NEURO -EN COGNITIEVE WETENSCHAPPEN: PARTIM NEUROLOGIE
DEEL 1: EMBRYOLOGIE
1.1 Neurula*e
Neurula'e
proces waarbij de neurale buis (primi4efste
zenuwstelsel) gevormd wordt uit het ectoderm
Dag 17: embryo bestaat uit drie lagige structuur:
o Ectoderm
o Mesoderm
o Endoderm
Dag 18: verdikking ectoderm op bodem van de amnionzak vormt neurale plaat
Tegen het einde van de 3e week ga je zien dat die
neurale plaat een U-vormige structuur gaat
aannemen. --> Vorming neurale plooi thv. Neurale
plaat.
Dag 22: fusie tot neurale buis met neuraal kanaal
van craniaal naar caudaal.
Links en rechts van die neurale buis zie je de neurale
lijstcellen gelegen en die zijn later belangrijk omdat
die aanleiding gaan geven tot de vorming van
ganglioncellen die je kan terugvinden in het
ruggenmerg en ook autonome ganglia. Ook
melanocyten en Schanwn cellen gaan differen4ëren
vanuit die neurale lijst.
Dus op dag 22 zie je het zenuwstelsel als een neurale buis een buisvormige structuur meer
centraal van binnenin een neuraal kanaal. En als die U-vormige neurale lijst zich gaat toe
plooien dan gebeurt dat niet op elke plaats van die buis op exact hetzelfde moment dat wil
zeggen die slui4ng van die neurale buis gebeurt van craniaal naar caudaal. Dus op het moment
dat het craniale deel van die neurale buis al gefuseerd is zal je meer caudaal nog al4jd die U-
vormige structuur zien.
1
,Die neurula4e is volledig voltooid op het einde van de 4e week en dan ziQen we met een
buisvormige structuur waarbij dat we het boveneinde en het uiteinde dat noemen we de
neuropora dat zijn de openingen van die buisvormige structuur. Die neuropora gaan zicht
uiteindelijk ook nog moeten sluiten.
1.2 Afwijkingen ontwikkeling neurale buis
Anencefalie is een voorbeeld van een beeld waarbij er zich een probleem voordoet in de
ontwikkeling van die neurale buis. Anencefalie is een ontwikkelingsstoornis van het CZS
waarbij het bovenste deel van de neurale buis dat anterieure neuropora niet volledig sluit. Dan
zien we eigenlijk een beeld waarbij delen van de voorhersenen het prosencephalon de
schelden en een stuk van de scalphuid eigenlijk ontbreekt. Het spreekt voor zich dat dit zeer
erns4g is en niet verenigbaar zijn met het leven en dit zijn dat ook kindjes die in utero al
overlijden of heel kort na de geboorte overlijden.
Neurale buisdefect: spina bifida of open ruggetje. Ontwikkelingsstoornis van het ruggenmerg
en wervelkolom waarbij dat de neurale buis een beetje aan de oppervlakte van de rug open is
gebleven.
Er zijn verschillende vormen:
o Spina bifida occulta: posterieure wervelboog ontbreekt. Klein putje net boven het
bekken.
o Meningocele: dura puilt uit, maar volledig bedekt door huid
o Myelomeningocele: zowel vliezen als delen van de zenuwstructuren puilen uit in zak.
Dus kan gepaard gaan met problemen van bezenuwing naar onder andere klein bekken
regio of onderste leden maten.
2
,Encephalocele
Stukje schedel en/of nekwervelbogen in de nek een stukje ontbreekt. Delen van de hersenen
kunnen via deze opening buiten de schedel kunnen komen te liggen. Dit beeld kan gepaard
gaan met mentale ontwikkelingsstoornissen of bv epilepsie.
1.3 Verdere embryologische ontwikkeling
Einde van de 4e week na de concep'e:
Op dit moment zien we hoe het CZS uit
verschillende componenten begint te bestaan.
Blauw: prosencephalon
Paars: mesencephalon
Groen: rhombencephalon
Gevolgd door de aanzet van het ruggenmerg in
het geel weergegeven.
We zien dat die buisvormige structuur al een beetje een C-vormige structuur aanneemt met
een flexie die optreedt ter hoogte van het mesencephalon.
We gaan zien hoe uit die 4 primaire vesikels dat heel rudimentaire CZS hoe dat dat zich
vervolgens verder gaat differen4ëren in andere componenten die uiteindelijk aanleiding zullen
geven tot de volwassene hersenstructuren die je rechts ziet weergegeven in het diagram.
Wat is hier belangrijk? Welke structuren ontwikkelen zich vanuit welke primaire vesikels?
3
, Ter hoogte van het primaire vesikel van het
prosencephalon in het blauw zien we al een
differen4a4e ontstaan op het einde van de 6e week. We
zien hoe dat er zich enerzijds vanuit de alare plaat het
telencephalon gaat ontwikkelen. Ter hoogte van de
basale plaat gaat er zich en uitgroei vormen waaruit het
diëncephalon gaat ontstaan.
We zien ook al een beetje een uitgroei die de op4sche
uitgroei wordt genoemd en die de eerste aanzet is tot de vorming van het re4na en n. op4cus.
We bevinden ons nog steeds op het einde van de 6e week.
We hebben hier telencephalon waarbij dat we zien dat
die al naar lateraal aan het expanderen is. Daarbinnen
zien we ook dat het centraal kanaal/neuraal kanaal, hoe
dat dat zich op dat niveau verder gaat beginnen
uitzeQen. Die expansie van dat neuraal kanaal gaat
aanleiding geven tot de vorming van het
ventrikelsysteem.
Je ziet dat zich links en rechts de laterale
ventrikelhoornen beginnen te ontwikkelen en meer
centraal gaat dat zich verderzeQen in een derde ventrikel
de cerebrale aquaductus, vierde ventrikel en het
centraal kanaal.
Wat je verder ook ziet in dat zich ontwikkelend
ventrikelsysteem is invasie van capillairen. Je ziet dat ter
hoogte van het telencephalon in het roze weergegeven
en ook op niveau ter hoogte van het rhombencephalon.
Die capillaire invasie is belangrijk omdat die aanleiding
geec tot de vorming van choroïde plexus en die choroïde
plexus gaat instaan voor de secre4e van cerebrospinaal
vocht.
Herhaling: Expansie neuraal kanaal → ventrikelsysteem
• Laterale ventrikels
• Derde ventrikel
• Cerebrale aquaductus
• Vierde ventrikel
• Centraal kanaal
4
DEEL 1: EMBRYOLOGIE
1.1 Neurula*e
Neurula'e
proces waarbij de neurale buis (primi4efste
zenuwstelsel) gevormd wordt uit het ectoderm
Dag 17: embryo bestaat uit drie lagige structuur:
o Ectoderm
o Mesoderm
o Endoderm
Dag 18: verdikking ectoderm op bodem van de amnionzak vormt neurale plaat
Tegen het einde van de 3e week ga je zien dat die
neurale plaat een U-vormige structuur gaat
aannemen. --> Vorming neurale plooi thv. Neurale
plaat.
Dag 22: fusie tot neurale buis met neuraal kanaal
van craniaal naar caudaal.
Links en rechts van die neurale buis zie je de neurale
lijstcellen gelegen en die zijn later belangrijk omdat
die aanleiding gaan geven tot de vorming van
ganglioncellen die je kan terugvinden in het
ruggenmerg en ook autonome ganglia. Ook
melanocyten en Schanwn cellen gaan differen4ëren
vanuit die neurale lijst.
Dus op dag 22 zie je het zenuwstelsel als een neurale buis een buisvormige structuur meer
centraal van binnenin een neuraal kanaal. En als die U-vormige neurale lijst zich gaat toe
plooien dan gebeurt dat niet op elke plaats van die buis op exact hetzelfde moment dat wil
zeggen die slui4ng van die neurale buis gebeurt van craniaal naar caudaal. Dus op het moment
dat het craniale deel van die neurale buis al gefuseerd is zal je meer caudaal nog al4jd die U-
vormige structuur zien.
1
,Die neurula4e is volledig voltooid op het einde van de 4e week en dan ziQen we met een
buisvormige structuur waarbij dat we het boveneinde en het uiteinde dat noemen we de
neuropora dat zijn de openingen van die buisvormige structuur. Die neuropora gaan zicht
uiteindelijk ook nog moeten sluiten.
1.2 Afwijkingen ontwikkeling neurale buis
Anencefalie is een voorbeeld van een beeld waarbij er zich een probleem voordoet in de
ontwikkeling van die neurale buis. Anencefalie is een ontwikkelingsstoornis van het CZS
waarbij het bovenste deel van de neurale buis dat anterieure neuropora niet volledig sluit. Dan
zien we eigenlijk een beeld waarbij delen van de voorhersenen het prosencephalon de
schelden en een stuk van de scalphuid eigenlijk ontbreekt. Het spreekt voor zich dat dit zeer
erns4g is en niet verenigbaar zijn met het leven en dit zijn dat ook kindjes die in utero al
overlijden of heel kort na de geboorte overlijden.
Neurale buisdefect: spina bifida of open ruggetje. Ontwikkelingsstoornis van het ruggenmerg
en wervelkolom waarbij dat de neurale buis een beetje aan de oppervlakte van de rug open is
gebleven.
Er zijn verschillende vormen:
o Spina bifida occulta: posterieure wervelboog ontbreekt. Klein putje net boven het
bekken.
o Meningocele: dura puilt uit, maar volledig bedekt door huid
o Myelomeningocele: zowel vliezen als delen van de zenuwstructuren puilen uit in zak.
Dus kan gepaard gaan met problemen van bezenuwing naar onder andere klein bekken
regio of onderste leden maten.
2
,Encephalocele
Stukje schedel en/of nekwervelbogen in de nek een stukje ontbreekt. Delen van de hersenen
kunnen via deze opening buiten de schedel kunnen komen te liggen. Dit beeld kan gepaard
gaan met mentale ontwikkelingsstoornissen of bv epilepsie.
1.3 Verdere embryologische ontwikkeling
Einde van de 4e week na de concep'e:
Op dit moment zien we hoe het CZS uit
verschillende componenten begint te bestaan.
Blauw: prosencephalon
Paars: mesencephalon
Groen: rhombencephalon
Gevolgd door de aanzet van het ruggenmerg in
het geel weergegeven.
We zien dat die buisvormige structuur al een beetje een C-vormige structuur aanneemt met
een flexie die optreedt ter hoogte van het mesencephalon.
We gaan zien hoe uit die 4 primaire vesikels dat heel rudimentaire CZS hoe dat dat zich
vervolgens verder gaat differen4ëren in andere componenten die uiteindelijk aanleiding zullen
geven tot de volwassene hersenstructuren die je rechts ziet weergegeven in het diagram.
Wat is hier belangrijk? Welke structuren ontwikkelen zich vanuit welke primaire vesikels?
3
, Ter hoogte van het primaire vesikel van het
prosencephalon in het blauw zien we al een
differen4a4e ontstaan op het einde van de 6e week. We
zien hoe dat er zich enerzijds vanuit de alare plaat het
telencephalon gaat ontwikkelen. Ter hoogte van de
basale plaat gaat er zich en uitgroei vormen waaruit het
diëncephalon gaat ontstaan.
We zien ook al een beetje een uitgroei die de op4sche
uitgroei wordt genoemd en die de eerste aanzet is tot de vorming van het re4na en n. op4cus.
We bevinden ons nog steeds op het einde van de 6e week.
We hebben hier telencephalon waarbij dat we zien dat
die al naar lateraal aan het expanderen is. Daarbinnen
zien we ook dat het centraal kanaal/neuraal kanaal, hoe
dat dat zich op dat niveau verder gaat beginnen
uitzeQen. Die expansie van dat neuraal kanaal gaat
aanleiding geven tot de vorming van het
ventrikelsysteem.
Je ziet dat zich links en rechts de laterale
ventrikelhoornen beginnen te ontwikkelen en meer
centraal gaat dat zich verderzeQen in een derde ventrikel
de cerebrale aquaductus, vierde ventrikel en het
centraal kanaal.
Wat je verder ook ziet in dat zich ontwikkelend
ventrikelsysteem is invasie van capillairen. Je ziet dat ter
hoogte van het telencephalon in het roze weergegeven
en ook op niveau ter hoogte van het rhombencephalon.
Die capillaire invasie is belangrijk omdat die aanleiding
geec tot de vorming van choroïde plexus en die choroïde
plexus gaat instaan voor de secre4e van cerebrospinaal
vocht.
Herhaling: Expansie neuraal kanaal → ventrikelsysteem
• Laterale ventrikels
• Derde ventrikel
• Cerebrale aquaductus
• Vierde ventrikel
• Centraal kanaal
4
