Verbintenissenrecht
Inhoud
Inleidend deel: Wat is een verbintenis?.................................................................................................5
§ 1. De vermogensrechtelijke verbintenis...............................................................................5
Verschil contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid:............................................................6
Deel 1: verbintenissen uit meerzijdige en eenzijdige rechtshandelingen...............................................7
Titel I: Verbintenissen uit overeenkomst............................................................................................7
Hoofdstuk 1: BEGRIP EN SOORTEN OVEREENKOMSTEN.................................................................7
Afdeling 1. De overeenkomst, bron van recht............................................................................7
§ 1. Een pluraliteit van overeenkomsten................................................................................7
§ 2. De overeenkomst strekt partijen tot wet.........................................................................7
Afdeling 2. Soorten vermogensrechtelijke overeenkomsten......................................................7
§ 1. Consensuele, zakelijke en plechtige overeenkomsten.....................................................7
§ 2. Eenzijdige en wederkerige overeenkomsten...................................................................8
§ 3. Overeenkomsten om niet en onder bezwarende titel.....................................................9
§ 4. Vergeldende contracten en kanscontracten....................................................................9
§ 5. Overeenkomsten intuitu personae..................................................................................9
§ 6. Benoemde en onbenoemde overeenkomsten.................................................................9
§ 7. Toetredingscontracten en standaardbedingen..............................................................10
§ 8. Raamovereenkomsten...................................................................................................10
Hoofdstuk 2: ALGEMENE PRINCIPES VAN CONTRACTENRECHT...................................................11
§ 1. Wilsautonomie als grondslag.........................................................................................11
§ 2. Goede trouw..................................................................................................................11
Hoofdstuk 3: HET SLUITEN VAN DE OVEREENKOMST...................................................................13
Afdeling 1. Geldigheidsvereisten/nietigheidsregeling (Art. 1108 BW)......................................13
§ 1. De toestemming (=wilsovereenstemming)....................................................................13
Wilsgebrek 1: DWALING (Art. 1110 BW)...............................................................................13
Wilsgebrek 2: BEDROG (Art. 1116BW)..................................................................................14
Wilsgebrek 3: GEWELD (Art. 1112 BW).................................................................................14
Wilsgebrek 4: BENADELING (Art. 1118 BW)..........................................................................14
§ 2. Bekwaamheid.................................................................................................................15
§ 3. Voorwerp.......................................................................................................................15
§ 4. Oorzaak..........................................................................................................................15
§ 5. Abstracte verbintenissen...............................................................................................15
1
, § 4. Nietigheidsregeling........................................................................................................16
Afdeling 2. De totstandkoming van de overeenkomst..............................................................18
§ 1. Voorbesprekingen en onderhandelingen.......................................................................18
§ 2. Aanbod, Aanvaarding en Vertegenwoordiging..............................................................19
Aanbod:................................................................................................................................19
Eenzijdige rechtshandeling gericht tot een potentiële medecontractant die alle essentiële
bestanddelen bevat zodat tegenpartij enkel nog dient te aanvaarden om een ov tot stand
te brengen............................................................................................................................19
Aanvaarding:.........................................................................................................................19
Een eenzijdige rechtshandeling zonder vormvereiste en die uitdrukkelijk OF stilzwijgend
gebeurt (=omstandig stilzwijgen)..........................................................................................19
Vertegenwoordiging: (=lasthebber)......................................................................................20
Hoofdstuk 4: DE NAKOMING VAN OVEREENKOMST TUSSEN CONTRACTPARTIJEN......................22
Afdeling 1. Algemeen overzicht................................................................................................22
Afdeling 2. Toerekenbare en niet-toerekenbare tekortkoming................................................22
§ 1. Toerekenbare niet-nakoming.........................................................................................23
§ 2. Niet-toerekenbare niet-nakoming.................................................................................23
A. Vreemde oorzaak of overmacht.......................................................................................23
B. Imprevisieleer...................................................................................................................25
C. Bevrijdings-of exoneratieclausules...................................................................................25
Afdeling 3. Algemene sancties in geval van contractbreuk.......................................................26
§ 1. Uitvoering in natura.......................................................................................................26
§ 2. Schadevergoeding..........................................................................................................26
Afdeling 4. Bijkomende sancties bij contractafbreuk bij wederkerige overeenkomsten..........27
§ 1. Ontbinding van de overeenkomst..................................................................................27
1. Gerechtelijke ontbinding/stilzwijgend ontbindend beding – Art. 1184 BW......................27
2. Buitengerechtelijke ontbinding/uitdrukkelijk ontbindend beding....................................28
§ 2. Opschortingsrechten......................................................................................................29
1. Exceptie van niet-nakoming: ENAC – Exceptio Non Adempleti Contractus......................29
Hoofdstuk 5: DE DERDENWERKING VAN DE OVEREENKOMST.....................................................29
Afdeling 1. Partijen en derden, algemene en bijzondere rechtverkrijgenden..........................29
Afdeling 2. Relativiteit van de overeenkomst gerelativeerd.....................................................30
§ 1. Geen derdenwerking van rechten & plichten (uitzonderingen op relativiteit van ov)...30
§ 2. Derdenwerking van het bestaan van de overeenkomst.................................................32
Hoofdstuk 6: BEËNDIGING (EN OPSCHORTING) VAN DE OVEREENKOMST...................................34
Titel II. Verbintenissen uit eenzijdige rechtshandeling en natuurlijke verbintenis...........................34
2
, Hoofdstuk 7: EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN.........................................................................34
Hoofdstuk 8: NATUURLIJKE VERBINTENISSEN..............................................................................34
DEEL 2. Verbintenissen uit de wet........................................................................................................35
Titel I. Quasi-contractuele verbintenissen........................................................................................35
Hoofdstuk 9. ONEIGENLIJKE OF QUASI-CONTRACTEN..................................................................35
Afdeling 1. Zaakwaarneming (Art. 1372 BW)............................................................................35
Afdeling 2. Onverschuldigde betaling (Art. 1235, lid 1 & Art. 1376 BW)...................................36
Afdeling 3. Verrijking zonder oorzaak.......................................................................................36
Titel II. Verbintenissen uit de onrechtmatige daad...........................................................................37
Hoofdstuk 10. BEGRIP, SOORTEN EN SAMENHANG VAN AANSPRAKELIJKHEID............................37
Afdeling 1. Aansprakelijkheid uit niet-contractueel handelen..................................................37
Afdeling 2. Samenloop van aansprakelijkheidsregimes............................................................38
§ 1. Samenloop – 2 partijen eenzelfde persoon die AS wordt gesteld..................................38
§ 2. Coëxistentie – meer dan 2 partijen het aansprakelijk stellen van meerdere personen. 38
Titel III: AS uit eigen en andermans daad, voor zaken en dieren......................................................39
Hoofdstuk 11: ALGEMENE PRINCIPES VAN AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT.....................................39
§ 1. Evolutie van foutaansprakelijkheid naar objectieve aansprakelijkheid..........................39
§ 2. Evolutie van toenemende gevallen van overheidsaansprakelijkheid.............................40
§ 3. Situatie waar 2 evoluties samenkomen.........................................................................41
Hoofdstuk 12: GRONDEN VAN AANSPRAKELIJKHEID....................................................................41
Afdeling 1. Fout OF schuldaansprakelijkheid- Art. 1382 BW.....................................................41
§ 1. Fout: onrechtmatig handelen, schuldbekwaamheid en toerekenbaarheid...................42
Afdeling 2. Kwalitatieve aansprakelijkheid -Art 1384 BW.........................................................43
§ 1. Aansprakelijkheid ouders; Art. 1384, tweede lid BW.....................................................44
§ 2. Aansprakelijkheid leerkrachten; Art. 1384, vierde lid BW..............................................44
§ 3. Aansprakelijkheid aanstellers/ werkgevers; Art. 1384, derde lid BW.............................45
§ 4. Zaken onder bewaring; Art. 1384, eerste lid & Art. 1386 BW........................................45
§ 5. Schade voor instorting gebouwen; Art. 1386 BW..........................................................46
§ 6. Schade door dieren; Art. 1385 BW.................................................................................46
Hoofdstuk 13: HET OORZAKELIJK VERBAND.................................................................................46
§ 1. Causaliteitsverbrekende factoren..................................................................................47
Hoofdstuk 14: Schade en schadeloosstelling................................................................................47
Afdeling 1. Begrip, voorwaarden en soorten van schade.........................................................47
§ 1. Begrip en voorwaarden van schadegerechtigd zijn........................................................47
§ 2. Soorten schade..............................................................................................................48
Afdeling 2. Modaliteiten van de schadevergoeding..................................................................49
3
, § 1. Algemene principes........................................................................................................49
DEEL 3. Verbintenissen in het algemeen..............................................................................................51
Titel I. modaliteiten van de verbintenis............................................................................................51
Hoofdstuk 16: VERBINTENISSEN ONDER VOORWAARDE 1 TIJDSBEPALING.................................51
Afdeling 1. Verbintenis onder voorwaarde...............................................................................51
§ 1. Begrip.............................................................................................................................51
§ 2. Soorten voorwaarden....................................................................................................51
§ 3. Rechtsgevolgen..............................................................................................................52
Afdeling 2. Verbintenis met tijdsbepaling.................................................................................53
Hoofdstuk 17: VERBINTENISSEN MET VERSCHILLENDE VOORWERPEN & SUBJECTEN.................54
Titel II. Overgang van verbintenissen/overgang van schuldvorderingen..........................................56
Hoofdstuk 18. OVERDRACHT VAN SCHULDVORDERING (ACTIEF ZIJDE nieuwe SE) nieuwe SE) .....................56
Hoofdstuk 19: OVERDRACHT SCHULDOVERNEMING (PASSIEF ZIJDE nieuwe SE) Nieuwe SA) .......................58
Titel III. Uitdoving van verbintenissen..............................................................................................58
Hoofdstuk 20: DWANGUITVOERING.............................................................................................59
Hoofdstuk 21. DE GEWONE UITDOVINGSGROND/ VRIJWILLIGE BETALING..................................61
Afdeling 1. Vrijwillige betaling – Art. 1236-1237 BW................................................................61
Afdeling 2. Betaling met subrogatie (= indeplaatsstelling)........................................................61
Hoofdstuk 22. ONGEWONE UITDOVINGSGRONDEN....................................................................62
DEEL 4: Bewijsrecht..............................................................................................................................64
Afdeling 1. Algemene beginselen..............................................................................................64
§ 1. Gereglementeerd bewijsrecht.......................................................................................64
§ 2. Actori incumbit probatio................................................................................................65
§ 3. Van aanvullend recht.....................................................................................................65
§ 4. Nieuwe bewijsmiddelen: bewijsrecht elektroniseert.....................................................65
4
Inhoud
Inleidend deel: Wat is een verbintenis?.................................................................................................5
§ 1. De vermogensrechtelijke verbintenis...............................................................................5
Verschil contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid:............................................................6
Deel 1: verbintenissen uit meerzijdige en eenzijdige rechtshandelingen...............................................7
Titel I: Verbintenissen uit overeenkomst............................................................................................7
Hoofdstuk 1: BEGRIP EN SOORTEN OVEREENKOMSTEN.................................................................7
Afdeling 1. De overeenkomst, bron van recht............................................................................7
§ 1. Een pluraliteit van overeenkomsten................................................................................7
§ 2. De overeenkomst strekt partijen tot wet.........................................................................7
Afdeling 2. Soorten vermogensrechtelijke overeenkomsten......................................................7
§ 1. Consensuele, zakelijke en plechtige overeenkomsten.....................................................7
§ 2. Eenzijdige en wederkerige overeenkomsten...................................................................8
§ 3. Overeenkomsten om niet en onder bezwarende titel.....................................................9
§ 4. Vergeldende contracten en kanscontracten....................................................................9
§ 5. Overeenkomsten intuitu personae..................................................................................9
§ 6. Benoemde en onbenoemde overeenkomsten.................................................................9
§ 7. Toetredingscontracten en standaardbedingen..............................................................10
§ 8. Raamovereenkomsten...................................................................................................10
Hoofdstuk 2: ALGEMENE PRINCIPES VAN CONTRACTENRECHT...................................................11
§ 1. Wilsautonomie als grondslag.........................................................................................11
§ 2. Goede trouw..................................................................................................................11
Hoofdstuk 3: HET SLUITEN VAN DE OVEREENKOMST...................................................................13
Afdeling 1. Geldigheidsvereisten/nietigheidsregeling (Art. 1108 BW)......................................13
§ 1. De toestemming (=wilsovereenstemming)....................................................................13
Wilsgebrek 1: DWALING (Art. 1110 BW)...............................................................................13
Wilsgebrek 2: BEDROG (Art. 1116BW)..................................................................................14
Wilsgebrek 3: GEWELD (Art. 1112 BW).................................................................................14
Wilsgebrek 4: BENADELING (Art. 1118 BW)..........................................................................14
§ 2. Bekwaamheid.................................................................................................................15
§ 3. Voorwerp.......................................................................................................................15
§ 4. Oorzaak..........................................................................................................................15
§ 5. Abstracte verbintenissen...............................................................................................15
1
, § 4. Nietigheidsregeling........................................................................................................16
Afdeling 2. De totstandkoming van de overeenkomst..............................................................18
§ 1. Voorbesprekingen en onderhandelingen.......................................................................18
§ 2. Aanbod, Aanvaarding en Vertegenwoordiging..............................................................19
Aanbod:................................................................................................................................19
Eenzijdige rechtshandeling gericht tot een potentiële medecontractant die alle essentiële
bestanddelen bevat zodat tegenpartij enkel nog dient te aanvaarden om een ov tot stand
te brengen............................................................................................................................19
Aanvaarding:.........................................................................................................................19
Een eenzijdige rechtshandeling zonder vormvereiste en die uitdrukkelijk OF stilzwijgend
gebeurt (=omstandig stilzwijgen)..........................................................................................19
Vertegenwoordiging: (=lasthebber)......................................................................................20
Hoofdstuk 4: DE NAKOMING VAN OVEREENKOMST TUSSEN CONTRACTPARTIJEN......................22
Afdeling 1. Algemeen overzicht................................................................................................22
Afdeling 2. Toerekenbare en niet-toerekenbare tekortkoming................................................22
§ 1. Toerekenbare niet-nakoming.........................................................................................23
§ 2. Niet-toerekenbare niet-nakoming.................................................................................23
A. Vreemde oorzaak of overmacht.......................................................................................23
B. Imprevisieleer...................................................................................................................25
C. Bevrijdings-of exoneratieclausules...................................................................................25
Afdeling 3. Algemene sancties in geval van contractbreuk.......................................................26
§ 1. Uitvoering in natura.......................................................................................................26
§ 2. Schadevergoeding..........................................................................................................26
Afdeling 4. Bijkomende sancties bij contractafbreuk bij wederkerige overeenkomsten..........27
§ 1. Ontbinding van de overeenkomst..................................................................................27
1. Gerechtelijke ontbinding/stilzwijgend ontbindend beding – Art. 1184 BW......................27
2. Buitengerechtelijke ontbinding/uitdrukkelijk ontbindend beding....................................28
§ 2. Opschortingsrechten......................................................................................................29
1. Exceptie van niet-nakoming: ENAC – Exceptio Non Adempleti Contractus......................29
Hoofdstuk 5: DE DERDENWERKING VAN DE OVEREENKOMST.....................................................29
Afdeling 1. Partijen en derden, algemene en bijzondere rechtverkrijgenden..........................29
Afdeling 2. Relativiteit van de overeenkomst gerelativeerd.....................................................30
§ 1. Geen derdenwerking van rechten & plichten (uitzonderingen op relativiteit van ov)...30
§ 2. Derdenwerking van het bestaan van de overeenkomst.................................................32
Hoofdstuk 6: BEËNDIGING (EN OPSCHORTING) VAN DE OVEREENKOMST...................................34
Titel II. Verbintenissen uit eenzijdige rechtshandeling en natuurlijke verbintenis...........................34
2
, Hoofdstuk 7: EENZIJDIGE RECHTSHANDELINGEN.........................................................................34
Hoofdstuk 8: NATUURLIJKE VERBINTENISSEN..............................................................................34
DEEL 2. Verbintenissen uit de wet........................................................................................................35
Titel I. Quasi-contractuele verbintenissen........................................................................................35
Hoofdstuk 9. ONEIGENLIJKE OF QUASI-CONTRACTEN..................................................................35
Afdeling 1. Zaakwaarneming (Art. 1372 BW)............................................................................35
Afdeling 2. Onverschuldigde betaling (Art. 1235, lid 1 & Art. 1376 BW)...................................36
Afdeling 3. Verrijking zonder oorzaak.......................................................................................36
Titel II. Verbintenissen uit de onrechtmatige daad...........................................................................37
Hoofdstuk 10. BEGRIP, SOORTEN EN SAMENHANG VAN AANSPRAKELIJKHEID............................37
Afdeling 1. Aansprakelijkheid uit niet-contractueel handelen..................................................37
Afdeling 2. Samenloop van aansprakelijkheidsregimes............................................................38
§ 1. Samenloop – 2 partijen eenzelfde persoon die AS wordt gesteld..................................38
§ 2. Coëxistentie – meer dan 2 partijen het aansprakelijk stellen van meerdere personen. 38
Titel III: AS uit eigen en andermans daad, voor zaken en dieren......................................................39
Hoofdstuk 11: ALGEMENE PRINCIPES VAN AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT.....................................39
§ 1. Evolutie van foutaansprakelijkheid naar objectieve aansprakelijkheid..........................39
§ 2. Evolutie van toenemende gevallen van overheidsaansprakelijkheid.............................40
§ 3. Situatie waar 2 evoluties samenkomen.........................................................................41
Hoofdstuk 12: GRONDEN VAN AANSPRAKELIJKHEID....................................................................41
Afdeling 1. Fout OF schuldaansprakelijkheid- Art. 1382 BW.....................................................41
§ 1. Fout: onrechtmatig handelen, schuldbekwaamheid en toerekenbaarheid...................42
Afdeling 2. Kwalitatieve aansprakelijkheid -Art 1384 BW.........................................................43
§ 1. Aansprakelijkheid ouders; Art. 1384, tweede lid BW.....................................................44
§ 2. Aansprakelijkheid leerkrachten; Art. 1384, vierde lid BW..............................................44
§ 3. Aansprakelijkheid aanstellers/ werkgevers; Art. 1384, derde lid BW.............................45
§ 4. Zaken onder bewaring; Art. 1384, eerste lid & Art. 1386 BW........................................45
§ 5. Schade voor instorting gebouwen; Art. 1386 BW..........................................................46
§ 6. Schade door dieren; Art. 1385 BW.................................................................................46
Hoofdstuk 13: HET OORZAKELIJK VERBAND.................................................................................46
§ 1. Causaliteitsverbrekende factoren..................................................................................47
Hoofdstuk 14: Schade en schadeloosstelling................................................................................47
Afdeling 1. Begrip, voorwaarden en soorten van schade.........................................................47
§ 1. Begrip en voorwaarden van schadegerechtigd zijn........................................................47
§ 2. Soorten schade..............................................................................................................48
Afdeling 2. Modaliteiten van de schadevergoeding..................................................................49
3
, § 1. Algemene principes........................................................................................................49
DEEL 3. Verbintenissen in het algemeen..............................................................................................51
Titel I. modaliteiten van de verbintenis............................................................................................51
Hoofdstuk 16: VERBINTENISSEN ONDER VOORWAARDE 1 TIJDSBEPALING.................................51
Afdeling 1. Verbintenis onder voorwaarde...............................................................................51
§ 1. Begrip.............................................................................................................................51
§ 2. Soorten voorwaarden....................................................................................................51
§ 3. Rechtsgevolgen..............................................................................................................52
Afdeling 2. Verbintenis met tijdsbepaling.................................................................................53
Hoofdstuk 17: VERBINTENISSEN MET VERSCHILLENDE VOORWERPEN & SUBJECTEN.................54
Titel II. Overgang van verbintenissen/overgang van schuldvorderingen..........................................56
Hoofdstuk 18. OVERDRACHT VAN SCHULDVORDERING (ACTIEF ZIJDE nieuwe SE) nieuwe SE) .....................56
Hoofdstuk 19: OVERDRACHT SCHULDOVERNEMING (PASSIEF ZIJDE nieuwe SE) Nieuwe SA) .......................58
Titel III. Uitdoving van verbintenissen..............................................................................................58
Hoofdstuk 20: DWANGUITVOERING.............................................................................................59
Hoofdstuk 21. DE GEWONE UITDOVINGSGROND/ VRIJWILLIGE BETALING..................................61
Afdeling 1. Vrijwillige betaling – Art. 1236-1237 BW................................................................61
Afdeling 2. Betaling met subrogatie (= indeplaatsstelling)........................................................61
Hoofdstuk 22. ONGEWONE UITDOVINGSGRONDEN....................................................................62
DEEL 4: Bewijsrecht..............................................................................................................................64
Afdeling 1. Algemene beginselen..............................................................................................64
§ 1. Gereglementeerd bewijsrecht.......................................................................................64
§ 2. Actori incumbit probatio................................................................................................65
§ 3. Van aanvullend recht.....................................................................................................65
§ 4. Nieuwe bewijsmiddelen: bewijsrecht elektroniseert.....................................................65
4
