Theoretische & historische
grondslagen van de
psychologie
HOOFDSTUK 1
Wetenschap, geschiedenis en psychologie
- Verwondering als basis van filosofie (Plato) en wetenschap
1. Psychologie komt als één v/d laatste wetenschappen los van de
filosofie: tot de 19de eeuw behoorde ze nog tot de filosofie
- Psyche-logos: studie van de ziel (geest) (17 de eeuw kwam de term):
filosofen en religieuze denkers worstelden voor eeuwen over aard van de
ziel. Bestaat ze? Wat zijn de functies en relatie met lichaam?
- Hoe kennen we de wereld? was een van de belangrijkste vragen waar
oude Griekse filosofen mee bezig waren.
1. Dit is het domein van de epistemologie (episteme = kennis): ze
denken over mensen hun gewaarwording, perceptie, geheugen,
denken; wat vandaag het domein is van de cognitieve psychologie
- Ethiek is een gebied van gemeenschappelijke interesse van filosofen en
psychologen
1. In essentie gaat ethiek over hoe we ons moeten gedragen
Ethische vragen hangen sterk af van de visie die men heeft
op de menselijke aard zoals: Zijn mensen goed van nature
uit? Wat zijn de menselijke motieven: welke heilzaam, welke
te onderdrukken? Zijn mensen van nature sociaal? Hoe leiden
we een ‘goed’ leven?
- Ethiek in psychologie: we vinden het terug in de psychologie in
onderzoeken over motivatie, emotie, sociaal en seksueel gedrag
1. Toegepaste psychologie doet dit ook: overheid, bedrijven
Mensen consulteren psychologen om meer gelukkig te
kunnen voelen, maar soms zal de psycholoog ook moeten
ingaan tegen de wensen en verwachtingen van de lclient.
Wetenschap is op zich waarde neutraal, maar omdat kennis macht is, moet die
kennis worden ingezet voor juiste of goede
- Ookal is conceptuele grondslagen vd psychologie te vinden in de filosofie
komt inspiratie voor het creeren van een onafhankelijke wetenschap
van de biologie.
, 1. Biologie: inspiratie voor ontstaan van psychologie: Geest
hersenen
Grondleggers vd psychologie hoopten dat door pad in te
slagen naar fysiologie, het status kon verwervan van een
echte natuurwetenschap
Evolutieleer, een jongere tak van de biologie vormde
ook mede de grondslag van de wetenschappelijke
psychologie.
Beeld van de moderne wetenschap
1. De Newtoniaanse stijl: Newton was de eerste die bijdroeg aan moderne
stijl van wetenschappelijke verklaring. Hij ziet wetmatigheid als een korte
samenvatting vd werkelijkheid hij definieert zn wetenschappelijke
benadering als onderzoek naar een beperkt aantal wetten waarvan
geobserveerde regelmatigheden in natuur kunnen afgeleid worden
a. Het is dus een uitkomst van observaties en experimenten (van bv
zwaartekracht). Hij zal geen waarom-vragen stellen.
b. Newton weigert een verklaring, hypothese (mechanisme) te
verzinnen voor wet van de zwaartekracht. (= hypotheses non fingo)
i. Als hij dit deed zou het volgens hem leiden tot teveel
waarom-vragen
1. Hij ging dus uit van het positivisme; alleen wat we
kunnen waarnemen is belangrijk – stick to facts, geen
speculaties
2. Positivisme: een vd aanhangers is socioloog Auguste Comte. Positivisme
zegt dat wetenschap de enige bron van geldige kennis is observeerbare
feiten zijn geldig, niet hypothetische verklaringen enkel descriptie. GEEN
verklaring
a. Er is dus een afwijzing van alle filosofie en theologie, alle normatieve
kennis of ethiek die zintuigenlijk niet controleerbaar is
b. Wetten zijn samenvattingen van observaties, geen essenties van de
natuur
i. Men verkrijgt wetten NA observaties
c. Predictie en controle is ook belangrijk bij positivisme;
i. adhv bepaalde wetten of theorieen kunnen wetenschappers
toekomstige gebeurtenissen voorspellen (predictie)
ii. kennis maakt dan controle van natuur mogelijk (controle)
Soorten verklaringen
Deductief - Wiener Kreis sterk bepleit en legde basis voor logisch positivisme
nomologische - Behaviorisme is nauw verbonden met log pos
verklaring - Wouden een demarcatie van wetenschap vs. non-wetenschap = Strikte
afgeleid uit voorwaarden voor theorieën en verklaringen
wetmatigheden - Hempel-Oppenheim model (1948): wetenschappelijke verklaringen
(nomos = wet), is kunnen worden gezien als logische argumenten
grondslagen van de
psychologie
HOOFDSTUK 1
Wetenschap, geschiedenis en psychologie
- Verwondering als basis van filosofie (Plato) en wetenschap
1. Psychologie komt als één v/d laatste wetenschappen los van de
filosofie: tot de 19de eeuw behoorde ze nog tot de filosofie
- Psyche-logos: studie van de ziel (geest) (17 de eeuw kwam de term):
filosofen en religieuze denkers worstelden voor eeuwen over aard van de
ziel. Bestaat ze? Wat zijn de functies en relatie met lichaam?
- Hoe kennen we de wereld? was een van de belangrijkste vragen waar
oude Griekse filosofen mee bezig waren.
1. Dit is het domein van de epistemologie (episteme = kennis): ze
denken over mensen hun gewaarwording, perceptie, geheugen,
denken; wat vandaag het domein is van de cognitieve psychologie
- Ethiek is een gebied van gemeenschappelijke interesse van filosofen en
psychologen
1. In essentie gaat ethiek over hoe we ons moeten gedragen
Ethische vragen hangen sterk af van de visie die men heeft
op de menselijke aard zoals: Zijn mensen goed van nature
uit? Wat zijn de menselijke motieven: welke heilzaam, welke
te onderdrukken? Zijn mensen van nature sociaal? Hoe leiden
we een ‘goed’ leven?
- Ethiek in psychologie: we vinden het terug in de psychologie in
onderzoeken over motivatie, emotie, sociaal en seksueel gedrag
1. Toegepaste psychologie doet dit ook: overheid, bedrijven
Mensen consulteren psychologen om meer gelukkig te
kunnen voelen, maar soms zal de psycholoog ook moeten
ingaan tegen de wensen en verwachtingen van de lclient.
Wetenschap is op zich waarde neutraal, maar omdat kennis macht is, moet die
kennis worden ingezet voor juiste of goede
- Ookal is conceptuele grondslagen vd psychologie te vinden in de filosofie
komt inspiratie voor het creeren van een onafhankelijke wetenschap
van de biologie.
, 1. Biologie: inspiratie voor ontstaan van psychologie: Geest
hersenen
Grondleggers vd psychologie hoopten dat door pad in te
slagen naar fysiologie, het status kon verwervan van een
echte natuurwetenschap
Evolutieleer, een jongere tak van de biologie vormde
ook mede de grondslag van de wetenschappelijke
psychologie.
Beeld van de moderne wetenschap
1. De Newtoniaanse stijl: Newton was de eerste die bijdroeg aan moderne
stijl van wetenschappelijke verklaring. Hij ziet wetmatigheid als een korte
samenvatting vd werkelijkheid hij definieert zn wetenschappelijke
benadering als onderzoek naar een beperkt aantal wetten waarvan
geobserveerde regelmatigheden in natuur kunnen afgeleid worden
a. Het is dus een uitkomst van observaties en experimenten (van bv
zwaartekracht). Hij zal geen waarom-vragen stellen.
b. Newton weigert een verklaring, hypothese (mechanisme) te
verzinnen voor wet van de zwaartekracht. (= hypotheses non fingo)
i. Als hij dit deed zou het volgens hem leiden tot teveel
waarom-vragen
1. Hij ging dus uit van het positivisme; alleen wat we
kunnen waarnemen is belangrijk – stick to facts, geen
speculaties
2. Positivisme: een vd aanhangers is socioloog Auguste Comte. Positivisme
zegt dat wetenschap de enige bron van geldige kennis is observeerbare
feiten zijn geldig, niet hypothetische verklaringen enkel descriptie. GEEN
verklaring
a. Er is dus een afwijzing van alle filosofie en theologie, alle normatieve
kennis of ethiek die zintuigenlijk niet controleerbaar is
b. Wetten zijn samenvattingen van observaties, geen essenties van de
natuur
i. Men verkrijgt wetten NA observaties
c. Predictie en controle is ook belangrijk bij positivisme;
i. adhv bepaalde wetten of theorieen kunnen wetenschappers
toekomstige gebeurtenissen voorspellen (predictie)
ii. kennis maakt dan controle van natuur mogelijk (controle)
Soorten verklaringen
Deductief - Wiener Kreis sterk bepleit en legde basis voor logisch positivisme
nomologische - Behaviorisme is nauw verbonden met log pos
verklaring - Wouden een demarcatie van wetenschap vs. non-wetenschap = Strikte
afgeleid uit voorwaarden voor theorieën en verklaringen
wetmatigheden - Hempel-Oppenheim model (1948): wetenschappelijke verklaringen
(nomos = wet), is kunnen worden gezien als logische argumenten
