Samenvatting grondslagen van wetenschappelijk onderzoek hoofdstuk 2

GRONDSLAGEN
WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
HOOFDSTUK 2 – GRONDSLAGEN VAN EPISTEMOLOGISCH DENKEN




Descartes en het rationalisme
Réné Descartes (1596-1650) -> Cartesiaanse filosofie

-> vader moderne filosofie

 Op zoek naar de fundamenten van het weten: hoe weet je dat iets
waar is?
 Weg naar kennis is via
- Rationalisme
- Zintuigelijke waarneming (~empirie) ondergeschikt
- Invloed op hedendaagse onderzoekshouding
- Waar en onwaar scheiden om juist te handelen
- Op zoek naar de juiste methode & rol van het subject



Voor Descartes waren twee vragen noodzakelijk in wetenschappelijke
studie over de mens:

(1) hoe weet je dat iets waar is?

(2) wat is de grond van je zekerheid?

 Hij ging via de ratio op zoek naar een sterk fundament
 En stap voor stap opbouwen
 Mathesis-universalis idee
 Via methodische of epistemologische twijfel zoektocht naar kennis
vanaf een nieuw nulpunt:
- Techniek om zekerheden te ontdekken
- De twijfel is methodisch
- Een middel om tot kennis te komen, geen doel op zich



Radicale twijfel

,  Keert zich naar binnen om een fundament te vinden dat niet te
betwijfelen is -> Bekende metafoor: winteravond, zittend bij
haardvuur
 Zijn methodische twijfel ‘in actie’:
twijfel? = loslaten
 Twijfel geen spel, maar systematische, bijna wiskundige zuivering
van het denken
 Los van traditie, van autoriteit, richt zich op de helderheid van zijn
eigen denken
 Geboorte van de moderne filosofie




Cogito, ergo sum = “Ik denk dus ik ben”

 Laatste stap van Descartes’ methodische twijfel = eerste zekerheid

- Onbetwijfelbaar en evidente uitgangspunt

- Gaat niet over de inhoud, de activiteit van het denken staat
centraal, dénken op zich

 Zelfs twijfel of bedrog bewijst bestaan als denkend wezen
 Fundament van alle zekere kennis: het denken zelf