Samenvatting Psychologie & psychomotoriek: 'Sociale en persoonlijke ontwikkeling van schoolkind en adolescent'

HC 13; De sociale en persoonlijke ontwikkeling bij
kinderen en adolescenten
Inhoud
De sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd ............................................................................. 2
De ontwikkeling van het ik ............................................................................................................................ 2
Vlijt <-> minderwaardigheid ...................................................................................................................... 2
Zelfbeeld................................................................................................................................................... 2
Eigenwaarde ............................................................................................................................................. 3
Relaties: vriendschappen in de schooltijd ...................................................................................................... 4
Gender en vriendschap ................................................................................................................................. 5
De sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de adolescentie ......................................................................... 6
Ontwikkelingstaken ...................................................................................................................................... 6
Identiteit....................................................................................................................................................... 6
Zelfbeeld en eigenwaarde ......................................................................................................................... 7
Identiteitsvorming: verandering of crisis?.................................................................................................. 7
Marcia’s theorie van identiteitsontwikkeling (Erikson in een modern jasje) ............................................... 8
Relaties: familie en vrienden ......................................................................................................................... 9
Familiebanden: veranderende relaties binnen het gezin ........................................................................... 9
Conflicten tussen ouder en kind als adolescent ......................................................................................... 9
Relaties met leeftijdsgenoten: het belang van ‘erbij horen’ ....................................................................... 9

, De sociale en persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd
De ontwikkeling van het ik
Vlijt <-> minderwaardigheid
FREUD: DE PSYCHOSEKSUELE ONTWIKKELING
De latentiefase (6 – 11 jaar)
 periode van rust
 ontwikkeling van tederheid
 nieuwsgierig naar sociaal-culturele aspecten: wat mag (niet)?

ERIKSON: DE PSYCHOSOCIALE ONTWIKKELING
Vlijt vs minderwaardigheid (7 – 11 jaar)
 positieve pool: competentie & bekwaamheid  vlijt
 negatieve pool: mislukking & onvermogen  minderwaardigheid
 ~ ervaringen (op school)
o slechte ervaring -> minder gemotiveerd zijn
o goede ervaring -> gemotiveerd blijven
 vlijt in de jeugd  succesvol als volwassene




Zelfbeeld
Er vindt een verschuiving plaats van fysieke naar psychologische karakterisering.
In de schooltijd beginnen kinderen een poging te doen een antwoord te vinden op de vraag: “Wie ben ik?” Deze
vraag wordt in de adolescentie nog belangrijker.

Zelfbeeld = opvattingen over en percepties van zichzelf.

Kinderen definiëren zich naast fysieke/externe eigenschappen nu ook met psychologische eigenschappen. Hun
zelfbeeld wordt gedifferentieerder. Ze kunnen zowel positieve als negatieve eigenschappen benoemen.

4 domeinen van het zelfbeeld
 3 persoonlijke domeinen
 1 intellectueel domein




In de schooltijd en adolescentie weegt voornamelijk het fysieke zelfbeeld door. Het uiterlijk en fysieke
vermogens staan centraal. Toch worden ook ervaringen uit de andere domeinen geïntegreerd in hun zelfbeeld.

Sociale vergelijking = verlangen om eigen gedrag, vermogens, expertise en meningen te beoordelen door ze te
vergelijken met die van anderen. Dit gebeurt aan de hand van de sociale realiteit. Men kijkt naar de manier
waarop anderen handelen, denken, voelen, …