ELEKTRICITEIT & VERLICHTING
DEEL 1: VERLICHTING
1. DE WAARNEMING VAN LICHT
1.1 INLEIDING
Energie-efficiënt gebruik van licht: waarom belangrijk?
- EPB (= Energie prestatie en binnenklimaat)
→ Verlichting heeft invloed op E-peil (Energieprestatie) van alle niet-residentiële nieuwbouw
én grondige renovaties
- Elektriciteitsprijzen
Welk licht?
- Sturen van fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
→ Ons lichaam heeft dit nodig, is erop afgesteld
- Bevordert de productiviteit en gezondheid van mensen
- Als licht op het netvlies valt wordt de biologische klok gesynchroniseerd
- Voorkomen van ziektes en slaapstoornissen (bv. werken in shiften)
Eerste prioriteit als ontwerper = gebruik van daglicht
Daglicht algemene aspecten:
- Oriëntatie: Richting van licht dat binnenvalt en wat voor licht.
- Verblinding: Rekening houden met schermen.
- Beplanting: Te veel bomen rondom kunnen zorgen voor te veel schaduw, het is nodig om
samen te werken met tuinarchitecten.
- Eisen: Sommige steden leggen eisen op de hoeveelheid licht moet binnenvallen in een
gebouw/ woning.
- Schade: Bepaalde lichtvormen/bronnen kunnen schade toebrengen (UV & IR) bv. schilderijen
- Vorm: We gaan sneller over ronden vormen kijken en worden meer aangetrokken door
hoeken.
- Textuur: Beïnvloed beleving op vlak van licht en geluid.
Licht kan opgedeeld worden in:
- Functioneel
- Comfortabel
- Energiezuinig
- Sfeervol licht
1
,Welk licht wanneer?
Kenmerken daglicht Noord Zuid Oost West
Hoeveelheid +/- + + +
Aanbod Vrij constant Fluctuerend Fluctuerend Fluctuerend
Sfeer Zakelijk, koel Warm, dynamisch Stimulerend Zwoel
Soort licht Diffuus Diffuus Diffuus Diffuus
hemellicht hemellicht hemellicht hemellicht
(hele dag) (hele dag) (hele dag) (hele dag)
+ gericht zonlicht + gericht zonlicht + gericht zonlicht
(eind ochtend tot (begin ochtend) (eind middag)
begin middag)
Lichtwering Meestal niet Noodzakelijk Noodzakelijk Noodzakelijk
(Voorkomen nodig
verblinding) (evt. voor
gereflecteerd
licht via bodem
en omliggende
bebouwing)
Oververhitting Weinig kans Grote kans Zeer grote kans Afhankelijk van
gebouw
Zonwering Meestal niet Noodzakelijk Noodzakelijk Niet altijd
(Voorkomen nodig maar strijdig met noodzakelijk
oververhitting) daglicht en maar strijdig met
uitzicht daglicht en
uitzicht
2
,Wat is “licht”?
Partikel – theorie: (Newton)
Isaac Newton:
- De eerste die merkte dat door een bepaald oppervlakte reflectie ontstaat.
- Snelheid van het licht is zo snel, dat je het niet kan waarnemen
- Je kan wel reflectie en refractie waarnemen
- Refractie = een bedrog door licht dat plotseling door een ander medium valt.
Voorbeeld:
In het medium water zorgt het voor een enkel visuele knik in het voorwerp
Golf- theorie:
Thomas Young:
- Had een experiment uitgevonden waarbij hij in een kaart 2 spleten knipt en daarachter een
licht plaatst.
- Hij denkt dat hij 2 lijnen gaat zien op de kaart maar hij ziet er 5.
→ Licht verplaatst zich niet als een lijn maar als een golf.
Fotonen:
Opbouw van een atoom:
- Een atoom bestaat uit een kern met daaromheen elektronen.
- Deze elektronen bewegen zich in evenwichtige banen rond de kern.
Energie en elektronenbeweging:
- Wanneer er extra energie aan het atoom wordt toegevoegd, springen de elektronen naar een
hogere energiebaan.
- Ze keren vervolgens terug naar hun oorspronkelijke, stabiele toestand.
- Tijdens dit proces geven ze de overtollige energie af in de vorm van fotonen.
- Deze fotonen zorgen voor de uitstraling van licht.
3
, Wat is een foton?
- = Het elementaire deeltje van elektromagnetische straling.
- = Een energiepakketje zonder massa dat zich voortbeweegt met de lichtsnelheid.
- Verantwoordelijk voor het overbrengen van elektromagnetische energie, zoals licht en andere
vormen van straling.
Eigenschappen van fotonen en straling:
- De uitstoot van fotonen gebeurt op een specifieke frequentie, wat resulteert in een bepaald
soort licht.
- Dit ontstaat wanneer geladen deeltjes, zoals elektronen, versnellen of vertragen
→ waardoor ze elektromagnetische golven uitzenden.
- Het elektromagnetisch spectrum omvat verschillende soorten straling:
o Van radiogolven tot gammastraling
o Afhankelijk van de energie en golflengte van de uitgezonden fotonen.
De energie van een foton hangt af van de frequentie van de golf:
Hoe hoger de frequentie, hoe energierijker het foton.
Wanneer elektronen van energieniveau veranderen:
- Zenden ze fotonen uit of absorberen ze deze.
- Dit vormt de basis voor het ontstaan van elektromagnetische straling.
4
DEEL 1: VERLICHTING
1. DE WAARNEMING VAN LICHT
1.1 INLEIDING
Energie-efficiënt gebruik van licht: waarom belangrijk?
- EPB (= Energie prestatie en binnenklimaat)
→ Verlichting heeft invloed op E-peil (Energieprestatie) van alle niet-residentiële nieuwbouw
én grondige renovaties
- Elektriciteitsprijzen
Welk licht?
- Sturen van fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
→ Ons lichaam heeft dit nodig, is erop afgesteld
- Bevordert de productiviteit en gezondheid van mensen
- Als licht op het netvlies valt wordt de biologische klok gesynchroniseerd
- Voorkomen van ziektes en slaapstoornissen (bv. werken in shiften)
Eerste prioriteit als ontwerper = gebruik van daglicht
Daglicht algemene aspecten:
- Oriëntatie: Richting van licht dat binnenvalt en wat voor licht.
- Verblinding: Rekening houden met schermen.
- Beplanting: Te veel bomen rondom kunnen zorgen voor te veel schaduw, het is nodig om
samen te werken met tuinarchitecten.
- Eisen: Sommige steden leggen eisen op de hoeveelheid licht moet binnenvallen in een
gebouw/ woning.
- Schade: Bepaalde lichtvormen/bronnen kunnen schade toebrengen (UV & IR) bv. schilderijen
- Vorm: We gaan sneller over ronden vormen kijken en worden meer aangetrokken door
hoeken.
- Textuur: Beïnvloed beleving op vlak van licht en geluid.
Licht kan opgedeeld worden in:
- Functioneel
- Comfortabel
- Energiezuinig
- Sfeervol licht
1
,Welk licht wanneer?
Kenmerken daglicht Noord Zuid Oost West
Hoeveelheid +/- + + +
Aanbod Vrij constant Fluctuerend Fluctuerend Fluctuerend
Sfeer Zakelijk, koel Warm, dynamisch Stimulerend Zwoel
Soort licht Diffuus Diffuus Diffuus Diffuus
hemellicht hemellicht hemellicht hemellicht
(hele dag) (hele dag) (hele dag) (hele dag)
+ gericht zonlicht + gericht zonlicht + gericht zonlicht
(eind ochtend tot (begin ochtend) (eind middag)
begin middag)
Lichtwering Meestal niet Noodzakelijk Noodzakelijk Noodzakelijk
(Voorkomen nodig
verblinding) (evt. voor
gereflecteerd
licht via bodem
en omliggende
bebouwing)
Oververhitting Weinig kans Grote kans Zeer grote kans Afhankelijk van
gebouw
Zonwering Meestal niet Noodzakelijk Noodzakelijk Niet altijd
(Voorkomen nodig maar strijdig met noodzakelijk
oververhitting) daglicht en maar strijdig met
uitzicht daglicht en
uitzicht
2
,Wat is “licht”?
Partikel – theorie: (Newton)
Isaac Newton:
- De eerste die merkte dat door een bepaald oppervlakte reflectie ontstaat.
- Snelheid van het licht is zo snel, dat je het niet kan waarnemen
- Je kan wel reflectie en refractie waarnemen
- Refractie = een bedrog door licht dat plotseling door een ander medium valt.
Voorbeeld:
In het medium water zorgt het voor een enkel visuele knik in het voorwerp
Golf- theorie:
Thomas Young:
- Had een experiment uitgevonden waarbij hij in een kaart 2 spleten knipt en daarachter een
licht plaatst.
- Hij denkt dat hij 2 lijnen gaat zien op de kaart maar hij ziet er 5.
→ Licht verplaatst zich niet als een lijn maar als een golf.
Fotonen:
Opbouw van een atoom:
- Een atoom bestaat uit een kern met daaromheen elektronen.
- Deze elektronen bewegen zich in evenwichtige banen rond de kern.
Energie en elektronenbeweging:
- Wanneer er extra energie aan het atoom wordt toegevoegd, springen de elektronen naar een
hogere energiebaan.
- Ze keren vervolgens terug naar hun oorspronkelijke, stabiele toestand.
- Tijdens dit proces geven ze de overtollige energie af in de vorm van fotonen.
- Deze fotonen zorgen voor de uitstraling van licht.
3
, Wat is een foton?
- = Het elementaire deeltje van elektromagnetische straling.
- = Een energiepakketje zonder massa dat zich voortbeweegt met de lichtsnelheid.
- Verantwoordelijk voor het overbrengen van elektromagnetische energie, zoals licht en andere
vormen van straling.
Eigenschappen van fotonen en straling:
- De uitstoot van fotonen gebeurt op een specifieke frequentie, wat resulteert in een bepaald
soort licht.
- Dit ontstaat wanneer geladen deeltjes, zoals elektronen, versnellen of vertragen
→ waardoor ze elektromagnetische golven uitzenden.
- Het elektromagnetisch spectrum omvat verschillende soorten straling:
o Van radiogolven tot gammastraling
o Afhankelijk van de energie en golflengte van de uitgezonden fotonen.
De energie van een foton hangt af van de frequentie van de golf:
Hoe hoger de frequentie, hoe energierijker het foton.
Wanneer elektronen van energieniveau veranderen:
- Zenden ze fotonen uit of absorberen ze deze.
- Dit vormt de basis voor het ontstaan van elektromagnetische straling.
4
