Samenvatting Proefdierkunde

Het gebruik van proefdieren
Overzicht
Wat is proefdierkunde?

 Wetenschap die zich bezighoudt met het welzijn en de verzorging van dieren die in
wetenschappelijk onderzoek worden gebruikt
 In brede zin
 Multidisciplinair (ethiek, biologie, management, microbiologie, pijnbestrijding…)

 Een dierproef
 Elke wetenschappelijke procedure waarbij dieren worden gebruikt

 Dierenwelzijn is het uitgangspunt van proefdierkunde
 Gebruik van dieren voor onderzoek is een privilege
 Ze moeten op een humane en verantwoordelijke manier behandeld worden
 Goed behandelde dieren leveren betere en betrouwbaardere resultaten op


Historische achtergrond

1. Algemeen

 Het gebruik van dieren voor onderzoek

 Bekommernissen bij het gebruik van dieren

 Aristoteles → anatomie

 Galenus → anatomie en vivisectie
 Vivisectie = snijden in levende dieren

 Heropleving vanaf de 16de eeuw

 Meer onderzoek rond 1850
 Pasteur
 Postulaten van Koch → ziekteverwekkers inoculeren bij een gezond organisme
om te bewijzen dat de ziekte verwekt wordt door de specifieke ziekteverwekker



1

,2. Bekommernissen en tegenkantingen

 Eerste wijdverspreide oppositie in de 19de eeuw
 Antivivisectie beweging in Engeland
 1870

 Cruelty to Animals Act
 Basis tegenover wreedheid t.o.v dieren
 Engeland

 1986
 Europese Conventie en Richtlijn
 Bescherming van gewervelde dieren die gebruikt worden voor experimentele en
wetenschappelijke doeleinden
 Veel later dan grondlegger Engeland
 Felasa of Federation of European Laboratory Animal Science Associations
 Felasa bestaat uit verschillende Europese proefdierkunde-organistaies zoals LASA
en BCLAS

 Adequate opleiding vereist voor werken met proefdieren
 4 categorieën
 Categorie A → dierenverzorgers
 Categorie B → personen die dierproeven uitvoeren/ biotehnici
 Categorie C → proefleiders
 Categorie D →proefdierkunde-specialisten
 Belgische wet werd ongeveer hierop gebaseerd




2

,Gegevens ivm gebruik van proefdieren

 Diersoorten
 77% knaagdieren
 8% konijnen
 10% koudbloedigen
 3% vogels
 >1% honden, katten en primaten

 Aantal dieren
 Rond de 600 000 in 2013

 Sinds 2014 is dierenwelzijn een bevoegdheid van de gewesten

 Omschrijving van het gebruik van de dieren
 Onderzoek en ontwikkeling van producten en toestellen voor humaan of
diergeneeskundig gebruik
 Fundamenteel onderzoek → zuiver wetenschappelijk onderzoek zonder
rechtstreekse praktische toepassing
 Productie van biologische producten
 Toxicologisch onderzoek
 Ecologische studies
 Diagnose van ziekten
 Opleiding en onderwijs

 Huidige situatie: de 3 V’s

 Impact van het onderzoek op de dieren




3

, Voordelen van het gebruik van proefdieren

1. Voor mensen

 Dierproeven leiden tot het verwerven van belangrijke kennis over het menselijk
lichaam
 Verbetering van de menselijke gezondheid en behandelingsmogelijkheden
 Ziektepreventie
 Hogere levensverwachting

 Voorbeelden
 Therapie van de diepe hersenstimulatie voor Parkinson werd op punt gesteld in
apen
 De procedures voor orgaantransplantaties worden eerst op dieren uitgevoerd



2. Voor dieren

 Voorbeelden
 Ontwikkeling van vaccins
 Antibiotica
 Chemotherapeutica en narcotica



Communicatie over proefdiergebruik

1. Algemeen

 Verplicht sinds 2013
 NTS of niet-technische samenvatting voor ieder project


2. Drukkingsgroepen of dierenrechtenactivisten

 Verspreiden hun mening op grote schaal


3. Proefdiergebruikers

 Minder communicatie

 Groeiend besef van het belang van goede communicatie


4