Samenvatting
SOCIALE
ZEKERHEIDSRECHT
Begrip
Artikel
2024-2025
Extra
Voorbeeld
,INHOUDSTAFEL
MODULE 1: INLEIDING, HISTORIEK EN ORGANISATIE (P1-7) ....................................................................................... 4
HOOFDSTUK 1. INHOUD EN AFSPRAKEN ............................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 2. WAT IS SOCIALE ZEKERHEID? ........................................................................................................................ 5
HOOFDSTUK 3. HISTORIEK VAN DE BELGISCHE SOCIALE ZEKERHEID .......................................................................................... 8
HOOFDSTUK 4. ADMINISTRATIEVE ORGANISATIE VAN DE SOCIALE ZEKERHEID (P101-112) ........................................................ 13
Afdeling 1. Instellingen binnen de sociale zekerheid ....................................................................................... 13
Afdeling 2. Verhouding van de instellingen ...................................................................................................... 16
MODULE 2: TOEPASSINGSGEBIED (P9-28) ................................................................................................................. 17
INLEIDING ...................................................................................................................................................................... 17
HOOFDSTUK 1. WERKNEMERS .......................................................................................................................................... 18
Afdeling 1. Definitie .............................................................................................................................................. 18
Afdeling 2. Territoriaal toepassingsgebied......................................................................................................... 19
Afdeling 3. Uitbreidingscategorieën en Uitgesloten werknemers................................................................... 20
HOOFDSTUK 2. ZELFSTANDIGEN ........................................................................................................................................ 23
Afdeling 1. Definitie .............................................................................................................................................. 23
Afdeling 2. Helpers ................................................................................................................................................ 24
Afdeling 3. Deeleconomie .................................................................................................................................. 25
HOOFDSTUK 3. AMBTENAREN (OVERHEIDSPERSONEEL) ........................................................................................................ 25
HOOFDSTUK 4. PERSONEN MET AFGELEIDE RECHTEN............................................................................................................ 26
HOOFDSRTUK 5. SOCIALE BIJSTAND .................................................................................................................................. 26
MODULE 3: FINANCIERING (P33-96) .......................................................................................................................... 27
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN .............................................................................................................................................. 27
HOOFDSTUK 2. WERKNEMERS .......................................................................................................................................... 29
Afdeling 1. Berekeningsgrondslag/loonbegrip socialezekerheidsrecht ........................................................ 29
Afdeling 2. Socialezekerheidsbijdragen............................................................................................................. 36
Afdeling 3. Andere inkomsten van de sociale zekerheid ................................................................................ 40
Overzicht Globaal beheer van de werknemers ............................................................................................... 40
HOOFDSTUK 3. ZELFSTANDIGEN ........................................................................................................................................ 41
Afdeling 1. Berekeningsgrondslag ...................................................................................................................... 41
Afdeling 2. Bijdragepercentages........................................................................................................................ 41
Afdeling 3. Andere bijdragen.............................................................................................................................. 43
Afdeling 4. Formaliteiten ...................................................................................................................................... 43
Overzicht: Globaal beheer van zelfstandigen.................................................................................................. 43
HOOFDSTUK 4. AMBTENAREN .......................................................................................................................................... 44
HOOFDSTUK 5. SOCIALE BIJSTAND .................................................................................................................................... 45
MODULE 4: GEZONDHEIDSZORG (P115-168) ............................................................................................................. 46
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN .............................................................................................................................................. 46
1
, HOOFDSTUK 2. RECHTHEBBENDEN .................................................................................................................................... 47
HOOFDSTUK 3. VOORWAARDEN ...................................................................................................................................... 49
HOOFDSTUK 4. PRESTATIES ............................................................................................................................................... 52
Afdeling 1. Algemene principes ......................................................................................................................... 52
Afdeling 2. Terugbetalingstarieven..................................................................................................................... 56
Afdeling 3. Vaststelling van de tarieven ............................................................................................................ 58
MODULE 5: ARBEIDSONGESCHIKTHEID (P249-313) ................................................................................................... 60
HOOFDSTUK 1. INLEIDING ................................................................................................................................................ 60
HOOFDSTUK 2. WERKNEMERS .......................................................................................................................................... 61
Afdeling 1. Algemeen .......................................................................................................................................... 61
Afdeling 2. Rechthebbenden ............................................................................................................................. 61
Afdeling 2. Arbeidsongeschiktheid..................................................................................................................... 62
Afdeling 3. Prestaties à ZIV-uitkeringen ............................................................................................................. 64
Afdeling 4. Re-integratie ...................................................................................................................................... 66
Afdeling 5. Moederschapsverzekering .............................................................................................................. 67
Afdeling 6. Gezinsverloven .................................................................................................................................. 68
HOOFDSTUK 3. ZELFSTANDIGEN ........................................................................................................................................ 69
Afdeling 1. Rechthebbenden ............................................................................................................................. 69
Afdeling 2. Arbeidsongeschiktheid..................................................................................................................... 70
Afdeling 3. Prestaties à ZIV-uitkeringen ............................................................................................................. 71
Afdeling 4. Terug naar werk-traject .................................................................................................................... 71
Afdeling 5. Moederschapsverzekering .............................................................................................................. 72
Afdeling 6. Gezinsverlof........................................................................................................................................ 72
HOOFDSTUK 4. AMBTENAREN .......................................................................................................................................... 73
Afdeling 1. Algemeen .......................................................................................................................................... 73
Afdeling 2. Rechtspositieregelingen ................................................................................................................... 73
HOOFDSTUK 5. TEGEMOETKOMING AAN PERSONEN MET EEN HANDICAP................................................................................ 75
MODULE 6: PROFESSIONEEL RISICO (P189-247) ........................................................................................................ 76
INLEIDING ...................................................................................................................................................................... 76
HOOFDSTUK 1. ARBEIDSONGEVALLEN ............................................................................................................................... 77
Afdeling 1. Begrip en bewijs ................................................................................................................................ 77
Arbeidsongeval op de werkplaats ...................................................................................................................................... 77
Ongeval op de weg van en naar het werk ....................................................................................................................... 81
Afdeling 2. Schadeloosstelling ............................................................................................................................ 83
Afdeling 3. Burgerlijke aansprakelijkheid............................................................................................................ 87
Afdeling 4. Procedure en verzekering ................................................................................................................ 89
HOOFDSTUK 2. BEROEPSZIEKTEN ....................................................................................................................................... 89
MODULE 7: WERKLOOSHEID (P315-378) .................................................................................................................... 92
HOOFDSTUK 1. WERKLOOSHEIDSVERZEKERING (WERKNEMERS) ............................................................................................. 92
2
, Afdeling 1. Algemeen .......................................................................................................................................... 92
Afdeling 2. Toelaatbaarheidsvereisten .............................................................................................................. 93
Afdeling 3. Toekenningsvoorwaarden ............................................................................................................... 96
Afdeling 4. Prestaties/werkloosheidsuitkeringen ............................................................................................. 103
Familiale situatie .................................................................................................................................................................. 104
Duur van de werkloosheids en het beroepsverleden ..................................................................................................... 105
Bijzondere uitkeringen ......................................................................................................................................................... 106
Specifiteiten ......................................................................................................................................................................... 107
Deeltijds werken................................................................................................................................................................... 108
Federaal Regeerakkoord ................................................................................................................................................... 108
HOOFDSTUK 2. OVERBRUGGINGSRECHT (ZELFSTANDIGEN) ................................................................................................ 109
HOOFDSTUK 3. RECHT OP MAATSCHAPPELIJKE INTEGRATIE (SOCIALE BIJSTAND) (452-470) ................................................... 110
MODULE 8: WETTELIJKE PENSIOENEN (P379-448) .................................................................................................... 111
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN ............................................................................................................................................ 111
HOOFDSTUK 2. RUSTPENSIOEN VOOR WERKNEMERS .......................................................................................................... 112
HOOFDSTUK 3. RUSTPENSIOEN VOOR ZELFSTANDIGEN ....................................................................................................... 117
HOOFDSTUK 4. RUSTPENSIOEN VOOR AMBTENAREN .......................................................................................................... 119
HOOFDSTUK 5. OVERLEVINGSPENSIOENEN ...................................................................................................................... 121
HOOFDSTUK 6. INVLOED VAN (ECHT)SCHEIDING .............................................................................................................. 123
HOOFDSTUK 7. PROCEDURE EN BETALING ........................................................................................................................ 124
HOOFDSTUK 8. AANVULLENDE PENSIOENVOORZIENINGEN ................................................................................................. 126
HOOFDSTUK 9. INKOMENSGARANTIE VOOR OUDEREN (P482-487)..................................................................................... 127
HOOFDSTUK 10. FEDERAAL REGEERAKKOORD 2025-2029 ................................................................................................ 128
MODULE 9: UITDAGINGEN EN TOEKOMST VAN ONZE SOCIALE ZEKERHEID .......................................................... 129
HOOFDSTUK 1. HISTORIEK EN BASISPRINCIPES ................................................................................................................... 129
HOOFDSTUK 2. SUCCESSEN EN UITDAGINGEN ................................................................................................................... 130
HOOFDSTUK 3. TOEKOMST ............................................................................................................................................. 133
MODULE 10. GROEIPAKKET (P171-186).................................................................................................................... 134
LEERSTOF EN EXAMEN ............................................................................................................................................... 136
PRAKTISCH ................................................................................................................................................................... 136
INHOUDELIJK ................................................................................................................................................................ 137
3
,LES 1 – 12/02
MODULE 1: INLEIDING, HISTORIEK EN ORGANISATIE (P1-7)
HOOFDSTUK 1. INHOUD EN AFSPRAKEN
Situering
• Situering van het socialezekerheidsrecht in het curriculum
• Vervolgvakken in de master rechten, o.a.
o Bezoldiging en andere tewerkstellingsvoordelen (= Verdiepend Socialezekerheidsrecht)
o EU Social Law and International Employment
Studiemateriaal
• Handboek: R. JANVIER en I. DE WILDE (eds.), Synopsis van het Belgische sociaal recht -
Socialezekerheidsrecht, Larcier-Intersentia, 2023, 491 p. (via VRG cursusdienst)
• VRG-codex Sociaal Recht 2024-2025
• Slides, lesnotities en voorbeeldexamenvragen
• Lesopnames
Werkvorm en planning
• Hoorcolleges
• Voorbeelden uit de actualiteit
• Leren navigeren door de toepasselijke wet- en regelgeving
• Oplossen van voorbeeldexamenvragen
Leerdoelen
• Inzicht en kennis hebben van het (Belgische) socialezekerheidsrecht, de interactie met
maatschappelijke evoluties begrijpen en de uitdagingen van het socialezekerheidsrecht kunnen
situeren
• Casussen in het domein van het socialezekerheidsrecht kunnen analyseren en juridisch correcte
oplossingen formuleren
• De wet- en regelgeving van het socialezekerheidsrecht correct kunnen raadplegen, interpreteren
en toepassen
Evaluatievorm
• Schriftelijk examen
• Meerkeuzevragen (10/20 punten) en open vragen (10/20 punten)
• Gesloten boek
4
, HOOFDSTUK 2. WAT IS SOCIALE ZEKERHEID?
Definitie van sociale zekerheid
• Terminologie vaag en uiteenlopend à verschillende terminologiën die verband houden met de
ruime visie op sociale zekerheid en het zich voordoen van sociale risico’s
o Sociaal recht
o Sociale zekerheid
o Sociale verzekering
o Sociale risico’s
o Sociaal statuut
o Sociale bescherming
o Sociale bijstand
o Ook: sociale voorzieningen (huisvesting), arbeidsmarkt en tewerkstelling, welzijnsrecht
§ Reden: ontwikkeling van de verzorgingsstaat naar een sociale welvaartsstaat
• Ankerpunten van de sociale zekerheid
o ILO Verdrag nr. 102 betreffende de minimumnormen der sociale zekerheid (1952)
Internationale § Negen sociale risico’s
regelgeving o Europese Verordeningen 883/2004/EG en 987/2009/EG
o Art. 3 Algemene Beginselenwet Sociale Zekerheid (1981) en art. 2, 1° Wet Kruispuntbank
Sociale Zekerheid (1990)
o Art. 2, 1° Wet Handvest Sociaal Verzekerde (1995)
§ Ruimer: ook overheidspersoneel, zelfstandigen, sociale bijstand
o Art. 23 Grondwet (1994)
Belgische § “Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden. Daartoe waarborgen de
regelgeving wet, het decreet of de in art. 134 bedoelde regel, rekening houdend met de
overeenkomstige plichten, de economische, sociale en culturele rechten, waarvan
ze de voorwaarden voor de uitoefening bepalen.
§ Die rechten omvatten inzonderheid:
• 2° het recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en
sociale, geneeskundige en juridische bijstand;
• 6° het recht op gezinsbijslagen à sinds zesde staatshervorming (2014)
• Sociale zekerheid = het geheel van sociale voorzieningen dat tot doel heeft aan alle burgers op elk
ogenblik van hun bestaan minstens een bestaansminimum te waarborgen
o Klassieke sectoren + sociale bijstand à ruime invulling
o Concreet: gezondheidszorg, afwezigheden wegens ziekte, arbeidsongevallen,
beroepsziekte, opvangnetten ingeval van verlies van een job, overbruggingsrecht bij
zelfstandigen, pensioen, kinderbijslagregeling
5
, Twee mechanismen waarop de sociale zekerheid vergoedingen voorziet als sociale risico’s zich voordoen
• (1) Loonaanvullende vergoedingen
o Voorziet in iets extra naast het loon
§ Ook wanneer het zich voordoen van het sociaal risico niet leidt tot het
verlies/aantasten van het verdienvermogen
o Sociale risico’s
§ Gezondheidszorg bv. terugbetaling van operaties, consultaties bij de huisarts,
consultaties bij een psycholoog,…
• Beroepsactiviteit of afgeleide rechten
• Vrijwel voor de ganse bevolking
§ Gezinsbijslagen
• Recht van het kind
• Basisbedrag is onafhankelijk van de hoogte van het inkomen van de ouder
• (2) Loonvervangende uitkeringen
o Vangt wegvallen loon op en wordt berekend op basis van de beroepsactiviteit
o Drie (grote) beroepsgroepen met grote verschillen in financiering en prestaties
§ (a) Werknemers
§ (b) Zelfstandigen
§ (c) Ambtenaren ≠ overheidspersoneel
o Sociale bijstand is het ultiem vangnet voor wie niet beroepsactief is
§ Voor de tegemoetkoming doet men onderzoek naar de bestaansmiddelen
waarover de persoon beschikt
§ Individuele rechten in de klassieke sociale zekerheid
o Sociale risico’s
§ Arbeidsongeschiktheid
• Ziekte en ongeval privéleven
• Arbeidsongeval en beroepsziekte (professioneel risico)
§ Werkloosheid
§ Ouderdom en overlijden
6
SOCIALE
ZEKERHEIDSRECHT
Begrip
Artikel
2024-2025
Extra
Voorbeeld
,INHOUDSTAFEL
MODULE 1: INLEIDING, HISTORIEK EN ORGANISATIE (P1-7) ....................................................................................... 4
HOOFDSTUK 1. INHOUD EN AFSPRAKEN ............................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 2. WAT IS SOCIALE ZEKERHEID? ........................................................................................................................ 5
HOOFDSTUK 3. HISTORIEK VAN DE BELGISCHE SOCIALE ZEKERHEID .......................................................................................... 8
HOOFDSTUK 4. ADMINISTRATIEVE ORGANISATIE VAN DE SOCIALE ZEKERHEID (P101-112) ........................................................ 13
Afdeling 1. Instellingen binnen de sociale zekerheid ....................................................................................... 13
Afdeling 2. Verhouding van de instellingen ...................................................................................................... 16
MODULE 2: TOEPASSINGSGEBIED (P9-28) ................................................................................................................. 17
INLEIDING ...................................................................................................................................................................... 17
HOOFDSTUK 1. WERKNEMERS .......................................................................................................................................... 18
Afdeling 1. Definitie .............................................................................................................................................. 18
Afdeling 2. Territoriaal toepassingsgebied......................................................................................................... 19
Afdeling 3. Uitbreidingscategorieën en Uitgesloten werknemers................................................................... 20
HOOFDSTUK 2. ZELFSTANDIGEN ........................................................................................................................................ 23
Afdeling 1. Definitie .............................................................................................................................................. 23
Afdeling 2. Helpers ................................................................................................................................................ 24
Afdeling 3. Deeleconomie .................................................................................................................................. 25
HOOFDSTUK 3. AMBTENAREN (OVERHEIDSPERSONEEL) ........................................................................................................ 25
HOOFDSTUK 4. PERSONEN MET AFGELEIDE RECHTEN............................................................................................................ 26
HOOFDSRTUK 5. SOCIALE BIJSTAND .................................................................................................................................. 26
MODULE 3: FINANCIERING (P33-96) .......................................................................................................................... 27
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN .............................................................................................................................................. 27
HOOFDSTUK 2. WERKNEMERS .......................................................................................................................................... 29
Afdeling 1. Berekeningsgrondslag/loonbegrip socialezekerheidsrecht ........................................................ 29
Afdeling 2. Socialezekerheidsbijdragen............................................................................................................. 36
Afdeling 3. Andere inkomsten van de sociale zekerheid ................................................................................ 40
Overzicht Globaal beheer van de werknemers ............................................................................................... 40
HOOFDSTUK 3. ZELFSTANDIGEN ........................................................................................................................................ 41
Afdeling 1. Berekeningsgrondslag ...................................................................................................................... 41
Afdeling 2. Bijdragepercentages........................................................................................................................ 41
Afdeling 3. Andere bijdragen.............................................................................................................................. 43
Afdeling 4. Formaliteiten ...................................................................................................................................... 43
Overzicht: Globaal beheer van zelfstandigen.................................................................................................. 43
HOOFDSTUK 4. AMBTENAREN .......................................................................................................................................... 44
HOOFDSTUK 5. SOCIALE BIJSTAND .................................................................................................................................... 45
MODULE 4: GEZONDHEIDSZORG (P115-168) ............................................................................................................. 46
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN .............................................................................................................................................. 46
1
, HOOFDSTUK 2. RECHTHEBBENDEN .................................................................................................................................... 47
HOOFDSTUK 3. VOORWAARDEN ...................................................................................................................................... 49
HOOFDSTUK 4. PRESTATIES ............................................................................................................................................... 52
Afdeling 1. Algemene principes ......................................................................................................................... 52
Afdeling 2. Terugbetalingstarieven..................................................................................................................... 56
Afdeling 3. Vaststelling van de tarieven ............................................................................................................ 58
MODULE 5: ARBEIDSONGESCHIKTHEID (P249-313) ................................................................................................... 60
HOOFDSTUK 1. INLEIDING ................................................................................................................................................ 60
HOOFDSTUK 2. WERKNEMERS .......................................................................................................................................... 61
Afdeling 1. Algemeen .......................................................................................................................................... 61
Afdeling 2. Rechthebbenden ............................................................................................................................. 61
Afdeling 2. Arbeidsongeschiktheid..................................................................................................................... 62
Afdeling 3. Prestaties à ZIV-uitkeringen ............................................................................................................. 64
Afdeling 4. Re-integratie ...................................................................................................................................... 66
Afdeling 5. Moederschapsverzekering .............................................................................................................. 67
Afdeling 6. Gezinsverloven .................................................................................................................................. 68
HOOFDSTUK 3. ZELFSTANDIGEN ........................................................................................................................................ 69
Afdeling 1. Rechthebbenden ............................................................................................................................. 69
Afdeling 2. Arbeidsongeschiktheid..................................................................................................................... 70
Afdeling 3. Prestaties à ZIV-uitkeringen ............................................................................................................. 71
Afdeling 4. Terug naar werk-traject .................................................................................................................... 71
Afdeling 5. Moederschapsverzekering .............................................................................................................. 72
Afdeling 6. Gezinsverlof........................................................................................................................................ 72
HOOFDSTUK 4. AMBTENAREN .......................................................................................................................................... 73
Afdeling 1. Algemeen .......................................................................................................................................... 73
Afdeling 2. Rechtspositieregelingen ................................................................................................................... 73
HOOFDSTUK 5. TEGEMOETKOMING AAN PERSONEN MET EEN HANDICAP................................................................................ 75
MODULE 6: PROFESSIONEEL RISICO (P189-247) ........................................................................................................ 76
INLEIDING ...................................................................................................................................................................... 76
HOOFDSTUK 1. ARBEIDSONGEVALLEN ............................................................................................................................... 77
Afdeling 1. Begrip en bewijs ................................................................................................................................ 77
Arbeidsongeval op de werkplaats ...................................................................................................................................... 77
Ongeval op de weg van en naar het werk ....................................................................................................................... 81
Afdeling 2. Schadeloosstelling ............................................................................................................................ 83
Afdeling 3. Burgerlijke aansprakelijkheid............................................................................................................ 87
Afdeling 4. Procedure en verzekering ................................................................................................................ 89
HOOFDSTUK 2. BEROEPSZIEKTEN ....................................................................................................................................... 89
MODULE 7: WERKLOOSHEID (P315-378) .................................................................................................................... 92
HOOFDSTUK 1. WERKLOOSHEIDSVERZEKERING (WERKNEMERS) ............................................................................................. 92
2
, Afdeling 1. Algemeen .......................................................................................................................................... 92
Afdeling 2. Toelaatbaarheidsvereisten .............................................................................................................. 93
Afdeling 3. Toekenningsvoorwaarden ............................................................................................................... 96
Afdeling 4. Prestaties/werkloosheidsuitkeringen ............................................................................................. 103
Familiale situatie .................................................................................................................................................................. 104
Duur van de werkloosheids en het beroepsverleden ..................................................................................................... 105
Bijzondere uitkeringen ......................................................................................................................................................... 106
Specifiteiten ......................................................................................................................................................................... 107
Deeltijds werken................................................................................................................................................................... 108
Federaal Regeerakkoord ................................................................................................................................................... 108
HOOFDSTUK 2. OVERBRUGGINGSRECHT (ZELFSTANDIGEN) ................................................................................................ 109
HOOFDSTUK 3. RECHT OP MAATSCHAPPELIJKE INTEGRATIE (SOCIALE BIJSTAND) (452-470) ................................................... 110
MODULE 8: WETTELIJKE PENSIOENEN (P379-448) .................................................................................................... 111
HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN ............................................................................................................................................ 111
HOOFDSTUK 2. RUSTPENSIOEN VOOR WERKNEMERS .......................................................................................................... 112
HOOFDSTUK 3. RUSTPENSIOEN VOOR ZELFSTANDIGEN ....................................................................................................... 117
HOOFDSTUK 4. RUSTPENSIOEN VOOR AMBTENAREN .......................................................................................................... 119
HOOFDSTUK 5. OVERLEVINGSPENSIOENEN ...................................................................................................................... 121
HOOFDSTUK 6. INVLOED VAN (ECHT)SCHEIDING .............................................................................................................. 123
HOOFDSTUK 7. PROCEDURE EN BETALING ........................................................................................................................ 124
HOOFDSTUK 8. AANVULLENDE PENSIOENVOORZIENINGEN ................................................................................................. 126
HOOFDSTUK 9. INKOMENSGARANTIE VOOR OUDEREN (P482-487)..................................................................................... 127
HOOFDSTUK 10. FEDERAAL REGEERAKKOORD 2025-2029 ................................................................................................ 128
MODULE 9: UITDAGINGEN EN TOEKOMST VAN ONZE SOCIALE ZEKERHEID .......................................................... 129
HOOFDSTUK 1. HISTORIEK EN BASISPRINCIPES ................................................................................................................... 129
HOOFDSTUK 2. SUCCESSEN EN UITDAGINGEN ................................................................................................................... 130
HOOFDSTUK 3. TOEKOMST ............................................................................................................................................. 133
MODULE 10. GROEIPAKKET (P171-186).................................................................................................................... 134
LEERSTOF EN EXAMEN ............................................................................................................................................... 136
PRAKTISCH ................................................................................................................................................................... 136
INHOUDELIJK ................................................................................................................................................................ 137
3
,LES 1 – 12/02
MODULE 1: INLEIDING, HISTORIEK EN ORGANISATIE (P1-7)
HOOFDSTUK 1. INHOUD EN AFSPRAKEN
Situering
• Situering van het socialezekerheidsrecht in het curriculum
• Vervolgvakken in de master rechten, o.a.
o Bezoldiging en andere tewerkstellingsvoordelen (= Verdiepend Socialezekerheidsrecht)
o EU Social Law and International Employment
Studiemateriaal
• Handboek: R. JANVIER en I. DE WILDE (eds.), Synopsis van het Belgische sociaal recht -
Socialezekerheidsrecht, Larcier-Intersentia, 2023, 491 p. (via VRG cursusdienst)
• VRG-codex Sociaal Recht 2024-2025
• Slides, lesnotities en voorbeeldexamenvragen
• Lesopnames
Werkvorm en planning
• Hoorcolleges
• Voorbeelden uit de actualiteit
• Leren navigeren door de toepasselijke wet- en regelgeving
• Oplossen van voorbeeldexamenvragen
Leerdoelen
• Inzicht en kennis hebben van het (Belgische) socialezekerheidsrecht, de interactie met
maatschappelijke evoluties begrijpen en de uitdagingen van het socialezekerheidsrecht kunnen
situeren
• Casussen in het domein van het socialezekerheidsrecht kunnen analyseren en juridisch correcte
oplossingen formuleren
• De wet- en regelgeving van het socialezekerheidsrecht correct kunnen raadplegen, interpreteren
en toepassen
Evaluatievorm
• Schriftelijk examen
• Meerkeuzevragen (10/20 punten) en open vragen (10/20 punten)
• Gesloten boek
4
, HOOFDSTUK 2. WAT IS SOCIALE ZEKERHEID?
Definitie van sociale zekerheid
• Terminologie vaag en uiteenlopend à verschillende terminologiën die verband houden met de
ruime visie op sociale zekerheid en het zich voordoen van sociale risico’s
o Sociaal recht
o Sociale zekerheid
o Sociale verzekering
o Sociale risico’s
o Sociaal statuut
o Sociale bescherming
o Sociale bijstand
o Ook: sociale voorzieningen (huisvesting), arbeidsmarkt en tewerkstelling, welzijnsrecht
§ Reden: ontwikkeling van de verzorgingsstaat naar een sociale welvaartsstaat
• Ankerpunten van de sociale zekerheid
o ILO Verdrag nr. 102 betreffende de minimumnormen der sociale zekerheid (1952)
Internationale § Negen sociale risico’s
regelgeving o Europese Verordeningen 883/2004/EG en 987/2009/EG
o Art. 3 Algemene Beginselenwet Sociale Zekerheid (1981) en art. 2, 1° Wet Kruispuntbank
Sociale Zekerheid (1990)
o Art. 2, 1° Wet Handvest Sociaal Verzekerde (1995)
§ Ruimer: ook overheidspersoneel, zelfstandigen, sociale bijstand
o Art. 23 Grondwet (1994)
Belgische § “Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden. Daartoe waarborgen de
regelgeving wet, het decreet of de in art. 134 bedoelde regel, rekening houdend met de
overeenkomstige plichten, de economische, sociale en culturele rechten, waarvan
ze de voorwaarden voor de uitoefening bepalen.
§ Die rechten omvatten inzonderheid:
• 2° het recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en
sociale, geneeskundige en juridische bijstand;
• 6° het recht op gezinsbijslagen à sinds zesde staatshervorming (2014)
• Sociale zekerheid = het geheel van sociale voorzieningen dat tot doel heeft aan alle burgers op elk
ogenblik van hun bestaan minstens een bestaansminimum te waarborgen
o Klassieke sectoren + sociale bijstand à ruime invulling
o Concreet: gezondheidszorg, afwezigheden wegens ziekte, arbeidsongevallen,
beroepsziekte, opvangnetten ingeval van verlies van een job, overbruggingsrecht bij
zelfstandigen, pensioen, kinderbijslagregeling
5
, Twee mechanismen waarop de sociale zekerheid vergoedingen voorziet als sociale risico’s zich voordoen
• (1) Loonaanvullende vergoedingen
o Voorziet in iets extra naast het loon
§ Ook wanneer het zich voordoen van het sociaal risico niet leidt tot het
verlies/aantasten van het verdienvermogen
o Sociale risico’s
§ Gezondheidszorg bv. terugbetaling van operaties, consultaties bij de huisarts,
consultaties bij een psycholoog,…
• Beroepsactiviteit of afgeleide rechten
• Vrijwel voor de ganse bevolking
§ Gezinsbijslagen
• Recht van het kind
• Basisbedrag is onafhankelijk van de hoogte van het inkomen van de ouder
• (2) Loonvervangende uitkeringen
o Vangt wegvallen loon op en wordt berekend op basis van de beroepsactiviteit
o Drie (grote) beroepsgroepen met grote verschillen in financiering en prestaties
§ (a) Werknemers
§ (b) Zelfstandigen
§ (c) Ambtenaren ≠ overheidspersoneel
o Sociale bijstand is het ultiem vangnet voor wie niet beroepsactief is
§ Voor de tegemoetkoming doet men onderzoek naar de bestaansmiddelen
waarover de persoon beschikt
§ Individuele rechten in de klassieke sociale zekerheid
o Sociale risico’s
§ Arbeidsongeschiktheid
• Ziekte en ongeval privéleven
• Arbeidsongeval en beroepsziekte (professioneel risico)
§ Werkloosheid
§ Ouderdom en overlijden
6
