobligaties (OLOs)
• interbancaire vorderingen
o leningen op KT aan andere banken
Kasreserves → functie: te allen tijde te kunnen voldoen aan opvragingen van klantentegoeden die belegd
zijn in de vorm van onmiddellijk opvraagbare deposito’s.
Vaste activa: bankgebouwen en kanteronnetwerk
Soorten leningen:
AFBETALINGSKREDIET
Afbetalingskredieten komen zowel voor onder de vorm van een persoonlijke lening of als financiering. Om
de consument te beschermen is deze kredietvorm sterk gereglementeerd in een wetgeving omtrent het
consumentenkrediet.
AUTOMATISCHE KREDIET
Een kasfaciliteit waardoor de cliënt tot een bepaald maximumbedrag in debet kan staan zonder dat de
toelating van de kredietinstelling vereist is. De kredietinstelling waar men zijn zichtrekening heeft, geeft
toestemming om op die zichtrekening onder 0 te gaan → dure kredietvorm
KASKREDIET
De rekening van de cliënt kan ten allen tijde een debetsaldo vertonen dat, naargelang van de aard van het
contract, ka noplopen tot belangrijke bedragen.
Kostprijs: basisrentevoet + marge + provisie voor het ter beschikking houden van het krediet
DISCONTOKREDIET
De bankier van de verkoper verbindt zich ertoe de wissels van de kredietaanvrager te kopen ten belope
van een bepaald bedrag en na afhouding van agio’s en kosten. Zo wordt aan de verkopen een krediet
verleend waarvoor hij dan ook de kosten draagt.
Discontokredieten zijn goedkoper dan kaskredieten omdat het risico van de kredietinstelling beperkt
blijft. Zij beschikt immers over een wisselbrief als waarborg voor het toegestane krediet.
ACCEPTKREDIETEN
internationale handel
Bij een accept invoer trekt de cliënt-invoerder wissels die bepaalde invoerverrichtingen belichamen op
zijn kredietinstelling, die ze accepteert. Nadien worden deze wissels aan de kredietinstelling ter disconto
Bank- en financiewezen 2018-2019 Casier Tessa
3
, aangeboden. Het bedrag hiervan dient voor de betaling van de buitenlandse leverancier. Op de vervaldag
gebeurt de terugbetaling.
Een accept uitvoer laat ondernemingen die uitvoeren naar het buitenland en hierbij aan hun afnemer
betalingsuitstel verlenen toe deze periode te overbruggen. De uitvoerder trekt een wissel op zijn
kredietinstelling, die hem accepteert tegen de overhandiging van de uitvoerdocumenten. De
kredietinstelling crediteert de rekening van de uitvoerder voor het nominale bedrag verminderd met het
agio. Op de vervaldag wordt het bankaccept aan deze cliënt aangeboden, waarop zijn rekening wordt
gedebiteerd.
STRAIGHT LOANS
Kortlopende voorschotten voor een vaste termijn en met een vooraf bepaalde interestvoet die afhankelijk
is van de rente op de geldmarkt op het moment van de opname van het voorschot. Het geleende bedrag
wordt op de vervaldag in één keer terugbetaald.
Deze vorm is ideaal voor het opvangen van duidelijk afgebakende thesauriespanningen, zowel wat betreft
de duur als het bedrag.
HUISVESTINGSKREDIETEN (HYPOTHECAIRE KREDIET)
Worden toegekend voor de bouw, de aankoop of de renovatie van een onroerend goed.
Hypothecaire leningen kunnen worden opgenomen met een vaste of een variabele rente.
De referte-index is gebaseerd op overheidseffecten, waarbij van 5 looptijden het rendement wordt
genomen.
Het contract moet ook een minimum- en maximumrente vastleggen die gedurende de looptijd van de
lening niet mogen overschreden worden.
Hypothecaire kredietverlening hangt nauw samen met de activiteitsgraad in de bouwsector → het is
rente- en conjunctuurgevoelig.
INVESTERINGSKREDIETEN
Leningen op halflange of lange termijn die een onderneming in staat stellen bepaald investeringen uit te
voeren.
OPERATIONELE ELEMENTEN
De kernactiviteit van kredietinstellingen: het verstrekken van leningen die mede gefinancierd worden
door het aantrekken van deposito’s. Het resultaat van deze intermediatie komt tot uiting in de
rentemarge die het verschil is tussen de ontvangen rente-inkomsten op activa en de betaalde rentekost
op de aangetrokken middelen.
Bank- en financiewezen 2018-2019 Casier Tessa
4
