Samenvatting Communicatieve methodieken
Inhoudsopgave
1 Erkenning/ actief luisteren/ vragen stellen..................................................................................................2
1.1 Luisteren..............................................................................................................................................................2
1.1.1 Het belang van luisteren..................................................................................................................................2
1.1.2 Goed luisteren is niet zo eenvoudig.................................................................................................................2
1.1.2.1 Non- Verbale informatie kan ons afleiden....................................................................................................2
1.1.2.2 Eigen mentale processen (emoties, belangstelling, eigen gedachten) kunnen ervoor zorgen dat we de
verbale informatie onvoldoende opnemen..............................................................................................................3
1.1.2.3 De context kan ervoor verantwoordelijk zijn dat we bepaalde verbale informatie niet opnemen.............3
1.1.2.4 Het ‘hulpverleningssyndroom’......................................................................................................................3
1.2 Actief luisteren.....................................................................................................................................................3
1.2.1 Het verschil tussen passief en actief luisteren.................................................................................................3
1.2.2 Veel gemaakte fouten......................................................................................................................................4
1.3 Het stellen van vragen.........................................................................................................................................4
1.3.1 Open vragen.....................................................................................................................................................4
1.3.2 Gesloten vragen...............................................................................................................................................4
1.4 De verschillende stappen binnen erkenning........................................................................................................5
...................................................................................................................................................................................5
1.4.1 De stap zetten naar jezelf.................................................................................................................................5
1.4.2 De ander willen waarnemen............................................................................................................................5
1.4.3 Terugspelen......................................................................................................................................................5
1.4.4 De ander de kans geven om bij te sturen........................................................................................................6
1.4.5 Mensen op de weg zetten naar een volgende fase.........................................................................................6
2 Het slecht nieuwsgesprek............................................................................................................................ 6
2.1 Toelichten vanuit het communicatieschema.......................................................................................................6
2.2 Vermijdingsreacties.............................................................................................................................................7
2.3 Model voor het slecht nieuws gesprek................................................................................................................8
2.3.1 Fase 1: Meedelen van het slechte nieuws ......................................................................................................8
2.3.2 Fase 2: Frustratievermindering........................................................................................................................8
2.3.3 Fase 3: Probleemoplossing...............................................................................................................................9
3 Coachend en motiverende gesprekvoeren................................................................................................... 9
3.1 Wat is motivatie..................................................................................................................................................9
3.2 Algemene basisprincipes van motivatie..............................................................................................................9
3.3 Motiveringstechnieken......................................................................................................................................11
3.3.1 Contact krijgen en houden.............................................................................................................................11
3.3.2 Creëren van feedbacklussen..........................................................................................................................11
3.3.3 Creëren van keuzemogelijkheden voor de cliënt...........................................................................................11
3.3.4 Selectief actief luisteren.................................................................................................................................11
3.3.5 Creatieve of indirecte motiveringstechnieken...............................................................................................11
3.4 Coachende gespreksvoering..............................................................................................................................12
3.4.1 Wat is coachen?.............................................................................................................................................12
3.4.2 Coachen doe je vanuit een krachtgerichte kijk..............................................................................................12
3.4.3 Wat heb je nodig om goed te kunnen coachen.............................................................................................13
3.4.4 Fasen in coaching...........................................................................................................................................14
1
, 1 Erkenning/ actief luisteren/ vragen stellen
1.1 Luisteren
= Een basisvaardigheid binnen de hulpverlening
- Lijkt een evidentie maar het is het zeker niet
4 vormen van luisteren:
• Niet luisteren
• Aandachtig luisteren
• Passief luisteren
• Actief luisteren
PPT
- “Echt luisteren is zwaar werk; er is weinig machinaals aan. Luisteren
vereist allereerst dat we met niets anders bezig zijn, want anders
kunnen we onze volle aandacht niet geven.
- Ten tweede brengt luisteren met zich mee : horen hoe de dingen
gezegd worden, de toon waarop en de uitdrukkingen en de
gebaren die gebruikt worden.
- Bovendien houdt luisteren in een poging om te horen wat er
niet gezegd wordt, wat alleen maar doorschemert of
verzwegen wordt, wat onder de oppervlakte ligt of
onbereikbaar is.
- We horen met onze oren maar we luisteren evengoed met onze
geest, ons hart, onze huid en ons binnenste”
1.1.1 Het belang van luisteren
- De zender voelt zich begrepen en de ontvanger kan de
bedoeling van de boodschap achterhalen.
- Door goed te luisteren laat je weten dat je de ander probeert te
begrijpen en win je het vertrouwen van mensen.
1.1.2 Goed luisteren is niet zo eenvoudig
Een aantal factoren kunnen goed luisteren belemmeren:
• Non-verbale informatie kan ons afleiden
• Eigen mentale processen (emoties, belangstelling, eigen
gedachten) kunnen ervoor zorgen dat we de verbale informatie
onvoldoende opnemen.
• De context kan ervoor verantwoordelijk zijn dat we bepaalde verbale
informatie niet opnemen
• Het ‘hulpverleningssyndroom’
1.1.2.1 Non- Verbale informatie kan ons afleiden
- Tamara kan het echt niet helpen. Wat de leraar gezegd heeft in zijn
eerste les weet ze niet meer, maar ze kan hem wel tot in de kleinste
details beschrijven.
- Het nerveus op zijn uurwerk kijken van de begeleider deed mij
steeds minder naar hem luisteren.
2
Inhoudsopgave
1 Erkenning/ actief luisteren/ vragen stellen..................................................................................................2
1.1 Luisteren..............................................................................................................................................................2
1.1.1 Het belang van luisteren..................................................................................................................................2
1.1.2 Goed luisteren is niet zo eenvoudig.................................................................................................................2
1.1.2.1 Non- Verbale informatie kan ons afleiden....................................................................................................2
1.1.2.2 Eigen mentale processen (emoties, belangstelling, eigen gedachten) kunnen ervoor zorgen dat we de
verbale informatie onvoldoende opnemen..............................................................................................................3
1.1.2.3 De context kan ervoor verantwoordelijk zijn dat we bepaalde verbale informatie niet opnemen.............3
1.1.2.4 Het ‘hulpverleningssyndroom’......................................................................................................................3
1.2 Actief luisteren.....................................................................................................................................................3
1.2.1 Het verschil tussen passief en actief luisteren.................................................................................................3
1.2.2 Veel gemaakte fouten......................................................................................................................................4
1.3 Het stellen van vragen.........................................................................................................................................4
1.3.1 Open vragen.....................................................................................................................................................4
1.3.2 Gesloten vragen...............................................................................................................................................4
1.4 De verschillende stappen binnen erkenning........................................................................................................5
...................................................................................................................................................................................5
1.4.1 De stap zetten naar jezelf.................................................................................................................................5
1.4.2 De ander willen waarnemen............................................................................................................................5
1.4.3 Terugspelen......................................................................................................................................................5
1.4.4 De ander de kans geven om bij te sturen........................................................................................................6
1.4.5 Mensen op de weg zetten naar een volgende fase.........................................................................................6
2 Het slecht nieuwsgesprek............................................................................................................................ 6
2.1 Toelichten vanuit het communicatieschema.......................................................................................................6
2.2 Vermijdingsreacties.............................................................................................................................................7
2.3 Model voor het slecht nieuws gesprek................................................................................................................8
2.3.1 Fase 1: Meedelen van het slechte nieuws ......................................................................................................8
2.3.2 Fase 2: Frustratievermindering........................................................................................................................8
2.3.3 Fase 3: Probleemoplossing...............................................................................................................................9
3 Coachend en motiverende gesprekvoeren................................................................................................... 9
3.1 Wat is motivatie..................................................................................................................................................9
3.2 Algemene basisprincipes van motivatie..............................................................................................................9
3.3 Motiveringstechnieken......................................................................................................................................11
3.3.1 Contact krijgen en houden.............................................................................................................................11
3.3.2 Creëren van feedbacklussen..........................................................................................................................11
3.3.3 Creëren van keuzemogelijkheden voor de cliënt...........................................................................................11
3.3.4 Selectief actief luisteren.................................................................................................................................11
3.3.5 Creatieve of indirecte motiveringstechnieken...............................................................................................11
3.4 Coachende gespreksvoering..............................................................................................................................12
3.4.1 Wat is coachen?.............................................................................................................................................12
3.4.2 Coachen doe je vanuit een krachtgerichte kijk..............................................................................................12
3.4.3 Wat heb je nodig om goed te kunnen coachen.............................................................................................13
3.4.4 Fasen in coaching...........................................................................................................................................14
1
, 1 Erkenning/ actief luisteren/ vragen stellen
1.1 Luisteren
= Een basisvaardigheid binnen de hulpverlening
- Lijkt een evidentie maar het is het zeker niet
4 vormen van luisteren:
• Niet luisteren
• Aandachtig luisteren
• Passief luisteren
• Actief luisteren
PPT
- “Echt luisteren is zwaar werk; er is weinig machinaals aan. Luisteren
vereist allereerst dat we met niets anders bezig zijn, want anders
kunnen we onze volle aandacht niet geven.
- Ten tweede brengt luisteren met zich mee : horen hoe de dingen
gezegd worden, de toon waarop en de uitdrukkingen en de
gebaren die gebruikt worden.
- Bovendien houdt luisteren in een poging om te horen wat er
niet gezegd wordt, wat alleen maar doorschemert of
verzwegen wordt, wat onder de oppervlakte ligt of
onbereikbaar is.
- We horen met onze oren maar we luisteren evengoed met onze
geest, ons hart, onze huid en ons binnenste”
1.1.1 Het belang van luisteren
- De zender voelt zich begrepen en de ontvanger kan de
bedoeling van de boodschap achterhalen.
- Door goed te luisteren laat je weten dat je de ander probeert te
begrijpen en win je het vertrouwen van mensen.
1.1.2 Goed luisteren is niet zo eenvoudig
Een aantal factoren kunnen goed luisteren belemmeren:
• Non-verbale informatie kan ons afleiden
• Eigen mentale processen (emoties, belangstelling, eigen
gedachten) kunnen ervoor zorgen dat we de verbale informatie
onvoldoende opnemen.
• De context kan ervoor verantwoordelijk zijn dat we bepaalde verbale
informatie niet opnemen
• Het ‘hulpverleningssyndroom’
1.1.2.1 Non- Verbale informatie kan ons afleiden
- Tamara kan het echt niet helpen. Wat de leraar gezegd heeft in zijn
eerste les weet ze niet meer, maar ze kan hem wel tot in de kleinste
details beschrijven.
- Het nerveus op zijn uurwerk kijken van de begeleider deed mij
steeds minder naar hem luisteren.
2
