Filosofie - wijsbegeerte
(gemeenschappelijk)
Blaise Pascal
De mens is een kwetsbaar organisme
Ons vermogen maakt een onderscheid met andere organismen, de vraag
waarom kunnen stellen.
Denken is het grondbeginsel van de moraal
Filosofie
Grieks voor ‘liefde voor wijsheid’
Op een rationele en systematische natuur na te denken over fundamentele
zaken
Ideeën zijn abstracte dingen
Ideeën bepalen hoe we de wereld zien en organiseren. Belang van gelijkheid en
de voorkeur voor democratie(stemrecht) zijn een gevolg van dat idee.
Hoe we naar de mens kijken, hoe we naar de geschiedenis kijken, hoe we naar
het idee van een ‘volk’ kijken, etc
De ideeën en het denken bepalen ons
H1.Wat is filosofie?
Filosofie: algemene koepelterm
- Metafysica
- Epistemologie
- Ethiek
Metafysica
Oud-grieks ‘voorbij de fysica’
De vraag naar het zijn; Vraag of er een werkelijkheid zit achter de zichtbare
werkelijkheid
Bv: het bestaan van de vrije wil, Hoe ontstaat dat? Bestaat de menselijke
aard? Hoe ontstaan de keuzes die wij maken op basis van vrije wil?
Epistemologie
Epistemologie: kennisleer, dingen die je weet: De vraag naar wat betrouwbare
kennis is Wat weet ik en wat niet? Onze ogen tonen niet altijd die de
werkelijkheid
1
, Bv. Stel dat ik zeg: ‘op dit moment regent het in Central Park in New York’
en dat blijkt ook waar te zijn, kan ik dan zeggen dat ik wist dat het
regende in New York?
het is een pure gok, stel het regende niet had je het ook wel gezegd .
Er zal gezegd worden dat dit gegokt is. Hoe kunnen we 100% zijn van iets
2
,Ethiek
‘zichbaar deel van de filosofie’
Hoe moeten we ons gedragen
- Wat is juist en fout
- Wat is goed en slecht
- Wat is onrechtvaardig en rechtvaardig
Maar ook algemenere en meer theoretische vragen
- ‘Bestaat er iets als een universele en absolute morele waarheid?’
- ‘Waarop is moreel advies van een expert gebaseerd?’
o Gewoon een mening of een gegrond oordeel?
H2.Het lichaam-geest probleem
Wat is onze geest en hoe werkt deze? Hoe is deze verbonden met ons lichaam
Geest en lichaam
Hoe ontstaat ons bewustzijn en hoe heeft dat een invloed op ons lichaam?
Cartesiaans theater: ‘Volledig in je eigen hoofd gaan en zien hoe alles
gebeurd `
Het voelt alsof we een persoon zijn die beslissingen neemt en die dingen
ervaart los van ons lichaam zelfde persoonlijkheid
3 gedachten experimenten zie curcus
1) De matrix
2) De star trek transporter
3) De chinese room experiment
H3.Filosofie in de oudheid
Waarom de oudheid?
waarom nog relevant ( 3000 jaar geleden)
Het vormt er basis van het hedendaagse denken
- Griekse filosofie is rechtstreeks bepalend geweest voor de inhoud van het
Christendom
- Vandaag de dag volop ideologisch debat over de basiswaarden van ons
Westerse cultuur
3
, De grote drie delen (examenvraag over de oudheid)
Voor de grote drie De grote drie Na de grote drie
Natuurfilosofen Socrates Stoïcijnen
Herakleitos Plato Epicuristen
Atomisten Aristoteles Neoplatonisten
Eleaten
Waarom?
Vader van de Westerse wijsbegeerte is Thales van Milete (±624 - ±545 v.Chr.)
à Zonsverduistering voorspelt
à Eerste pogingen om rationeel filosofisch te denken(omekering)
Daarvoor was er vooral veel ‘mythisch denken’
Goden als verklaring voor bepaalde fenomenen
Voorbeeld: de legende van Persephone`
à Persephone: dochter van demiter( godin van de gewassen)
à Schakingsverhaal --> niet versieren, maar schaken/meenemen naar de
onderwereld
à Als je iets eet mag je niet meer naar de bovenwereld
à Persophone half jaar boven, half jaar onderwererld na dat ze granaatappel pit
eet de seizoenen
à Bestrafd, maar ook rechtvaardiging bv: oerverhaal eva eet appel heftig pij
bij baren van een kind
Thales was een van de eersten die zei: dat kan niet
willekeur
Orde
De wereld lijkt inderdaad chaotisch en warrig
Meer structuur dan we denken Seizoenen volgen elkaar netjes op, mensen stellen
vaak hetzelfde gedrag, enz.
Dus het idee wordt: achter die schijnbare willekeur toch vast en orde
Dat noemde Thales en anderen na hem de archè of ‘het leidend principe’
Vandaag de dag: natuurwet
4
(gemeenschappelijk)
Blaise Pascal
De mens is een kwetsbaar organisme
Ons vermogen maakt een onderscheid met andere organismen, de vraag
waarom kunnen stellen.
Denken is het grondbeginsel van de moraal
Filosofie
Grieks voor ‘liefde voor wijsheid’
Op een rationele en systematische natuur na te denken over fundamentele
zaken
Ideeën zijn abstracte dingen
Ideeën bepalen hoe we de wereld zien en organiseren. Belang van gelijkheid en
de voorkeur voor democratie(stemrecht) zijn een gevolg van dat idee.
Hoe we naar de mens kijken, hoe we naar de geschiedenis kijken, hoe we naar
het idee van een ‘volk’ kijken, etc
De ideeën en het denken bepalen ons
H1.Wat is filosofie?
Filosofie: algemene koepelterm
- Metafysica
- Epistemologie
- Ethiek
Metafysica
Oud-grieks ‘voorbij de fysica’
De vraag naar het zijn; Vraag of er een werkelijkheid zit achter de zichtbare
werkelijkheid
Bv: het bestaan van de vrije wil, Hoe ontstaat dat? Bestaat de menselijke
aard? Hoe ontstaan de keuzes die wij maken op basis van vrije wil?
Epistemologie
Epistemologie: kennisleer, dingen die je weet: De vraag naar wat betrouwbare
kennis is Wat weet ik en wat niet? Onze ogen tonen niet altijd die de
werkelijkheid
1
, Bv. Stel dat ik zeg: ‘op dit moment regent het in Central Park in New York’
en dat blijkt ook waar te zijn, kan ik dan zeggen dat ik wist dat het
regende in New York?
het is een pure gok, stel het regende niet had je het ook wel gezegd .
Er zal gezegd worden dat dit gegokt is. Hoe kunnen we 100% zijn van iets
2
,Ethiek
‘zichbaar deel van de filosofie’
Hoe moeten we ons gedragen
- Wat is juist en fout
- Wat is goed en slecht
- Wat is onrechtvaardig en rechtvaardig
Maar ook algemenere en meer theoretische vragen
- ‘Bestaat er iets als een universele en absolute morele waarheid?’
- ‘Waarop is moreel advies van een expert gebaseerd?’
o Gewoon een mening of een gegrond oordeel?
H2.Het lichaam-geest probleem
Wat is onze geest en hoe werkt deze? Hoe is deze verbonden met ons lichaam
Geest en lichaam
Hoe ontstaat ons bewustzijn en hoe heeft dat een invloed op ons lichaam?
Cartesiaans theater: ‘Volledig in je eigen hoofd gaan en zien hoe alles
gebeurd `
Het voelt alsof we een persoon zijn die beslissingen neemt en die dingen
ervaart los van ons lichaam zelfde persoonlijkheid
3 gedachten experimenten zie curcus
1) De matrix
2) De star trek transporter
3) De chinese room experiment
H3.Filosofie in de oudheid
Waarom de oudheid?
waarom nog relevant ( 3000 jaar geleden)
Het vormt er basis van het hedendaagse denken
- Griekse filosofie is rechtstreeks bepalend geweest voor de inhoud van het
Christendom
- Vandaag de dag volop ideologisch debat over de basiswaarden van ons
Westerse cultuur
3
, De grote drie delen (examenvraag over de oudheid)
Voor de grote drie De grote drie Na de grote drie
Natuurfilosofen Socrates Stoïcijnen
Herakleitos Plato Epicuristen
Atomisten Aristoteles Neoplatonisten
Eleaten
Waarom?
Vader van de Westerse wijsbegeerte is Thales van Milete (±624 - ±545 v.Chr.)
à Zonsverduistering voorspelt
à Eerste pogingen om rationeel filosofisch te denken(omekering)
Daarvoor was er vooral veel ‘mythisch denken’
Goden als verklaring voor bepaalde fenomenen
Voorbeeld: de legende van Persephone`
à Persephone: dochter van demiter( godin van de gewassen)
à Schakingsverhaal --> niet versieren, maar schaken/meenemen naar de
onderwereld
à Als je iets eet mag je niet meer naar de bovenwereld
à Persophone half jaar boven, half jaar onderwererld na dat ze granaatappel pit
eet de seizoenen
à Bestrafd, maar ook rechtvaardiging bv: oerverhaal eva eet appel heftig pij
bij baren van een kind
Thales was een van de eersten die zei: dat kan niet
willekeur
Orde
De wereld lijkt inderdaad chaotisch en warrig
Meer structuur dan we denken Seizoenen volgen elkaar netjes op, mensen stellen
vaak hetzelfde gedrag, enz.
Dus het idee wordt: achter die schijnbare willekeur toch vast en orde
Dat noemde Thales en anderen na hem de archè of ‘het leidend principe’
Vandaag de dag: natuurwet
4
