Psychologie: denken en intelligentie

Algemene psychologie – denken
en intelligentie – hfst 6
Centrale vraag: waardoor ontstaat een ‘genie’ en hoe verschillen mensen die we ‘geniaal’ noemen
van anderen?

(…)

Computermetafoor= het idee van de hersenen als informatieverwerker; suggereert dat denken niets
meer of minder is dan informatieverwerking

Computer versus menselijke geest

 Niet goed in abstract denken of humor

 Vormt geen ideeën

 Deelt informatie niet in naar betekenis

Metaforen voor de menselijke geest

 Computermetafoor: het idee van de hersenen als informatieverwerker suggereert
dat denken niets meer of minder is dan informatieverwerking

 Zwitsers zakmes: multifunctioneel stuk gereedschap dat zich kan aanpassen aan
allerlei omstandigheden en specifieke functies heeft

Intelligentie= De mentale capaciteiten om kennis te verwerven, te redeneren en effectief problemen
op te lossen.


Denken = Is het cognitieve proces dat betrokken is bij het vormen van een nieuwe mentale
representatie door beschikbare informatie te manipuleren

 Organiseert de bouwstenen van cognitie op een betekenisvolle manier

 Denken heeft te maken met de manipulatie van mentale representaties zoals
concepten, beelden, schema’s en scripts.


Concept = Mentale representatie van een categorie van items of ideeën, gebaseerd op ervaring

 Het vermogen om nieuwe stimuli of ervaringen onder te brengen in vertrouwde
mentale categorieën om ze te kunnen verwerken

 Bouwstenen van ons denken

 Helpen kennis op een systematisch manier te organiseren

 Niet rechtsreeks te observeren

, Twee soorten concepten

 Natuurlijke concept
= Mentale representatie van een voorwerp of gebeurtenis gebaseerd op onze directe ervaring

 Grove mentale classificaties die voortkomen uit dagelijkse ervaringen

 Maakt gebruik van een prototype ( = Het ideale of meest typische voorbeeld van een
conceptuele categorie)

 Artificiële concept = Concept dat gedefinieerd wordt door regels BV De betekenis van een woord
of de inhoud van een wiskunde formule.

 Precies gedefinieerde ideeën of abstracties



Conceptuele hiërarchie = niveaus van concepten, van zeer algemeen tot zeer specifiek, waarin een
concept op een algemeen niveau (zoals het concept voor ‘dier’) specifiekere concepten (zoals het
concept voor ‘hond’, ‘giraf’ en ‘vlinder’ omvat.

 Niveaus van concepten

 Vormen een heel netwerk van concepten en associaties

 Categorie staat in verbinding met een groot aantal concepten

 BV: de brede categorie dieren bevat verschillende subcategorieën zoals vissen,
vogels,… die op hun beurt zijn onderverdeeld in specifieke vormen van vogels en
vissen. Zoals kanarie, zalm,…



Cultuur, concepten en gedachten

Culturele verschillen

 In het gebruik van concepten

 In het gebruik van logica

 Belang van artificiële concepten



Een cognitieve plattegrond

 Een cognitieve representatie van een fysieke ruimte

 Een speciale vorm van een visueel concept



Schema = Een cluster van verwante concepten die een algemeen conceptueel kader vormen voor het
denken over ene thema, gebeurtenis, voorwerp, persoon of situatie in je leven