Samenvatting - Bewegen en Gezondheid 1 - Epidemiologie

BEWEGEN EN GEZONDHEID - EPIDEMIOLOGIE

1.​ Inleiding en definities
1.1 Definities
●​ Epi: over, tussen; demio: volk, mensen; logie: leer
●​ Geneeskunde: individuen; epidemiologie: populaties
●​ Definities van epidemiologie
​ - MacMahon: Epidemiologie is de medische wetenschap die de frequentie van ​
​ ​ ziekte bestudeert
​ - Lilienfield: Epidemiologie is de studie van de verdeling van een gezondheids- of
​ ​ ziektekenmerk in de bevolking en de factoren die met deze verdeling verband ​
​ ​ houden
​ - Epidemiologie is de leer van het ontstaan en het verloop van ziekten
​ - Epidemiologie is de leer van de frequentie van het optreden van ziekten en van
​ ​ factoren die de frequentie verklaren
​ - Epidemiologie is een medische discipline die de invloed van levensstijl, ​
​ ​ gezondheidstoestand en andere persoonlijke of sociale factoren op de ​
​ ​ verspreiding van een ziekte bestudeert
●​ Volksgezondheid als wetenschap: dood en ziekte, maar ook hoe gezondheid van
populaties verbeteren


1.2 Doelstellingen van epidemiologie
●​ Beschrijven
Methode om de frequentie van ziekte en gezondheidsgerelateerde karakteristieken
in de populatie te beschrijven
●​ Verklaren
Methode om de relatie met onderliggende determinanten te verklaren
Factoren die verschillen in frequentie kunnen verklaren
Factoren: - Persoonlijke karakteristieken
- Omgevingskarakteristieken
- Combinatie persoon-omgevingskarakteristieken: interactie
Verklaren: - Causale verbanden vs. niet-causale verbanden
- Directe verbanden vs. niet-directe verbanden
●​ Oorzaken van ziekte​ ​ ​ • Natuurlijk verloop van ziekte




1

, ●​ Gezondheid van populaties​ ​ • Evaluatie van interventies




​ ​ ⇒ Link met ziektetraject en verschillende soorten preventie in partim volksgezondheid


1.3 Historisch voorbeeld
●​ Dr. John Snow: cholera-uitbraak in Londen 1854
​ Vroeger veel sterfte door infectieziekten en hongersnood
​ Maakte kaart van de buurt in Londen: waar wonen mensen die ziek waren/stierven
​ Ontdekking: cholera door niet-proper drinkwater
​ Epidemiologisch onderzoek avant la lettre: oorzaak onderzoeken
●​ Richard Doll en Austin Bradford-Hill: link roken en longkanker
​ Voor 1930: weinig longkanker
​ Na jaren ‘30: grote toename longkanker, eerst westerse mannen, dan ook vrouwen
​ 1950: eerste epidemiologische studies over longkankersterftes bij rokers en ​
​ niet-rokers
​ Gerandomiseerde gecontroleerde klinische studie
​ Link gelegd tussen opkomst roken en opkomst longkanker: verhoging in ​
​ blootstelling aan risicofactoren (roken) zorgt voor meer ziekte
​ Dosis-respons-relatie: hoe meer risicofactoren, hoe groter de kans op ziekte


1.4 Kenmerken die epidemiologen interesseren
●​ Persoonlijke factoren
​ - Demografisch (leeftijd, geslacht, etniciteit, …)
​ - Biologisch (bloedspiegel antilichamen, bloeddruk, …)
​ - Socio-economisch (opleiding, inkomen, …)
​ - Levensstijl en gedrag (roken, voeding, lichaamsactiviteit, …)
​ - Genetisch (bloedgroep, genotype, …)
●​ Omgevingsfactoren
​ Onmiddellijke omgeving (gezin, bedrijf, ziekenhuis, …)
​ Macro-omgeving (klimaat, gezondheidszorg, politiek, welvaart, …)
​ ⇒ Determinanten van gezondheid
●​ Tijdsfactoren
​ Impact van tijd/evolutie van risicofactoren




2

, ●​ Relatie tussen factoren
​ Alle factoren interageren met elkaar
​ Staan NIET los van elkaar
●​ Bronnen van informatie
​ - Interview / vragenlijsten
​ - Medische dossiers / medisch onderzoek
​ - Administratieve data


1.5 Vragen binnen de epidemiologie
●​ Etiologische vraag
​ Oorzaak/ontstaan van ziekte
​ Vergelijk aantal gevallen tussen groepen met/zonder etiologische risicofactoren
●​ Diagnostische vraag
​ Vaststellen
​ Vergelijk detectieprocedures en beschrijf diagnostische factoren
●​ Prognostische vraag
​ Vergelijk het aantal terugkerende events tussen groepen met/zonder ​ ​
​ prognostische factoren
●​ Therapeutische vraag
​ Interventie
​ Vergelijk herstel tussen verschillende behandelingen en beschrijf therapeutische
​ factoren
●​ Hoe?
​ - Altijd vergelijken
​ - Observationele epidemiologie: onderzoeker komt niet tussen, enkel beschrijven
​ ​ wat er te zien is
​ - Experimentele epidemiologie: onderzoeker zet interventie op en kijkt naar ​
​ ​ gevolgen, beschrijft die ook
●​ Belangrijkste doodsoorzaken in België
​ 50’s: longtuberculose, ouderdom, stuipen
​ 70’s: longtuberculose, bronchitis/ademhalingsproblemen, darmontsteking/diarree
​ 1996: ischemische hartziekten, cerebrovasculaire ziekten, hartinsufficiëntie
​ ⇒ Epidemiologische transitie/evolutie door
​ ​ ​ - Medische technologie​ ​ ​ - Voeding
​ ​ ​ - Hygiëne​​ ​ ​ ​ ​ ​​ ​ ​ - Onderwijs
​ ​ ​ - Gezondheidszorg​ ​ ​ -…
​ ⇒ Traditionele risicofactoren kregen we onder controle
​ ⇒ Er ontstaat steeds nieuwe risicofactoren




3