RZL SAMENVATTING
INLEIDING
Waarom RZL?
o Beroepsmatig: aspect van (en van zorg voor) patiënt, cliënt of bewoner
o Persoonlijk: aspect van jezelf
o Aanwezigheid in samenleving
o KU Leuven:
Verbondenheid met christelijke traditie en verhaal
Visie op onderwijs (persoonsvorming)
Levensbeschouwelijke bedachtzaamheid
Deel uitmaakt van samenleving en persoon van cliënten en patiënten
Iedereen heeft een spirituele dimentie
Eigen levensbeschouwelijke bedachtzaamheid ontwikkelen
SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN
Na het beëindigen van het OPO kan de student:
- De werking en het impact van de spirituele dimensie in de ontwikkeling en het
functioneren van de mens definiëren en illustreren.
- Zinvragen, zinuitspraken en geloofsuitingen herkennen bij patiënten en de
aandacht hiervoor integreren in een eerstelijns spirituele zorg die deel kan
uitmaken van een medische diagnose en behandeling.
- Doel: zinuitspraken herkennen en mee kunnen omgaan zodat de communicatie
verbetert
- De tweedelijns bijdrage van spiritueel zorgverleners (bijvoorbeeld pastores) in de
zorg benoemen en een interdisciplinaire communicatie over de patiënt illustreren.
- Reflecteren op de eigen zingevingskaders.
- De religieuze en levensbeschouwelijke component herkennen in spirituele zorg
- De oorzaken van conflict en kwaad in zorgrelaties en de samenleving herkennen
op basis van interpretatiemodellen van het kwaad en het belang en de waarde
van vergeving en inclusie beargumenteren.
- De verschillende behandelingsopties rond het levenseinde benoemen vanuit het
perspectief van religie, zinbeleving en levensbeschouwing.
- Een intercultureel perspectief op ziekte en levenseinde hanteren
- De uitingen van de spirituele dimensie kunnen herkennen zoals dankbaarheid,
hoop, vergeving, zinuitspraken …
RELIGIE: DE R VAN RZL
- Dag na de inauguratie van Trump
- Zit in de national cathederal in Washington DC (gebeuren veel grote
gebeurtenissen plaats) => Anglicaanse kerk: vrouwen mogen
priester zijn en bisschop worden
- Bisschop houdt toespraak, gebaseerd op bijbelteksten => heeft
Trump ontstemt bisschop heeft gebruik gemaakt van
profetische functie: ‘je polariseert te veel’, bekritiseren van
verdeeldheid en benoemen van de waarheid van eenheid
- Ze vraagt meededogen voor mensen die door zijn regime bang
zijn en aan de kant van de samenleving wordt geduwd
1
, Nadien bekeken als moedigste stem tijdens inauguratie gebeuren waarbij er
duidelijk uit de kant van religie die aandacht vraagt voor de mensen in de
samenleving en voor eenheid
Geeft idee van de functie die religie kan hebben in een samenleving
ZINBELEVING: DE Z VAN RZL
- Basics van zinbeleving
o Wat is het?
o Wie heeft het?
o Hoe herken je het?
o Wat doe je ermee?
- Zingeving => één dimensioneel
- Breder dan alleen zingeven
JIMMY FALLON OVER DE ZIN VH LEVEN
- Show 2 weken stilgelegen omdat hij opgenomen is in het ziekenhuis (uitgeschoven
over tapijt, gegrepen naar kastje, blijven happeren met trouwring, nieuw bloedvat
moest uit voet genomen worden om bloedvat in hand te vervangen) ring
avulsion
- Hij is dankbaar naar heel de medische sector. Dankbaarheid is een gevoel dat
zeker te maken heeft met zinbeleving.
- Voor veel mensen is zo’n onverwacht moment een moment waarbij het gewone
leven onderbroken wordt, het schudt je door elkaar, nadien heb je een
herschikking/herbevestiging wat voor jou belangrijk is in het leven
- Hij vertelt het op een manier dat hem eigen is, met veel humor, in het ziekenhuis:
hij gaat voor het eerst een boek lezen over de zin van het leven
- Valt in de keuken en blijft met trouwring haken achter keukenkast
- Afgerukte vinger (ring avulsion)– microchirurgie
- 10 dagen intensieve zorgen
- Nagedacht over de zin van zijn leven
- Herbevestiging van wat zijn ‘roeping’ is: leuke tv maken en mensen doen lachen
- Boek: Viktor Frankl – Man’s Search for Meaning
VIKTOR FRANKL
- Psychiater
- Boek: Man's Search for Meaning is geschreven in 1946 en is gebaseerd op zijn
ervaringen in WO II in 3 concentratiekampen
- Deel 1 analyseert zijn bevindingen en ervaringen in het kamp
- Deel 2 introduceert de visie van Frankl over betekenis en zinbeleving (basis voor
zijn logotherapie)
- Jood die in 3 verschillende concentratiekampen gevangen is genomen
- LOGO therapie: aandacht voor zinbeleving in psychotherapiën
- Waarom: verblijf in kampen in slechte omstandigheden, hij probeerde te overleven
=> begint na te denken wat de zin is van alles?
- De hoogste drijfveer van de mens is zijn/haar zinsvervulling
- Innate inner search for meaning – de aangeboren drang tot betekenis
- Het leven stelt vragen aan ons en wij hebben de opdracht om een antwoord te
formuleren
- Kritiek op piramide van Maslow: als de basale (laagste) noden niet vervuld zijn,
dan is de nood aan zin en betekenis de meest dringende.
2
, - Oneens over piramide van Maslow: alle primaire noden niet voldaan en toch bezig
met betekenis zoeken, religie
- ‘eigenlijk grootste drijfveer van een mens’
- Het leven stelt voortduren uitdagingen aan ons, wij worden uitgedaagd als mens
om daar zin in te zoeken en zo zinvol mogelijk te leven (grootste drijfveer)
- Mens ontwikkelt zichzelf van behoefte niveau
nr behoefte niveau te evolueren
- Eten, drank, voeding => primaire behoefte
=> moet aan voldoen voordat volgende stap
kan gemaakt worden
- Volgende niveau: Veiligheid,…
- Topje zelfontwikkeling: aandacht voor
zinbeleving, spiritualiteit en religie =>
wanneer je alle andere noden hebt, kunj je
bezig houden met religie (luxe)
SPIRITUALITEIT
TRADITIONEEL
- Niet kijken nr rechterkant
- Vooral kolom aan de linkerkant is
belangrijk
- Hoe verhoudt de religie en
spiritualiteit zich?
- Verleden: overgrote deel van de
bevolking nog religieus
2 cirkels:
1) religie-spiritualiteit
Spiritualiteit situeert zich
binnen religie, vorm van
beleving van religie
2) Seculier: je leeft je leven
zonder God, je verstaat het
leven zonder goden
Samenleving verstaat zichzelf
niet meer uit het perspectief van god
SPIRITUEEL, MAAR NIET RELIGIEUS
In samenleving waarbij religie niet meer
primeert:
- Religie is mogelijke
uitdrukkingsvorm van
spiritualiteit
3
, - Je kan ook spiritueel zijn buiten religies om
- Religie en spiritualiteit blijven gescheiden van seculiere
ALL-INCLUSIVE
Spiritualiteit is een paraplu, al
omvattende term voor een
dimensie in elke mens die bezig is
met de zin van het leven
(kernwaarde, wereldvisie,
identiteit,…)
Religie en seculiere zijn mogelijke
expressie vormen van spiritualiteit
ACTIVITEIT VD SPIRITUELE DIMENSIE
… zoals ademen: wezenlijk, buiten adem, bewust ademen, de kunst van het ademen
Vergelijken met ademen
Ademen = automatisme, maar wel van bewust in positieve of negatieve omstandigheden
pos: muziek spelen, zingen, mindfulness, lopen,… (op pos manier proberen om te
gaan)
neg: tekort aan adem, bewust hoe belangrijk maar je hebt onvoldoende, aan
zuurstofapparaat liggen, maar één long hebben, pijn tijdens lopen omdat je niet genoeg
zuurstof hebt
Zelfde met spiritualiteit: zit ons aan om elke dag keuzes te maken die leiden naar een zo
zinvol mogelijk leven
Bewust van deze dimensie wanneer ons plots iets overkomt, plots kan je niet meer doen
wat je het allerbelangrijkste vindt in je leven bewust van tekort aan zin en beleving
MAAR ook momenten in leven dat we bewust worden van de volheid en de heelheid van
het leven
- Continue (onbewuste en bewuste) activiteit met intensifiëring door interne en
externe factoren
- Soms niet controle, soms door keuzes => spirituele dimensie verhoogt actief
Basisactiviteit van de spirituele dimensie
4
INLEIDING
Waarom RZL?
o Beroepsmatig: aspect van (en van zorg voor) patiënt, cliënt of bewoner
o Persoonlijk: aspect van jezelf
o Aanwezigheid in samenleving
o KU Leuven:
Verbondenheid met christelijke traditie en verhaal
Visie op onderwijs (persoonsvorming)
Levensbeschouwelijke bedachtzaamheid
Deel uitmaakt van samenleving en persoon van cliënten en patiënten
Iedereen heeft een spirituele dimentie
Eigen levensbeschouwelijke bedachtzaamheid ontwikkelen
SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN
Na het beëindigen van het OPO kan de student:
- De werking en het impact van de spirituele dimensie in de ontwikkeling en het
functioneren van de mens definiëren en illustreren.
- Zinvragen, zinuitspraken en geloofsuitingen herkennen bij patiënten en de
aandacht hiervoor integreren in een eerstelijns spirituele zorg die deel kan
uitmaken van een medische diagnose en behandeling.
- Doel: zinuitspraken herkennen en mee kunnen omgaan zodat de communicatie
verbetert
- De tweedelijns bijdrage van spiritueel zorgverleners (bijvoorbeeld pastores) in de
zorg benoemen en een interdisciplinaire communicatie over de patiënt illustreren.
- Reflecteren op de eigen zingevingskaders.
- De religieuze en levensbeschouwelijke component herkennen in spirituele zorg
- De oorzaken van conflict en kwaad in zorgrelaties en de samenleving herkennen
op basis van interpretatiemodellen van het kwaad en het belang en de waarde
van vergeving en inclusie beargumenteren.
- De verschillende behandelingsopties rond het levenseinde benoemen vanuit het
perspectief van religie, zinbeleving en levensbeschouwing.
- Een intercultureel perspectief op ziekte en levenseinde hanteren
- De uitingen van de spirituele dimensie kunnen herkennen zoals dankbaarheid,
hoop, vergeving, zinuitspraken …
RELIGIE: DE R VAN RZL
- Dag na de inauguratie van Trump
- Zit in de national cathederal in Washington DC (gebeuren veel grote
gebeurtenissen plaats) => Anglicaanse kerk: vrouwen mogen
priester zijn en bisschop worden
- Bisschop houdt toespraak, gebaseerd op bijbelteksten => heeft
Trump ontstemt bisschop heeft gebruik gemaakt van
profetische functie: ‘je polariseert te veel’, bekritiseren van
verdeeldheid en benoemen van de waarheid van eenheid
- Ze vraagt meededogen voor mensen die door zijn regime bang
zijn en aan de kant van de samenleving wordt geduwd
1
, Nadien bekeken als moedigste stem tijdens inauguratie gebeuren waarbij er
duidelijk uit de kant van religie die aandacht vraagt voor de mensen in de
samenleving en voor eenheid
Geeft idee van de functie die religie kan hebben in een samenleving
ZINBELEVING: DE Z VAN RZL
- Basics van zinbeleving
o Wat is het?
o Wie heeft het?
o Hoe herken je het?
o Wat doe je ermee?
- Zingeving => één dimensioneel
- Breder dan alleen zingeven
JIMMY FALLON OVER DE ZIN VH LEVEN
- Show 2 weken stilgelegen omdat hij opgenomen is in het ziekenhuis (uitgeschoven
over tapijt, gegrepen naar kastje, blijven happeren met trouwring, nieuw bloedvat
moest uit voet genomen worden om bloedvat in hand te vervangen) ring
avulsion
- Hij is dankbaar naar heel de medische sector. Dankbaarheid is een gevoel dat
zeker te maken heeft met zinbeleving.
- Voor veel mensen is zo’n onverwacht moment een moment waarbij het gewone
leven onderbroken wordt, het schudt je door elkaar, nadien heb je een
herschikking/herbevestiging wat voor jou belangrijk is in het leven
- Hij vertelt het op een manier dat hem eigen is, met veel humor, in het ziekenhuis:
hij gaat voor het eerst een boek lezen over de zin van het leven
- Valt in de keuken en blijft met trouwring haken achter keukenkast
- Afgerukte vinger (ring avulsion)– microchirurgie
- 10 dagen intensieve zorgen
- Nagedacht over de zin van zijn leven
- Herbevestiging van wat zijn ‘roeping’ is: leuke tv maken en mensen doen lachen
- Boek: Viktor Frankl – Man’s Search for Meaning
VIKTOR FRANKL
- Psychiater
- Boek: Man's Search for Meaning is geschreven in 1946 en is gebaseerd op zijn
ervaringen in WO II in 3 concentratiekampen
- Deel 1 analyseert zijn bevindingen en ervaringen in het kamp
- Deel 2 introduceert de visie van Frankl over betekenis en zinbeleving (basis voor
zijn logotherapie)
- Jood die in 3 verschillende concentratiekampen gevangen is genomen
- LOGO therapie: aandacht voor zinbeleving in psychotherapiën
- Waarom: verblijf in kampen in slechte omstandigheden, hij probeerde te overleven
=> begint na te denken wat de zin is van alles?
- De hoogste drijfveer van de mens is zijn/haar zinsvervulling
- Innate inner search for meaning – de aangeboren drang tot betekenis
- Het leven stelt vragen aan ons en wij hebben de opdracht om een antwoord te
formuleren
- Kritiek op piramide van Maslow: als de basale (laagste) noden niet vervuld zijn,
dan is de nood aan zin en betekenis de meest dringende.
2
, - Oneens over piramide van Maslow: alle primaire noden niet voldaan en toch bezig
met betekenis zoeken, religie
- ‘eigenlijk grootste drijfveer van een mens’
- Het leven stelt voortduren uitdagingen aan ons, wij worden uitgedaagd als mens
om daar zin in te zoeken en zo zinvol mogelijk te leven (grootste drijfveer)
- Mens ontwikkelt zichzelf van behoefte niveau
nr behoefte niveau te evolueren
- Eten, drank, voeding => primaire behoefte
=> moet aan voldoen voordat volgende stap
kan gemaakt worden
- Volgende niveau: Veiligheid,…
- Topje zelfontwikkeling: aandacht voor
zinbeleving, spiritualiteit en religie =>
wanneer je alle andere noden hebt, kunj je
bezig houden met religie (luxe)
SPIRITUALITEIT
TRADITIONEEL
- Niet kijken nr rechterkant
- Vooral kolom aan de linkerkant is
belangrijk
- Hoe verhoudt de religie en
spiritualiteit zich?
- Verleden: overgrote deel van de
bevolking nog religieus
2 cirkels:
1) religie-spiritualiteit
Spiritualiteit situeert zich
binnen religie, vorm van
beleving van religie
2) Seculier: je leeft je leven
zonder God, je verstaat het
leven zonder goden
Samenleving verstaat zichzelf
niet meer uit het perspectief van god
SPIRITUEEL, MAAR NIET RELIGIEUS
In samenleving waarbij religie niet meer
primeert:
- Religie is mogelijke
uitdrukkingsvorm van
spiritualiteit
3
, - Je kan ook spiritueel zijn buiten religies om
- Religie en spiritualiteit blijven gescheiden van seculiere
ALL-INCLUSIVE
Spiritualiteit is een paraplu, al
omvattende term voor een
dimensie in elke mens die bezig is
met de zin van het leven
(kernwaarde, wereldvisie,
identiteit,…)
Religie en seculiere zijn mogelijke
expressie vormen van spiritualiteit
ACTIVITEIT VD SPIRITUELE DIMENSIE
… zoals ademen: wezenlijk, buiten adem, bewust ademen, de kunst van het ademen
Vergelijken met ademen
Ademen = automatisme, maar wel van bewust in positieve of negatieve omstandigheden
pos: muziek spelen, zingen, mindfulness, lopen,… (op pos manier proberen om te
gaan)
neg: tekort aan adem, bewust hoe belangrijk maar je hebt onvoldoende, aan
zuurstofapparaat liggen, maar één long hebben, pijn tijdens lopen omdat je niet genoeg
zuurstof hebt
Zelfde met spiritualiteit: zit ons aan om elke dag keuzes te maken die leiden naar een zo
zinvol mogelijk leven
Bewust van deze dimensie wanneer ons plots iets overkomt, plots kan je niet meer doen
wat je het allerbelangrijkste vindt in je leven bewust van tekort aan zin en beleving
MAAR ook momenten in leven dat we bewust worden van de volheid en de heelheid van
het leven
- Continue (onbewuste en bewuste) activiteit met intensifiëring door interne en
externe factoren
- Soms niet controle, soms door keuzes => spirituele dimensie verhoogt actief
Basisactiviteit van de spirituele dimensie
4
