HC 20: De deontologische code van de vroedvrouw
Leerdoelen:
De student heeft een in de praktijk bruikbare kennis van de concepten
waarden & normen, plicht-etisch denken,…
De student heeft een in de praktijk bruikbare kennis van de rechten en
plichten van de praktiserende vroedvrouw zoals omschreven in de EMA en
ICM deontalogische code voor vroedvrouwen
1. Ethiek in de praktijk?
Terminologie
Deontologische code = verzameling van normen, morele uitspraken die zeggen hoe je
je dient te gedragen als vroedvrouw.
Wat zijn dan kenmerken van morele uitspraken?
o Universaliseerbaar: overal & altijd geldig
Denk aan Kant
o Prescriptiviteit: zegt ons hoe we moeten handelen
o Bepaald soort redenen voor handelen worden aangehaald
Bv. fictie literatuur “The greater good”
2. Normen – waarden
Normen
Concrete gedragsregels: dienen doel en hebben nut, niet willekeurig
o Datgene waarmee men iets meet of vergelijkt
o Afgeleid uit waarden: zorgen dat waarden in praktijk tot uiting komen
Gelijkheid, gezondheid, rechtvaardigheid, waardigheid
Bv. Respect voor ouderen en het openbaar vervoer
o Uitgangspunt voor handelen
Normen volgen, gemotiveerd door waarden willen hebben
Bv. hoe hebben mensen in verleden met dit dilemma omgegaan?
o Duidelijk en concreet: in realiteit uit te voeren
Plaats en tijd gebonden: veranderen in de tijd (gezondheid tijdens en voor
corona anders)
o Negatief geformuleerd: begrenzing van handelen
Verbod
Gij zult niet doden (ook al kunnen we het)
Waarden
Ruilwaarde
o Waarde voor iemand: ethisch van belang
o Waarde voor iemand etisch van belang
Meestal positief geformuleerd
o Gij zult het leven respecteren
Minder concreet en bijna niet ‘haalbaar’ (idealistisch)
o Niet plaats en tijd gebonden
Twee functies
o Motiveren onze keuzes
o Verantwoorden onze keuzes
Waarden zijn meer absoluut en tijdloos dan normen, die gelden in een (deel van een)
specifieke maatschappij en tijdsvlak
3. Recht en ethiek
Wet als tijdelijke en cultuur gebonden praktische invulling van ethisch systeem
Norm bindend maken: gevolg/sanctie vasthangen aan niet volgen van normen
o Afnemen van waarden wanneer normen overtreden worden (vrijheid)
Vaak wel raaklijn ethiek-recht:
o Waar mensen samenleven moeten lijnen getrokken worden om conflict te
vermijden
, o Ethische discussie blijft voortgaan en kan wet (opnieuw) ter discussie stellen
Bv. Euthanasiewetgeving
o Recht is afdwingbaar, geldt minder voor ethisch principe
o Conflict mogelijk:
Bv. Koning Boudewijn & abortuswetgeving
Verzameling wetten/rechtsysteem is eigenlijk grote verzameling normen die voor ons
zo essentieel zijn dat we ze afdwingbaar gemaakt hebben
4. Naar BeroepsDeontologie
Wat is de link tussen Normen – Waarden – Recht – Déontologie?
1. Plicht Ethiek
Deontologische theorieën
Welke normen (regels) moeten gevolgd worden?
o Als juiste normen gevolg worden, handelt men ethisch goed
o Nadruk ligt op morele handeling en volgen van regel
Bv. Kant: categorische Imperatief
Immanuel Kant (°1724 - †1804)
"Men moet altijd handelen volgens regel waarvan men zou willen dat het algemene wet
is"
o Uitgangspunt: persoon handelt moreel goed als zijn intentie overeenkomt met
correct ethisch motief (de plicht)
o Gevolgen maken niets uit, daad kan goed zijn ondanks slechte gevolgen
Categorische imperatief: leidende regel voor ethiek
o Men moet altijd handelen volgens regel waarvan men zou willen dat het
algemene wet is
o Behandel mensen altijd als doel op zichzelf en nooit als middel, of het nu om
jezelf gaat of niet
Doe niet aan anderen wat ze niet bij jou mogen doen
Deontologie komt terug op Kant
Onze plicht morele wetten en regels na te leven
2. Deontologie voor Vroedvrouwen VBOV – ICM
ICM: International Code of Ethics for Midwives
“This code acknowledges women as persons with human rights, seeks justice for all people
and equity in access to health care, and is based on mutual relationships of respect, trust, and
the dignity of all members of society”
Lid zijn betekent ook voorschriften volgen om deel te zijn van groep
o Normen die zijn belangrijk vinden in omgang met elkaar en patiënt: wereldwijd
zelfde normen
o Begint met vragen te zien als mensen zodat rechten van mens ook ineens
opgenomen worden:
Vertrouwen, respect, waardigheid als basis
Specifieker: vroedvrouw in relatie met cliënt
Midwifery Relationships
Midwives respect a woman’s informed right of choice and promote the woman’s
acceptance of responsibility for the outcomes of her choices AUTONOMIE
o Vroedvrouw moet ernaar streven dat
Vrouw doordachte keuzes maakt
Verantwoordelijkheid voor deze keuze zelf opneemt
Zelf opzoek gaat naar info om deze keuze goed te maken
Midwives work with women, supporting their right to participate actively in decisions
about their care, and empowering women to speak for themselves on issues affecting
the health of women and their families in their culture/society AUTONOMIE &
GELIJKHEID
Leerdoelen:
De student heeft een in de praktijk bruikbare kennis van de concepten
waarden & normen, plicht-etisch denken,…
De student heeft een in de praktijk bruikbare kennis van de rechten en
plichten van de praktiserende vroedvrouw zoals omschreven in de EMA en
ICM deontalogische code voor vroedvrouwen
1. Ethiek in de praktijk?
Terminologie
Deontologische code = verzameling van normen, morele uitspraken die zeggen hoe je
je dient te gedragen als vroedvrouw.
Wat zijn dan kenmerken van morele uitspraken?
o Universaliseerbaar: overal & altijd geldig
Denk aan Kant
o Prescriptiviteit: zegt ons hoe we moeten handelen
o Bepaald soort redenen voor handelen worden aangehaald
Bv. fictie literatuur “The greater good”
2. Normen – waarden
Normen
Concrete gedragsregels: dienen doel en hebben nut, niet willekeurig
o Datgene waarmee men iets meet of vergelijkt
o Afgeleid uit waarden: zorgen dat waarden in praktijk tot uiting komen
Gelijkheid, gezondheid, rechtvaardigheid, waardigheid
Bv. Respect voor ouderen en het openbaar vervoer
o Uitgangspunt voor handelen
Normen volgen, gemotiveerd door waarden willen hebben
Bv. hoe hebben mensen in verleden met dit dilemma omgegaan?
o Duidelijk en concreet: in realiteit uit te voeren
Plaats en tijd gebonden: veranderen in de tijd (gezondheid tijdens en voor
corona anders)
o Negatief geformuleerd: begrenzing van handelen
Verbod
Gij zult niet doden (ook al kunnen we het)
Waarden
Ruilwaarde
o Waarde voor iemand: ethisch van belang
o Waarde voor iemand etisch van belang
Meestal positief geformuleerd
o Gij zult het leven respecteren
Minder concreet en bijna niet ‘haalbaar’ (idealistisch)
o Niet plaats en tijd gebonden
Twee functies
o Motiveren onze keuzes
o Verantwoorden onze keuzes
Waarden zijn meer absoluut en tijdloos dan normen, die gelden in een (deel van een)
specifieke maatschappij en tijdsvlak
3. Recht en ethiek
Wet als tijdelijke en cultuur gebonden praktische invulling van ethisch systeem
Norm bindend maken: gevolg/sanctie vasthangen aan niet volgen van normen
o Afnemen van waarden wanneer normen overtreden worden (vrijheid)
Vaak wel raaklijn ethiek-recht:
o Waar mensen samenleven moeten lijnen getrokken worden om conflict te
vermijden
, o Ethische discussie blijft voortgaan en kan wet (opnieuw) ter discussie stellen
Bv. Euthanasiewetgeving
o Recht is afdwingbaar, geldt minder voor ethisch principe
o Conflict mogelijk:
Bv. Koning Boudewijn & abortuswetgeving
Verzameling wetten/rechtsysteem is eigenlijk grote verzameling normen die voor ons
zo essentieel zijn dat we ze afdwingbaar gemaakt hebben
4. Naar BeroepsDeontologie
Wat is de link tussen Normen – Waarden – Recht – Déontologie?
1. Plicht Ethiek
Deontologische theorieën
Welke normen (regels) moeten gevolgd worden?
o Als juiste normen gevolg worden, handelt men ethisch goed
o Nadruk ligt op morele handeling en volgen van regel
Bv. Kant: categorische Imperatief
Immanuel Kant (°1724 - †1804)
"Men moet altijd handelen volgens regel waarvan men zou willen dat het algemene wet
is"
o Uitgangspunt: persoon handelt moreel goed als zijn intentie overeenkomt met
correct ethisch motief (de plicht)
o Gevolgen maken niets uit, daad kan goed zijn ondanks slechte gevolgen
Categorische imperatief: leidende regel voor ethiek
o Men moet altijd handelen volgens regel waarvan men zou willen dat het
algemene wet is
o Behandel mensen altijd als doel op zichzelf en nooit als middel, of het nu om
jezelf gaat of niet
Doe niet aan anderen wat ze niet bij jou mogen doen
Deontologie komt terug op Kant
Onze plicht morele wetten en regels na te leven
2. Deontologie voor Vroedvrouwen VBOV – ICM
ICM: International Code of Ethics for Midwives
“This code acknowledges women as persons with human rights, seeks justice for all people
and equity in access to health care, and is based on mutual relationships of respect, trust, and
the dignity of all members of society”
Lid zijn betekent ook voorschriften volgen om deel te zijn van groep
o Normen die zijn belangrijk vinden in omgang met elkaar en patiënt: wereldwijd
zelfde normen
o Begint met vragen te zien als mensen zodat rechten van mens ook ineens
opgenomen worden:
Vertrouwen, respect, waardigheid als basis
Specifieker: vroedvrouw in relatie met cliënt
Midwifery Relationships
Midwives respect a woman’s informed right of choice and promote the woman’s
acceptance of responsibility for the outcomes of her choices AUTONOMIE
o Vroedvrouw moet ernaar streven dat
Vrouw doordachte keuzes maakt
Verantwoordelijkheid voor deze keuze zelf opneemt
Zelf opzoek gaat naar info om deze keuze goed te maken
Midwives work with women, supporting their right to participate actively in decisions
about their care, and empowering women to speak for themselves on issues affecting
the health of women and their families in their culture/society AUTONOMIE &
GELIJKHEID
