Relaties, intimiteit en seksualiteit
Hoorcollege 1: introductie en belangrijke concepten
Belangrijke concepten
1. Relaties
• Focus
o Partnerrelatie, romantische relatie, koppel...
➢ NIET: relaties met familieleden (kinderen, ouders, broers/zussen, vrienden en
kennissen, collega's...)
• Esther Perel
o Moderne relaties zijn complex
➢ Kwaliteit van relaties rondom ons bepaald mee de levenskwaliteit
➢ Verwachting dat er gecommuniceerd wordt over je noden
▪ Geen sociale structuren meer die dit bepalen (religie, kerk, regels)
▪ Vrijheid op dit vlak brengt veel twijfel en onzekerheden rond identiteit met
zich mee ( = onduidelijkheid)
o Privérelatie
➢ Kosten en baten van relatie afwegen
▪ Men verwacht dat de partner je helpt om jezelf te ontdekken
▪ “I want you to help me to be the best version of myself”
➢ Economisch perspectief op relatie
o Werkrelatie
➢ Emotioneel geladen woorden worden op de werkvloer gebruikt
2. Intimiteit
• Gevoel of ervaring van diepe verbondenheid
o Lichamelijk
o Emotioneel
o Spiritueel
• Begrip wordt ingevuld naar eigen beleving
= subjectief
→ vraag naar een voorbeeld bij cliënt
• Geen specifiek gedrag
o Kan los staan van seksuele prikkeling
• Afhankelijk van context
o Situatie
o Tijd
o Ruimte
3. Seksualiteit
Wat roept het woord seksualiteit bij jullie op?
- Seksuele handelingen - Uiting van liefde
- Intiem zijn met jezelf of anderen - Lichamelijke beleving
- Bevrediging - Seks/masturberen/voorstel
- Genot - Seksuele geaardheid
- Lust - Transseksualiteit
1
, • Wat is seksualiteit?
o De seksualiteitsbeleving moet niet samenvallen met het seksueel functioneren
Geschiedenis van de seksuologie
• Voor de oorlog
o Europese artsen en psychiaters
o Medisch en psychologisch geschoold
o Vanuit biologisch perspectief + psychologisch perspectief
➢ 1906
• Na de oorlog
o Klemtoon verschoven naar enkel artsen
o Amerikaanse onderzoekers
, Focus op het gedrag – The Kinsey Reports
• Dr. Alfred Kinsey (1947)
o Bestuderen van seksueel gedrag → bij mensen
o Zoöloog/Bioloog
o Institute for seks research
➢ Verenigde staten (bestaat nog steeds)
➢ Voor het eerst een groot aantal mensen
geïnterviewd over seks
▪ Uitsluitend blanken
Feitelijk gedrag ≠ heersende normen
→ Norm is een gewoon heteroseksueel koppel
➢ Maatschappij was geschokt door onderstaande resultaten
Van alle mannen had 37% sinds hun adolescentie homoseksueel contact met inbegrip van orgasmes. Vrouwen
hadden in 28% van de gevallen lesbische contacten, waarvan 13% met orgasme. Tussen hun 16e en 55e
levensjaar had18% van de ondervraagde mannen gedurende drie jaar ten minste evenveel homoseksuele al
heteroseksuele seks. Bij vrouwen tussen hun 20e en hun 35e had ongeveer 2% evenveel homoseksuele al
heteroseksuele contacten. Van demannen meldde 27 tot 37% buitenechtelijke orgastische seks. Van de
gehuwde vrouwen tot 40 jaar was dat 26%. Van de mannen had 68,7% ervaring met betaalde seks. Van de
mannen die opgroeiden op het platteland,had 40 tot 50% ten minste één keer seksueel contact met een dier
gehad. Bij vrouwen (na hun adolescentie) ging het om 3,6%. Van de vrouwen die waren geboren tussen 1900
en 1909, meldde 60% seks voor het huwelijk. Van de laagopgeleide mannen rapporteerde 98% seks voor het
huwelijk, voor middelbaar en hoogopgeleide mannen was dat respectievelijk 84 en 67%.
→ toen was dat levenschokkend, nu is dat normaal
• De Kinseyschaal
o 7-puntsschaal bij seksuele oriëntatie
➢ Bepaald aan de hand van de verhouding tussen de proporties feitelijk
heteroseksueelen homoseksueel gedrag en de beleving daarvan
➢ Seksualiteit is dynamisch en steeds in ontwikkeling
➢ Concept van homo-hetero is hiermee omvergeworpen
▪ Doorheen het leven kan men verschuiven op de schaal
Focus op seksueel functioneren en beleving – de seksuele responscyclus
, • William Masters & Virginia Johnson (1966)
o Met elektroden op het lichaam koppels penetratieseks laten hebben
➢ Respons op seksualiteit en opwinding
▪ Ook met surogaatpartner (prostituee)
o Fase 0 – fase van de opwinding
➢ Opwinding neemt toe
▪ Hartslag gaat sneller slaan
▪ Tepels worden hard
▪ Penis wordt hard
▪ Vagina wordt vochtig
▪ …
o Plateaufase
o orgasmefase
o Vrouwelijke seksuele responscyclus verschilt van de mannelijke
➢ Vrouw kan verschillende orgasmes na elkaar beleven
▪ Erg veel variatie op de fysieke gewaarwording
➢ Man heeft een herstelfase nodig
➢ Man beleeft orgasme steeds op dezelfde manier
▪ Orgasme bouwt op
▪ Bereikt hoogtepunt
▪ Opwinding valt weg → resolutiefase
• Helen Singer Kaplan
o Toevoeging van de fase van het (seksueel) verlangen
➢ Het uitkijken naar…
➢ Het anticiperen op…
Hoorcollege 1: introductie en belangrijke concepten
Belangrijke concepten
1. Relaties
• Focus
o Partnerrelatie, romantische relatie, koppel...
➢ NIET: relaties met familieleden (kinderen, ouders, broers/zussen, vrienden en
kennissen, collega's...)
• Esther Perel
o Moderne relaties zijn complex
➢ Kwaliteit van relaties rondom ons bepaald mee de levenskwaliteit
➢ Verwachting dat er gecommuniceerd wordt over je noden
▪ Geen sociale structuren meer die dit bepalen (religie, kerk, regels)
▪ Vrijheid op dit vlak brengt veel twijfel en onzekerheden rond identiteit met
zich mee ( = onduidelijkheid)
o Privérelatie
➢ Kosten en baten van relatie afwegen
▪ Men verwacht dat de partner je helpt om jezelf te ontdekken
▪ “I want you to help me to be the best version of myself”
➢ Economisch perspectief op relatie
o Werkrelatie
➢ Emotioneel geladen woorden worden op de werkvloer gebruikt
2. Intimiteit
• Gevoel of ervaring van diepe verbondenheid
o Lichamelijk
o Emotioneel
o Spiritueel
• Begrip wordt ingevuld naar eigen beleving
= subjectief
→ vraag naar een voorbeeld bij cliënt
• Geen specifiek gedrag
o Kan los staan van seksuele prikkeling
• Afhankelijk van context
o Situatie
o Tijd
o Ruimte
3. Seksualiteit
Wat roept het woord seksualiteit bij jullie op?
- Seksuele handelingen - Uiting van liefde
- Intiem zijn met jezelf of anderen - Lichamelijke beleving
- Bevrediging - Seks/masturberen/voorstel
- Genot - Seksuele geaardheid
- Lust - Transseksualiteit
1
, • Wat is seksualiteit?
o De seksualiteitsbeleving moet niet samenvallen met het seksueel functioneren
Geschiedenis van de seksuologie
• Voor de oorlog
o Europese artsen en psychiaters
o Medisch en psychologisch geschoold
o Vanuit biologisch perspectief + psychologisch perspectief
➢ 1906
• Na de oorlog
o Klemtoon verschoven naar enkel artsen
o Amerikaanse onderzoekers
, Focus op het gedrag – The Kinsey Reports
• Dr. Alfred Kinsey (1947)
o Bestuderen van seksueel gedrag → bij mensen
o Zoöloog/Bioloog
o Institute for seks research
➢ Verenigde staten (bestaat nog steeds)
➢ Voor het eerst een groot aantal mensen
geïnterviewd over seks
▪ Uitsluitend blanken
Feitelijk gedrag ≠ heersende normen
→ Norm is een gewoon heteroseksueel koppel
➢ Maatschappij was geschokt door onderstaande resultaten
Van alle mannen had 37% sinds hun adolescentie homoseksueel contact met inbegrip van orgasmes. Vrouwen
hadden in 28% van de gevallen lesbische contacten, waarvan 13% met orgasme. Tussen hun 16e en 55e
levensjaar had18% van de ondervraagde mannen gedurende drie jaar ten minste evenveel homoseksuele al
heteroseksuele seks. Bij vrouwen tussen hun 20e en hun 35e had ongeveer 2% evenveel homoseksuele al
heteroseksuele contacten. Van demannen meldde 27 tot 37% buitenechtelijke orgastische seks. Van de
gehuwde vrouwen tot 40 jaar was dat 26%. Van de mannen had 68,7% ervaring met betaalde seks. Van de
mannen die opgroeiden op het platteland,had 40 tot 50% ten minste één keer seksueel contact met een dier
gehad. Bij vrouwen (na hun adolescentie) ging het om 3,6%. Van de vrouwen die waren geboren tussen 1900
en 1909, meldde 60% seks voor het huwelijk. Van de laagopgeleide mannen rapporteerde 98% seks voor het
huwelijk, voor middelbaar en hoogopgeleide mannen was dat respectievelijk 84 en 67%.
→ toen was dat levenschokkend, nu is dat normaal
• De Kinseyschaal
o 7-puntsschaal bij seksuele oriëntatie
➢ Bepaald aan de hand van de verhouding tussen de proporties feitelijk
heteroseksueelen homoseksueel gedrag en de beleving daarvan
➢ Seksualiteit is dynamisch en steeds in ontwikkeling
➢ Concept van homo-hetero is hiermee omvergeworpen
▪ Doorheen het leven kan men verschuiven op de schaal
Focus op seksueel functioneren en beleving – de seksuele responscyclus
, • William Masters & Virginia Johnson (1966)
o Met elektroden op het lichaam koppels penetratieseks laten hebben
➢ Respons op seksualiteit en opwinding
▪ Ook met surogaatpartner (prostituee)
o Fase 0 – fase van de opwinding
➢ Opwinding neemt toe
▪ Hartslag gaat sneller slaan
▪ Tepels worden hard
▪ Penis wordt hard
▪ Vagina wordt vochtig
▪ …
o Plateaufase
o orgasmefase
o Vrouwelijke seksuele responscyclus verschilt van de mannelijke
➢ Vrouw kan verschillende orgasmes na elkaar beleven
▪ Erg veel variatie op de fysieke gewaarwording
➢ Man heeft een herstelfase nodig
➢ Man beleeft orgasme steeds op dezelfde manier
▪ Orgasme bouwt op
▪ Bereikt hoogtepunt
▪ Opwinding valt weg → resolutiefase
• Helen Singer Kaplan
o Toevoeging van de fase van het (seksueel) verlangen
➢ Het uitkijken naar…
➢ Het anticiperen op…
