Inhoud
1. Maximale dosissen ........................................................................................................................................................8
2. Orde der apothekers .................................................................................................................................................. 10
2.1. Achtergrond...................................................................................................................................................... 10
3. Inleiding ....................................................................................................................................................................... 15
3.1. CYP-iso-enzymen .............................................................................................................................................. 15
3.2. P-glycoproteïne inwerkende geneesmiddelen .............................................................................................. 17
3.3. Speciale populaties........................................................................................................................................... 18
3.3.1. Zwangere vrouwen .......................................................................................................................................... 18
3.3.2. Vrouwen met kinderwens ............................................................................................................................... 18
3.3.3. Vrouwen die borstvoeding geven ................................................................................................................... 18
3.3.4. Kinderen ............................................................................................................................................................ 19
3.3.5. Ouderen ............................................................................................................................................................ 19
4. Cardiovasculair systeem ............................................................................................................................................ 20
4.1. Achtergrond...................................................................................................................................................... 20
4.1.1. Cardiovasculaire preventie .............................................................................................................................. 20
4.1.2. Hypercholesterolemie...................................................................................................................................... 21
4.1.3. Hypertensie....................................................................................................................................................... 21
4.1.4. Hartfalen ........................................................................................................................................................... 21
4.1.5. Stabiel Angor pectoris ...................................................................................................................................... 22
4.1.6. Supraventriculaire ritmestoornis .................................................................................................................... 23
4.1.7. Perifeer arterieel vaatlijden in de onderste extremiteiten............................................................................ 23
4.1.8. veneuze insufficientie en veneus ulcus .......................................................................................................... 24
4.1.9. veneuze trombo embolie ................................................................................................................................ 24
4.2. Geneesmiddelen .............................................................................................................................................. 25
4.2.1. Indapamide ....................................................................................................................................................... 25
4.2.2. FUROSEMIDE & BUMETANIDE ....................................................................................................................... 26
4.2.3. SPIRONOLACTON ............................................................................................................................................. 27
4.2.4. PROPRANOLOL ................................................................................................................................................. 28
4.2.5. BISOPROLOL & NEBIVOLOL ............................................................................................................................. 29
4.2.6. BISOPROLOL MET Hydrochloorthiazide..................................................................................................... 30
4.2.7. AMLODIPINE & LERCANIDIPINE ...................................................................................................................... 31
4.2.8. DILTIAZEM......................................................................................................................................................... 32
4.2.9. LISINOPRIL / ramipril / perindopril .................................................................................................................. 33
, 2
4.2.10. PERINDOPRIL MET indapamide / Amlodipine........................................................................................ 34
4.2.11. LOSARTAN / Olmesartan MEDOXOMIL..................................................................................................... 35
4.2.12. FLECAINIDE .................................................................................................................................................. 36
4.2.13. MOLSIDOMINE ............................................................................................................................................ 36
4.2.14. SIMVASTATINE + ATORVASTATINE + ROSUVASTATINE........................................................................... 37
4.2.15. FENOFIBRAAT .............................................................................................................................................. 38
4.2.16. CLOPIDOGREL .............................................................................................................................................. 39
4.2.17. ACETYLSALICYLZUUR (laag gedoseerd) ..................................................................................................... 40
4.2.18. ENOXAPARINE (IV / SC) ............................................................................................................................... 41
4.2.19. RIVAROXABAN & APIXABAN & EDOXABAN .............................................................................................. 42
4.2.20. FERROSULFAAT ........................................................................................................................................... 43
4.2.21. FOLIUMZUUR............................................................................................................................................... 44
4.2.22. DIOSMINE, COMBINATIEPREPARATEN ..................................................................................................... 44
5. Gastro-intestinaal ....................................................................................................................................................... 45
5.1. Achtergrond...................................................................................................................................................... 45
5.1.1. Maag en duodenumpathologie ...................................................................................................................... 45
5.1.2. Prikkelbaardarmsyndroom (IBS) ..................................................................................................................... 47
5.1.3. Lever, galblaas en pancreaspathologie........................................................................................................... 47
5.1.4. Nausea en braken............................................................................................................................................. 47
5.1.5. Constipatie ........................................................................................................................................................ 48
5.1.6. Diarree............................................................................................................................................................... 49
5.1.7. Inflammatoir darmlijden (IBD)......................................................................................................................... 50
5.1.8. anale pathologie ............................................................................................................................................... 50
5.2. Geneesmiddelen .............................................................................................................................................. 51
5.2.1. ANTACIDA ......................................................................................................................................................... 51
5.2.2. OMEPRAZOL & PANTOPRAZOL & ESOMEPRAZOL........................................................................................ 52
5.2.3. OTILONIUM BROMIDE..................................................................................................................................... 53
5.2.4. BUTYLSCOPOLAMINE....................................................................................................................................... 53
5.2.5. DOMPERIDON .................................................................................................................................................. 54
5.2.6. BISACODYL ........................................................................................................................................................ 55
5.2.7. LACTULOSE ....................................................................................................................................................... 56
5.2.8. GLYCEROL.......................................................................................................................................................... 56
5.2.9. MACROGOL, COMBINATIEPREPARATEN ....................................................................................................... 57
5.2.10. LOPERAMIDE ............................................................................................................................................... 58
, 3
5.2.11. SACCHAROMYCES BOULARDII ................................................................................................................... 58
5.2.12. VITAMINE B1 MET VITAMINE B6 EN/OF VITAMINE B12 ......................................................................... 59
5.2.13. ASCORBINEZUUR......................................................................................................................................... 59
6. Ademhaling ................................................................................................................................................................. 60
6.1. Achtergrond...................................................................................................................................................... 60
6.1.1. Astma ................................................................................................................................................................ 60
6.1.2. COPD ................................................................................................................................................................. 61
6.1.3. Inhalatoren........................................................................................................................................................ 62
6.1.4. Hoest ................................................................................................................................................................. 64
6.1.5. Allergische rhinitis............................................................................................................................................. 65
6.1.6. Rhinitis ............................................................................................................................................................... 66
6.2. Geneesmiddelen .............................................................................................................................................. 68
6.2.1. SALBUTAMOL ................................................................................................................................................... 68
6.2.2. LABA + ICS ......................................................................................................................................................... 69
6.2.3. FENOTEROL MET IPRATROPIUMBROMIDE ................................................................................................... 70
6.2.4. BUDESONIDE .................................................................................................................................................... 70
6.2.5. MONTELUKAST................................................................................................................................................. 71
6.2.6. OXYMETAZOLINE & XYLOMETAZOLINE & TRAMAZOLINE ........................................................................... 72
6.2.7. MOMETASON ................................................................................................................................................... 73
6.2.8. PREDNISOLON, COMBINATIEPREPARATEN ................................................................................................... 74
6.2.9. PSEUDOEFEDRINE, COMBINATIEPREPARATEN............................................................................................. 75
6.2.10. ACETYLCYSTEINE & carbocysteine ............................................................................................................. 76
6.2.11. DEXTROMETHORFAN ................................................................................................................................. 77
6.2.12. CETIRIZINE & LEVOCETIRIZINE & DESLORATADINE & BILASTINE............................................................ 78
7. Hormonaal stelsel....................................................................................................................................................... 79
7.1. Achtergrond...................................................................................................................................................... 79
7.1.1. Diabetes ............................................................................................................................................................ 79
7.1.2. Schildklierpathologie ........................................................................................................................................ 83
7.1.3. Systemische corticosteroïden ......................................................................................................................... 84
7.2. Geneesmiddelen .............................................................................................................................................. 85
7.2.1. INSULINE ASPART & INSULINE GLARGINE...................................................................................................... 85
7.2.2. METFORMINE................................................................................................................................................... 86
7.2.3. GLICLAZIDE........................................................................................................................................................ 87
7.2.4. LEVOTHYROXINE .............................................................................................................................................. 88
, 4
7.2.5. Hydrocortisone & methylprednisolone .......................................................................................................... 89
8. Urogenitaal stelsel ...................................................................................................................................................... 90
8.1. Achtergrond...................................................................................................................................................... 90
8.1.1. Anticonceptie.................................................................................................................................................... 90
8.1.2. Menopauze....................................................................................................................................................... 91
8.1.3. Noodpil .............................................................................................................................................................. 92
8.1.4. Menstruatiepijn ................................................................................................................................................ 92
8.1.5. Blaasfunctiestoornissen ................................................................................................................................... 93
8.1.6. Benigne prostaathypertrofie ........................................................................................................................... 93
8.1.7. Vaginale klachten ............................................................................................................................................. 93
8.1.8. Impotentie ........................................................................................................................................................ 94
8.1.9. Bedplassen ........................................................................................................................................................ 94
8.1.10. Urinewegeninfecties ................................................................................................................................... 94
8.2. Geneesmiddelen .............................................................................................................................................. 95
8.2.1. DESOGESTREL MET ETHINYLESTRADIOL........................................................................................................ 95
8.2.2. ESTRADIOL ........................................................................................................................................................ 96
8.2.3. CIPROFLOXACINE ............................................................................................................................................. 97
8.2.4. NITROFURANTOINE ......................................................................................................................................... 98
8.2.5. FOSFOMYCINE .................................................................................................................................................. 99
8.2.6. FLUCONAZOL .................................................................................................................................................. 100
8.2.7. TAMSULOSINE ................................................................................................................................................ 101
9. Osteo-articulaire aandoeningen ............................................................................................................................. 102
9.1. Achtergrond.................................................................................................................................................... 102
9.1.1. PIJN .................................................................................................................................................................. 102
9.1.2. Koorts .............................................................................................................................................................. 104
9.1.3. Jicht.................................................................................................................................................................. 104
9.1.4. Artrose............................................................................................................................................................. 105
9.1.5. Artritis .............................................................................................................................................................. 105
9.1.6. Osteoporose ................................................................................................................................................... 105
9.2. Geneesmiddelen ............................................................................................................................................ 106
9.2.1. ALLOPURINOL ................................................................................................................................................. 106
9.2.2. IBUPROFEN & Naproxen & piroxicam ......................................................................................................... 107
9.2.3. Diclofenac LOKAAL ........................................................................................................................................ 108
9.2.4. PARACETAMOL............................................................................................................................................... 109
, 5
9.2.5. PARACETAMOL + codeine ............................................................................................................................. 110
9.2.6. ACETYLSALICYLZUUR...................................................................................................................................... 111
9.2.7. Paracetamol /Acetylsalicylzuur + COMBINATIEPREPARATEN EXCL. PSYCHOLEPTICA ............................ 112
9.2.8. OXYCODON & FENTANYL & morfine ............................................................................................................ 113
9.2.9. TRAMADOL ..................................................................................................................................................... 114
9.2.10. TRAMADOL MET PARACETAMOL ............................................................................................................ 115
9.2.11. TILIDINE ...................................................................................................................................................... 116
9.2.12. Methotrexaat............................................................................................................................................. 117
9.2.13. Vitamine D (colecalciferol) ........................................................................................................................ 118
9.2.14. CALCIUM MET VITAMINE D EN/OF ANDERE MIDDELEN....................................................................... 119
10. Zenuwstelsel ........................................................................................................................................................ 120
10.1. Achtergrond.................................................................................................................................................... 120
10.1.1. Epilepsie ..................................................................................................................................................... 120
10.1.2. Hoofdpijn ................................................................................................................................................... 121
10.1.3. Depressie.................................................................................................................................................... 123
10.1.4. Bipolaire stoornis ....................................................................................................................................... 124
10.1.5. Psychose & Schrizofrenie ......................................................................................................................... 124
10.1.6. Dementie ................................................................................................................................................... 125
10.1.7. Slapeloosheid............................................................................................................................................. 125
10.1.8. Angststoornissen ....................................................................................................................................... 125
10.1.9. Rookstop .................................................................................................................................................... 128
10.1.10. Parkinson.................................................................................................................................................... 128
10.2. Geneesmiddelen ............................................................................................................................................ 129
10.2.1. CLONAZEPAM............................................................................................................................................ 129
10.2.2. CARBAMAZEPINE ...................................................................................................................................... 130
10.2.3. VALPROINEZUUR....................................................................................................................................... 131
10.2.4. LAMOTRIGINE............................................................................................................................................ 132
10.2.5. LEVETIRACETAM........................................................................................................................................ 133
10.2.6. PREGABALINE ............................................................................................................................................ 133
10.2.7. QUETIAPINE ............................................................................................................................................... 134
10.2.8. ALPRAZOLAM & LORAZEPAM & LORMETAZEPAM & BROMAZEPAM & PRAZEPAM & DIAZEPAM.. 135
10.2.9. Zolpidem .................................................................................................................................................... 136
10.2.10. AMITRIPTYLINE .......................................................................................................................................... 138
10.2.11. ESCITALOPRAM & Sertraline & paroxetine ........................................................................................... 139
, 6
10.2.12. TRAZODON & mirtaepine ........................................................................................................................ 141
10.2.13. VENLAFAXINE & duloxetine..................................................................................................................... 142
10.2.14. METHYLFENIDAAT..................................................................................................................................... 143
10.2.15. MELITRACEEN MET PSYCHOLEPTICA ...................................................................................................... 144
10.2.16. NICOTINE.................................................................................................................................................... 145
10.2.17. BETAHISTINE .............................................................................................................................................. 146
11. Infecties ................................................................................................................................................................ 147
11.1. Achtergrond.................................................................................................................................................... 147
11.1.1. Rationeel AB gebruik ................................................................................................................................. 147
11.1.2. Bapcoc overzicht ....................................................................................................................................... 147
11.2. Geneesmiddelen ............................................................................................................................................ 151
11.2.1. AMOXICILLINE............................................................................................................................................ 151
11.2.2. AMOXICILLINE EN BETA-LACTAMASE-INHIBITOR .................................................................................. 152
11.2.3. AZITHROMYCINE ....................................................................................................................................... 153
11.2.4. INFLUENZAVACCIN, GEZUIVERD ANTIGEEN ........................................................................................... 154
12. Dermatologie ....................................................................................................................................................... 155
12.1. Achtergrond.................................................................................................................................................... 155
12.1.1. Acne............................................................................................................................................................ 155
12.1.2. Eczeem ....................................................................................................................................................... 155
12.1.3. PSORIASIS ................................................................................................................................................... 156
12.1.4. Utricaria = netelroos.................................................................................................................................. 157
12.1.5. Scabies........................................................................................................................................................ 157
12.1.6. Luizen ......................................................................................................................................................... 157
12.1.7. Voetschimmel............................................................................................................................................ 157
12.1.8. Schimmelnagel (onychomycose) ............................................................................................................. 158
12.1.9. Wratten ...................................................................................................................................................... 158
12.1.10. Koortsblaas (herpes labialis) ..................................................................................................................... 158
12.1.11. Dermatitis perioralis .................................................................................................................................. 158
12.2. Geneesmiddelen ............................................................................................................................................ 159
12.2.1. CHLOORHEXIDINE ..................................................................................................................................... 159
12.2.2. HEXETIDINE................................................................................................................................................ 160
12.2.3. DICHLOORBENZYLALCOHOL & chloorhexidine ...................................................................................... 160
12.2.4. POVIDON-JOOD......................................................................................................................................... 161
12.2.5. MICONAZOL............................................................................................................................................... 162
, 7
12.2.6. IMIDAZOL/TRIAZOLDERIVATEN MET CORTICOSTEROIDEN .................................................................. 163
12.2.7. FUSIDINEZUUR .......................................................................................................................................... 163
12.2.8. BETAMETHASON & clobetasol & mometason ....................................................................................... 164
13. Oftalmologie ........................................................................................................................................................ 166
13.1. Achtergrond.................................................................................................................................................... 166
13.1.1. OOGDROOGTE .......................................................................................................................................... 166
13.1.2. ALLERGISCHE CONJUNCTIVITIS ................................................................................................................ 166
13.1.3. INFECTIEUZE CONJUNCTIVITIS ................................................................................................................. 166
13.1.4. GLAUCOOM ............................................................................................................................................... 166
13.2. Geneesmiddelen ............................................................................................................................................ 167
13.2.1. COMBINATIEPREPARATEN MET VERSCHILLENDE ANTIBIOTICA .......................................................... 167
13.2.2. DEXAMETHASON MET ANTIMICROBIELE MIDDELEN............................................................................ 168
13.2.3. LATANOPROST........................................................................................................................................... 168
13.2.4. TIMOLOL, COMBINATIEPREPARATEN ..................................................................................................... 169
14. Interacties ............................................................................................................................................................ 170