Psychosociale Zorg – Schriftelijk Examen Samenvatting | Verpleegkunde | Uitgebreide samenvatting en casustoepassing|

Samenvatting: Psychosociale
Zorg
Schriftelijk examen


Inhoudsopgave
1. Inleiding – Wat is psychosociale zorg?...............................................................2
2. Respectvolle zorg.............................................................................................. 2
2.1 Wat is respectvolle zorg?..............................................................................2
2.2 Wat is egogerichte zorg?.............................................................................. 2
2.3 Egogerichte vs respectvolle zorg..................................................................3
2.4 De bedoeling van zorg.................................................................................. 3
2.5 De zeven basiswaarden van respectvolle zorg.............................................3
3. De Wikkeltheorie en Ont-wikkeling....................................................................3
3.1 Wat zijn wikkels?.......................................................................................... 3
3.2 De wikkeltheorie: Drie breinsystemen..........................................................4
3.3 Waarom zijn wikkels belangrijk in de zorg?..................................................4
3.4 Ont-wikkelen................................................................................................. 5
3.5 Dierlijke reacties (fight – flight – freeze – faint)............................................5
3.6 Link met egogerichte zorg............................................................................5
3.7 Voorbeelden van wikkels.............................................................................. 5
4. Zelfreflectie en het eigen referentiekader.........................................................6
4.1 Wat is je referentiekader?............................................................................. 6
4.2 Waarom is zelfreflectie belangrijk?...............................................................6
4.3 Zelfreflectie in de praktijk............................................................................. 6
4.4 Egogerichte reflexen herkennen...................................................................6
4.5 Zelfzorg = voorwaarde voor respectvolle zorg.............................................7
4.6 Ont-wikkeling als hulpverlener.....................................................................7
5. De zeven waarden in de praktijk.......................................................................7
5.1 Redelijkheid.................................................................................................. 7
5.2 Echtheid........................................................................................................ 8
5.3 Samen op pad............................................................................................... 8
5.4 Positieve uitzonderingen..............................................................................9
5.5 Empathie...................................................................................................... 9
5.6 Contactbevorderend werken......................................................................10


1

, 5.7 Teamgebeuren........................................................................................... 10
6. Casusgerichte toepassing................................................................................11
6.1 Voorbeeld 1: Egogericht gedrag herkennen...............................................11
6.2 Voorbeeld 2: Wikkels in de weg van contact..............................................11
6.3 Voorbeeld 3: Teamgebeuren ontbreekt......................................................12
7. Samenvattende schema’s................................................................................ 13
7.1 Respectvolle zorg in één oogopslag..........................................................13
7.2 De 7 basiswaarden van respectvolle zorg..................................................13
7.3 Theorie koppelen aan casussen..................................................................14

1. Inleiding – Wat is psychosociale zorg?
🟨Psychosociale zorg is het geheel van zorg dat zich richt op de
psychologische en sociale dimensie van het mens-zijn, in wisselwerking met
lichamelijke zorg. In verpleegkunde betekent dit:
 Oog hebben voor gevoelens, gedachten, relaties, context
 Aandacht voor persoonlijk verhaal van de zorgvrager
 Steeds vertrekken vanuit verbinding, respect en afstemming

 Bv. Niet enkel de wond verzorgen, maar ook luisteren naar de bezorgdheid
van de patiënt over het litteken en wat dat betekent voor hem.

📌Psychosociale zorg gebeurt in elke zorgsituatie en is onlosmakelijk
verbonden met lichamelijke zorg. Ze vereist zelfinzicht, afstemming,
echtheid, empathie en reflectie.

2. Respectvolle zorg
2.1 Wat is respectvolle zorg?
🟨Respectvolle zorg betekent zorg verlenen op maat van de zorgvrager,
met:
 Erkenning van iemands waarde en uniciteit
 Open houding zonder oordeel
 Gelijkwaardigheid (niet gelijkheid!)
 Rekening houden met de gelaagdheid van een persoon

📌Zorg is pas écht respectvol wanneer je afstemt op de bedoeling van zorg:
de ont-wikkeling van de zorgvrager (en van jezelf).

2.2 Wat is egogerichte zorg?
🟨Egogerichte zorg = zorg verlenen vanuit eigen behoeften, overtuigingen,
angsten of drang om controle of waardering te krijgen.

Vaak gebeurt dit onbewust:
 Je voelt je verantwoordelijk om te “redden”
 Je wilt bevestiging krijgen dat je goed bezig bent
 Je overdrijft in behulpzaamheid of controle

2