Samenvatting klinische orthopedagogiek met EXAMENVRAGEN

Klinische orthopedagogiek
P 186-205 niet te kennen! Enkel lezen!

Geen data! Maar wel de inhoud van de grote denkers!

PARTIM GES
LES 1: VAN AICHHORN TOT DE NIEUWE SCHOOLBEWEGING
Voorlopers
 AUGUST AICHORN (1878-1949)
 De groep als therapeutisch instrument  hier voor altijd één-op-één
 Hij werkte in een voorziening voor delinquente kinderen , hij was goede opvoeder
 Belang van inzichten in de psychoanalyse voor opvoeding
 Analyse van het symptoom  ging kijken nr wat er schuilging onder een bepaald
symptoom, ook niet alleen kijken nr problemen maar ook nr wat goed loopt
 Wederkerige beïnvloeding
 Groepsindeling wordt bepaald door de dynamiek en de integratiekracht van
de groep.  niet obv problematiek
 Vrije gemeenschap
 Dagelijkse conflicten: opvoedkundig doel  je kan mensen niet dwingen in
bepaalde structuren
 Belang van de positieve geest van de opvoeder
 Maaltijden als poort tot genegenheid  probeer aansluiting te vinden bij gewone
dagdagelijkse dingen
 ANTON SEMENOVIC MAKARENKO (1888-1939)
 Marxistische ideologie  zorgde voor structuur
 Jonge goed opgevoede jongeren gingen probleemgedrag gaan stellen na russische
revolutie
 Belang van zinvolle arbeid, reële verantwoordelijkheid in de maatschappij &
ontwikkeling van mogelijkheden  hij liet ze samen werken, spoorweg aanleggen
 Collectiviteit:
 Opvoeding door de groep
 Discipline
 Verantwoordelijkheid gedragen door de groep
 De groep limiteert en organiseert de persoonlijke vrijheid
 Zeer veel discipline, jongeren waren dit gewend van voor de revolutie
 ‘Gewone’ opvoeding: hebben geen andere opvoeding nodig dan andere kinderen
 Opvoeding reëel en politiek
 Makarenko: " De dialectiek van de pedagogische actie is zo groot dat geen enkel middel een
positief effect kan hebben als niet meteen en tegelijkertijd een hele reeks andere middelen in
werking worden gezet (…). Op zich kan elk middel goed of slecht zijn. Het bepalende element
is echter niet de geïsoleerde actie ervan maar die van een geheel van middelen die
harmonieus georganiseerd zijn."  holistische kijk
Aichorn: Werkte met jongeren die niet zo’n goede opvoeding hadden gehad

(angsten, trauma’s) , Jongeren waarmee Makarenko werkte hadden wel een goede
opvoeding gehad
 NA WO II

,  Bowlby (hechting), Winnicott (transitionele ruimte), en Anna Freud (ego-
ontwikkeling)
 opvang van geëvacueerde kinderen
 Integratie als persoon in ‘good enough environment’  men probeerde
omgeving te creeren waarin verlies van moederwarmte werd nagebootst
 Combinatie van helende, voedende en onderwijskundige taken
 Planed environment therapy
 De groep kan als therapeutisch middel
 Transitionele ruimte van ervaring.  transitionele object: ding dat gepaard
gaat met vroegere moederlijke ervaringen: beertje, dekentje
ruimte: voorzieningen die functie innemen om kinderen die geleidelijk aan
geborgenheid die ze gemist hebben tot zelfstandig persoon te brengen
 Grensgebied tussen de subjectieve ervaring van de interne psychische
wereld en de realiteit van de buitenwereld.
 ‘Derde ruimte’ of ‘Illusionair gebied’
 DONALD WOODS WINNICOT (1896-1971)
 Invloed van omgeving op ontwikkeling van het ‘Ik’.
 Kind groeit in interactie met omgeving
 Verwachtingen van omgeving kunnen aanleiding geven tot de ontwikkeling
van een ‘vals zelf’.  vaker bij kinderen met gedragsproblemen
 Creatie van transitionele ruimte en object (de moeder=belangrijke spilfiguur)
 Vb transitioneel object: een beertje die je nog altijd hebt van uit je
kindertijd
 BRUNO BETTELHEIM (1903-1990)
 Psychoanalyst  autisme veroorzaakt door koelkastmoeders
 Je kan prob van kinderen met gedragsproblemen niet oplossen door orde , tucht je
moet ze uit negatieve omgeving halen. Hij gaat voorpelbare omgeving creëren
 De groep, omgeving en milieu als belangrijk onderdeel van de behandeling
 FRITZ REDL (1902-1988) –DAVID WINEMAN
 Redl: leerling van Aichorn
 Wineman: psychotherapie en milieutherapie
 Ego-psychologie van het verwaarloosde kind
 Defensiemechanismen van ego doorbreken  ego versterken
 Belang vn total behandelingsplanintegratie v versch aspectn, opvoeding= holistisch
 Belang vn programmatie en planningveilige omgeving,volw die bescherming biedn
 JACOBUS KOK (1929)
 Specifiek opvoeden, kinderen hebben problemen door gebrek aan structuur, geen
gewone opvoeding maar specifiek voor elk kind, kijken waar die nood aan heeft
 Fenomenologisch (Langeveld), humanistisch (Rogers)
 Drie types vraagstelling: bevrijdend, structurerend, affectief en structurerend 
heeft het kind vraag naar bevrijding of structuur? Gemis aan affectie?
 Drie assen: affectieve, cognitieve, connatieve(de wil)
 Drie graadsstrategieën: klimaat(milieu waar je opgroeit) , groep, individu.
 WILHELM TER HORST (1929)
 “Herstel van het gewone leven”kijken nr gewone leven,ondersteunen in ik worden
 Kohnstamm, Buber, Moor, Langeveld
 Personalistisch, dialogisch, holistisch

,  De problematische opvoedingssituatie is een veld  geen probleem in het kind maar
het is de situatie errond
 De orthopedagogiek is een planwetenschap  handelingsplannen opstellen
 Grondvormen van opvoeding

BEWEGING VAN VERNIEUWING VAN OPVOEDING EN ONDERWIJS
(BVOO)
 BVOO
 Begin 20ste eeuw: reactie op principes van de traditionele school.
 Kritiek op bijvoorbeeld:
 De schoolse overbelasting
 Uniforme onderwijsmethoden: cognitie was heel belangrijk
 Nadruk op het intellectuele vermogen
 De geestelijke dwang en educatieve dressuur
 De traditionele schoolse disciplines
 Ethische postulaten: onderwezen in wat je moet weten
 Wereldvreemdheid: vb leren over de lente in de winter
 Individualisme
 Morele vorming
 Principes:
 Functionele pedagogie  zaken leren die je dagelijks kunt toepassen
 Pedagogie van de activiteit
 Pedagogie van de interesse  aansluiten bij wat kinderen interesseert
 Sociale en morele vorming
 Land scholen kunnen zich best op platteland bevinden om daar ervaring
op te kunnen doen
 Erziehung (brede aanlsuitende opvoeding) , Heim (de gezonde opvoeding)
 FUNCTIONELE PEDAGOGIE
 Opvoeding die vertrekt vanuit de behoeften en interesses v/h kind (Claparède, ‘19)
 Voorbereiding op de wereld v.d. praktische ervaring
 ‘Actieve school’
 PEDAGOGIE VAN DE ACTIVITEIT
 Activiteit omvat
 Motorische activiteit
 Verbale activiteit
 Mentale activiteit
 Het kind en zijn werkelijke interesses staan centraal in het proces van
opvoeding en onderwijs.
 PEDAGOGIE VAN DE INTERESSE
 Drie fasen in het opvoedings- en onderwijsproces:
1. spontane activiteit
2. verruiming van de interesse
3. systematisch aanpakken van de zaken en wetenschapsbeoefening
 SOCIALE EN MORELE VORMING
 Levensschool i.p.v. leerschool
 Opvoeding = morele opvoeding
 Karaktervorming, wilsvorming en ontwikkeling van gevoelswereld
 Morele vorming

, door stimulatie van de actieve participatie en de sociale betrokkenheid

(coöperatie) van het kind
 Morele vorming is een natuurlijk gebeuren
 Verwevenheid van individuele vrijheid, zelfstandigheid en sociale
verantwoordelijkheid
 Werkwijzen:
 Kringgesprekken
 Open confrontaties
 Samen zoeken naar actieve oplossingen en mogelijkheden
 DE “NIEUWE SCHOOL”
 Ruraal gelegen
 Projectonderwijs, ervaringsgericht leren, openluchtleven en zelfwerkzaamheid
 Leefgemeenschap naar familiaal model
 Vandaag: veel principes geïntegreerd in ‘klassiek onderwijs’ … en toch …?
 Sir Ken Robinson
 “We have to go from what is essentially an industrial model of education, a
manufacturing model, which is based on linearity and conformity and batching
people. We have to move to a model that is based more on principles of agriculture.
We have to recognize that human flourishing is not a mechanical process; it’s an
organic process. And you cannot predict the outcome of human development. All
you can do, like a farmer, is create the conditions under which they will begin to
flourish.”
 Ons volledige onderwijssysteem  we maken competenties van kinderen dood

LES 2: HET LOCZY-INSTITUUT ALS VOORBEELD VAN DE BEWEGING VOOR VERNIEUWING
VAN OPVOEDING EN ONDERWIJS
 Emmi pikler
 Hongaarse pediater
 Oprichter van het Loczy-instituut te Boedapest
 Opleiding in Weense kinderkliniek van Prof. Pirquet
 Een kindvriendelijke werkwijze : kind moet zich in vrijheid kunnen bewegen
 Pikler heeft de werkwijze van Prof. Pirquet verder uitgewerkt
 Basis:
 Onderzoek van het natuurlijk ontwikkelingsproces van het kind
 Belang van een autonome en anti-autoritaire opvoeding (BVOO)
 Psycho-analytische idee: belang van vroegkinderlijke ervaringen voor
de latere ontwikkeling
 Spitz, Bowlby en van IJzendoorn
 Pickler pedagogische benadering: 4 principes
1. De waarde van een bevoorrechte affectieve relatie en het belang van de vorm die
deze relatie aanneemt in een institutioneel kader.
2. Het belang van de autonome activiteit van het kind.
3. De noodzaak om de bewustwording bij het kind van zichzelf en zijn omgeving te
bevorderen.
4. De aandacht voor een goede lichamelijke gezondheid.
 Principe 1: bevoorrechte affectieve relatie
 Geïnspireerd door René Spitz
 Het kind wordt nooit als object behandeld, maar steeds als een individu dat voelt,
observeert en begrijpt.