Inleiding tot het economisch recht – TEW_
2024 - 2025
Economisch recht
M1 -Inleiding en basisbegrippen
Wat is recht?
Objectief recht = verschijnt op een bepaald moment aan het individu
❖ Algemene gedragsregels algemeen v toepassing aan ied die voldoet aan de voorwaarde
o Onafhankelijk v/h soort persoon
o Uitgevaardigd door de bevoegde overheid
o Beogen de ordening v het maatschappelijk leven
o Via sancties worden ze gehandhaafd
o Hieruit vloeien rechten en plichten waar het individu aanspraak op maakt
▪ Subjectieve rechten beschermd door het objectief recht
(Een) Subjectief recht = door het (objectief) recht beschermde aanspraak op andermans
gedrag
❖ M.a.w. de individualisering van de rechtsregel
❖ Mogelijk om aanspraken af te lijden
❖ Mijn recht = subjectief recht
Regel zonder sanctie werkt i/d praktijk niet
Waarom hebben we recht?
Natuurstaat → rechtsstaat
❖ Overheid heeft monopolie over geweld
Verbod van “eigenrichting”
❖ Zelf de wet in eigen handen te nemen
o Uitzondering: zelfverdediging
Staat heeft geweldsmonopolie
❖ Politie: strafrecht (straf zonder reparerende functie, sanctioneert misdrijf), maar ook
uitvoering vonnissen
o Niet bevoegd voor het al dan niet uitvoeren v contracten v beide partijen
o Niet naleven contract → dagvaarding →Komt niet opdagen: Bij bestek veroordelen
❖ Rechter heeft altijd gelijk = gezag v gewijsden
o Je kan beroep doen maar meestal heeft de rechter gelijk
❖ Uitspraak rechter heeft uitvoerbare kracht
Overheid is zelf ook zelf onderworpen aan de rechtsstaat
1
,Inleiding tot het economisch recht – TEW_
2024 - 2025
Scheiding der machten
Onafhankelijke rechterlijke macht
❖ Mag niet beïnvloed worden door de publieke opinie
Democratie: volk kiest de mensen die de wetten maken
Grondrechten: fundamentele rechten en vrijheden
Dwingend recht = Niet v af te wijken
❖ In principe kan niks op voorhand afspreken
❖ Minder volledige vrijheid om zelf inhoud en/of vorm v hun contracten te bepalen →
Regels ter bescherming v/d zwakke partij
❖ ´Ongeacht andersluidende dingen´ = dwingend
Aanvullend recht = Waarvan je mag afwijken (iin overeenkomst)
❖ Van toepassing indien partijen niet op een andere manier kunnen overeenkomen
❖ Handig want ze moeten welf niet alles in detail regelen, dat doet de wet voor hen
❖ Default regeling die een contract aanvult als er niet genoeg werd afgesproken →
afwijking mogelijk
o Tenzij het is afgesproken ⇒ partijen zijn dan vrij om af te wijken (i/e overeenkomst)
❖ Openbare orde = regels essentieel voor het handhaven v/d ethische, economische en
sociale orde
o Ter bescherming v algemeen belang en overstijgen het particuliere belang
De indelingen van het recht
Publiek recht: werking & verhouding v/d staat + tss burger en overheid
❖ Dwingend recht voor de bepalingen
Grondwettelijk recht:
❖ Handelt over de normen i/e fundamentele akte v/d Staat
▪ Fundamentele regels in verband met de organisatie en structuren v/d Staat
▪ Fundamentele rechten die de verhouding tss de burgers en de Staat beheersen
Administratief- of bestuursrecht
❖ Regels die de organisatie en de werking v/d bestuurlijke overheid regelen
❖ Regeling v/d verhouding tss de rechtssubjecten en het bestuur of bestuursinstanties
onderling
Strafrecht
❖ Regels die bepalen onder welke voorwaarden strafrechtelijke sancties aan wettelijk
omschreven misdaden gebonden zijn
2
,Inleiding tot het economisch recht – TEW_
2024 - 2025
Strafprocesrecht/strafvordering
❖ Regels voor het verloop, opsporing, vervolging, gerechtelijk onderzoek en de berechting
v misdrijven
Fiscaal-of Belastingsrecht
❖ Regels over de verplichte bijdrage die de overheid oplegt aan haar rechtssubjecten
o Bepaling, wijze v inning, mogelijke betwisting v belasting
❖ Privaatrecht: tss burgers onderling
o Aanvullend recht voor bepalingen
Burgerlijk recht
❖ Regelt verhouding tss private personen i/h algemeen
❖ Vermogensrecht: goederen(zakelijk) en verbintenissenrecht (persoonlijk)
❖ Personen-en familiaal recht: bepaling v/d staat v/e persoon (nationaliteit, naam) en de
familiale verhouding
❖ Familiaal vermogensrecht: vermogensrechtelijke gevolgen v familiale verhoudingen
Economisch-of ondernemingsrecht
❖ Regelt economische verhouding op de markt of relevanties v/d onderneming
o Vennootschapsrecht, insolventierecht, instrument waarmee de ond haar doel wil
bereiken
❖ Bepaalt de eerlijkheid v economische transacties en consumentbescherming
❖ Concurrentiestrijd
❖ Toegang v/d onderneming tot de markt
Socialezekerheidsrecht
❖ Garanties die de overheid biedt aan het rechtssubject die slachtoffer is v risico´s op
zowel individueel als sociaal vlak
Arbeidsrecht
❖ Toepasselijk op arbeid in ondergeschikt verband, op de verhouding tss de wn en wg
❖ Gemengde takken bv Economisch recht Consumentenrecht
3
, Inleiding tot het economisch recht – TEW_
2024 - 2025
De bronnen van het recht
Op nationaal niveau
Wetten (in materiele zin): elk algemeen verbindende regel uitgevaardigd door een bevoegde
overheid
❖ Formele/procedureel zin: beslissing v/e wetgevende macht
o Eigenlijke gedragsvoorschriften afdwingen
o Orgaan > Inhoud
▪ Bv benoemingen gebeuren via een wet (formele zin)/meestal koninklijk besluit
o Bepaalt de genomen procedure na een niet-naleving v/h materiële macht
❖ Materiële zin: kijken naar de inhoud
o Eigenlijke gedragsvoorschriften; eigenlijke deel v/h recht waar de regels inhoudelijk
worden bepaald
▪ Bv wat is een verbintenis, verkrijgen v eigendom etc
o Beslissing: orgaan dat het uitgevaardigd is niet relevant zolang het een bevoegdheid is
o Niet elke regel van (objectief) recht vindt zijn oorsprong in een wet in formele zin
Materiële strafrecht ⇒ welke straf
Formele strafrecht ⇒ hoe word de misdadiger vervolgde en de straf uitgevoerd
➔ Zijn niet perse tegengestelde v elkaar
4
2024 - 2025
Economisch recht
M1 -Inleiding en basisbegrippen
Wat is recht?
Objectief recht = verschijnt op een bepaald moment aan het individu
❖ Algemene gedragsregels algemeen v toepassing aan ied die voldoet aan de voorwaarde
o Onafhankelijk v/h soort persoon
o Uitgevaardigd door de bevoegde overheid
o Beogen de ordening v het maatschappelijk leven
o Via sancties worden ze gehandhaafd
o Hieruit vloeien rechten en plichten waar het individu aanspraak op maakt
▪ Subjectieve rechten beschermd door het objectief recht
(Een) Subjectief recht = door het (objectief) recht beschermde aanspraak op andermans
gedrag
❖ M.a.w. de individualisering van de rechtsregel
❖ Mogelijk om aanspraken af te lijden
❖ Mijn recht = subjectief recht
Regel zonder sanctie werkt i/d praktijk niet
Waarom hebben we recht?
Natuurstaat → rechtsstaat
❖ Overheid heeft monopolie over geweld
Verbod van “eigenrichting”
❖ Zelf de wet in eigen handen te nemen
o Uitzondering: zelfverdediging
Staat heeft geweldsmonopolie
❖ Politie: strafrecht (straf zonder reparerende functie, sanctioneert misdrijf), maar ook
uitvoering vonnissen
o Niet bevoegd voor het al dan niet uitvoeren v contracten v beide partijen
o Niet naleven contract → dagvaarding →Komt niet opdagen: Bij bestek veroordelen
❖ Rechter heeft altijd gelijk = gezag v gewijsden
o Je kan beroep doen maar meestal heeft de rechter gelijk
❖ Uitspraak rechter heeft uitvoerbare kracht
Overheid is zelf ook zelf onderworpen aan de rechtsstaat
1
,Inleiding tot het economisch recht – TEW_
2024 - 2025
Scheiding der machten
Onafhankelijke rechterlijke macht
❖ Mag niet beïnvloed worden door de publieke opinie
Democratie: volk kiest de mensen die de wetten maken
Grondrechten: fundamentele rechten en vrijheden
Dwingend recht = Niet v af te wijken
❖ In principe kan niks op voorhand afspreken
❖ Minder volledige vrijheid om zelf inhoud en/of vorm v hun contracten te bepalen →
Regels ter bescherming v/d zwakke partij
❖ ´Ongeacht andersluidende dingen´ = dwingend
Aanvullend recht = Waarvan je mag afwijken (iin overeenkomst)
❖ Van toepassing indien partijen niet op een andere manier kunnen overeenkomen
❖ Handig want ze moeten welf niet alles in detail regelen, dat doet de wet voor hen
❖ Default regeling die een contract aanvult als er niet genoeg werd afgesproken →
afwijking mogelijk
o Tenzij het is afgesproken ⇒ partijen zijn dan vrij om af te wijken (i/e overeenkomst)
❖ Openbare orde = regels essentieel voor het handhaven v/d ethische, economische en
sociale orde
o Ter bescherming v algemeen belang en overstijgen het particuliere belang
De indelingen van het recht
Publiek recht: werking & verhouding v/d staat + tss burger en overheid
❖ Dwingend recht voor de bepalingen
Grondwettelijk recht:
❖ Handelt over de normen i/e fundamentele akte v/d Staat
▪ Fundamentele regels in verband met de organisatie en structuren v/d Staat
▪ Fundamentele rechten die de verhouding tss de burgers en de Staat beheersen
Administratief- of bestuursrecht
❖ Regels die de organisatie en de werking v/d bestuurlijke overheid regelen
❖ Regeling v/d verhouding tss de rechtssubjecten en het bestuur of bestuursinstanties
onderling
Strafrecht
❖ Regels die bepalen onder welke voorwaarden strafrechtelijke sancties aan wettelijk
omschreven misdaden gebonden zijn
2
,Inleiding tot het economisch recht – TEW_
2024 - 2025
Strafprocesrecht/strafvordering
❖ Regels voor het verloop, opsporing, vervolging, gerechtelijk onderzoek en de berechting
v misdrijven
Fiscaal-of Belastingsrecht
❖ Regels over de verplichte bijdrage die de overheid oplegt aan haar rechtssubjecten
o Bepaling, wijze v inning, mogelijke betwisting v belasting
❖ Privaatrecht: tss burgers onderling
o Aanvullend recht voor bepalingen
Burgerlijk recht
❖ Regelt verhouding tss private personen i/h algemeen
❖ Vermogensrecht: goederen(zakelijk) en verbintenissenrecht (persoonlijk)
❖ Personen-en familiaal recht: bepaling v/d staat v/e persoon (nationaliteit, naam) en de
familiale verhouding
❖ Familiaal vermogensrecht: vermogensrechtelijke gevolgen v familiale verhoudingen
Economisch-of ondernemingsrecht
❖ Regelt economische verhouding op de markt of relevanties v/d onderneming
o Vennootschapsrecht, insolventierecht, instrument waarmee de ond haar doel wil
bereiken
❖ Bepaalt de eerlijkheid v economische transacties en consumentbescherming
❖ Concurrentiestrijd
❖ Toegang v/d onderneming tot de markt
Socialezekerheidsrecht
❖ Garanties die de overheid biedt aan het rechtssubject die slachtoffer is v risico´s op
zowel individueel als sociaal vlak
Arbeidsrecht
❖ Toepasselijk op arbeid in ondergeschikt verband, op de verhouding tss de wn en wg
❖ Gemengde takken bv Economisch recht Consumentenrecht
3
, Inleiding tot het economisch recht – TEW_
2024 - 2025
De bronnen van het recht
Op nationaal niveau
Wetten (in materiele zin): elk algemeen verbindende regel uitgevaardigd door een bevoegde
overheid
❖ Formele/procedureel zin: beslissing v/e wetgevende macht
o Eigenlijke gedragsvoorschriften afdwingen
o Orgaan > Inhoud
▪ Bv benoemingen gebeuren via een wet (formele zin)/meestal koninklijk besluit
o Bepaalt de genomen procedure na een niet-naleving v/h materiële macht
❖ Materiële zin: kijken naar de inhoud
o Eigenlijke gedragsvoorschriften; eigenlijke deel v/h recht waar de regels inhoudelijk
worden bepaald
▪ Bv wat is een verbintenis, verkrijgen v eigendom etc
o Beslissing: orgaan dat het uitgevaardigd is niet relevant zolang het een bevoegdheid is
o Niet elke regel van (objectief) recht vindt zijn oorsprong in een wet in formele zin
Materiële strafrecht ⇒ welke straf
Formele strafrecht ⇒ hoe word de misdadiger vervolgde en de straf uitgevoerd
➔ Zijn niet perse tegengestelde v elkaar
4
