ARBEIDSRECHT
2de semester
INLEIDING
,WAT IS SOCIAAL RECHT?
1) Arbeidsrecht is onderdeel van het privaatrecht → onderlinge relaties tussen burgers
a) Individueel arbeidsrecht
i) Bevat rechtsregels die betrekking hebben op de arbeidsverhoudingen tussen
burgers
ii) Binnen welke contouren AO’en gesloten kunnen worden
iii) Minimale verplichten voor WN + WG
iv) Preventieve beschermingsregels (loon, arbeidstijden, feestdagen,
vakantiedagen, …)
b) Collectief arbeidsrecht
i) Legt vast op welke wijze + in welke mate WN’s als groep in overleg kunnen
treden met Wg en zelfs inspraak krijgen in bedrijdsorganisatie
c) Uitgangspunt = contractsvrijheid
i) Burgers kunnen in alle vrijheid & als gelijkwaardige partijen afdwingbare
ovk’en afsluiten
ii) Contractsvrijheid is genuanceerd
(1) Arbeidsrecht bevat dwingend recht, niet van afgeweken in ovk
(2) Collectief overeengekomen & vastgelegd → individuele WN/WG moeilijk
ontsnappen aan verplichte toepassing
d) Vroeger werd de verhouding WN – WG beheerst door de principes van
het burgerlijk recht
2) Sociaal zekerheidsrecht is onderdeel van publiekrecht → verhouding burgers
– overheid
a) Rechten op SZ die burger kan inroepen tegen OH ingeval van sociale
risico’s
b) Eenzijdigheid, dominantie OH
ONTSTAAN VAN HET ARBEIDSRECHT
1) 19de eeuw = industrieel-kapitalistische productiewijze
a) Loonarbeid werd dominante tewerkstellingsvorm (contract tussen WN en WG)
b) Werknemers waren afhankelijkheid → geen gelijke onderhandelingspositie
c) Miserabele werk- en levensomstandigheden leidden tot sociale onrust (“zwarte”
jaar, 1886, opkomend socialisme)
i) OH moet extra regels maken ter bescherming van de werkende klasse, 1 ste
sociale wetgeving
1ste sociale wetten & verdere ontwikkeling
1887 Loonbescherming
1889 Vrouwen- en kinderarbeid
1896 Werkplaatsreglement
1900 Wet op arbeidsovereenkomsten (WAO)
1905 Verplichte zondagsrust
1893 Algemeen meervoudig stemrecht
1921 Vrijheid van vereniging (= vakbonden)
,JURIDISCHE TEWERKSTELLINGSVORMEN
1) Inhoudelijk verschillende soorten werk & verschillende manieren van werken
a) In ondergeschiktheid werken = beschermde wetgeving, anderen niet of minder
b) Gebruik maken SZ-stelsel
i) Bepaald door juridische tewerkstellingsvorm, socio professionele groep
waartoe je behoort
ii) Elke vorm heeft eigen kenmerking + volgt eigen logica
(1) = Sociale statuten
1 S T E ONDERSCHEID: EIGEN BAAS OF NIET
Onderscheid tussen werken als zelfstandige en werken in dienstverband ligt in het
(juridisch) element GEZAG
Zelfstandig/aannemingsovk In dienstverband Zelfstandige in
bijberoep
- Niet aan gezag - Aan gezag onderworpen = Hoofdberoep
onderworpen in
- Werkt voor één WG dienstverband
- Eigen baas, beslist alles
- Onderworpen aan en in bijberoep
zelf zelfstandig
instructies en richtlijnen
- Heeft meerdere klanten
- Overeenkomst tussen Gelijkaardige
en sluit aannemings-
beide is prestaties =
ovk met hun → juridisch
arbeidsovereenkomst wet denkt o.b.v
bindende afspraken
- Beheerst door AO (Art 5bis
- Relatie valt onder WAO)
arbeidsrecht → geschillen
burgerlijke recht of
voor de arbeidsrechtbank
ondernemingsrecht →
geschillen voor - SZ voor werknemer
burgerlijke rechtbank - Inkomensbelasting voor
of werknemer
ondernemingsrechtban
k
- Winst maken met
nijverheids-, handels- of
landbouwbedrijf,
bestuurders van
vennootschap. en vrije
beroepers door wetgever
als Z beschouwd
- SZ voor Z
- Inkomensbelasting voor Z
- Verantwoordelijk voor
daden
2 D E ONDERSCHEID: ARBEIDSOVEREENKOMST OF STATUUT
1) In dienst van een privépersoon (=onderneming/natuurlijk persoon)
, a) WG en WN (loontrekkende) zijn verbonden door een AO
b) Onderworpen aan de WAO van 3 juli 78’
c) WN kunnen opgesplitst worden in arbeiders, bedienden,
handelsvertegenwoordigers en dienstboden
i) Onderscheid tussen arbeiders en bedienden ongrondwettig geacht door
Grondwettelijk Hof (zal verdwijnen)
2) In dienst van de overheid (=ambtenaar/publiek persoon)
a) Tewerkstelling van de ambtenaren is statutair
i) Rechten en verplichtingen van overheidspersoneel wordt niet vastgelegd in
een individuele AO, bepaald door een vooraf bij wet of reglement vastgestelde
“rechtspositieregeling” of “statuut”
ii) Algemene en onpersoonlijke bepalingen die van toepassing zijn op de
ambtenaar vanaf zijn benoeming
iii) Statuut wordt eenzijdig opgelegd door de overheid
iv) Statuut kan eenzijdig gewijzigd worden door de overheid in het belang van de
goede werking van de dienst
v) Ambtenaren kunnen niet op voorhand individueel onderhandelen over de
inhoud van het statuut
vi) Ambtenaren krijgen geen schadevergoeding als de overheid het statuut
eenzijdig wijzigt
b) Voordeel van de vastheid tot betrekking → slechts in uitzonderlijke gevallen door
OH beëindigd
i) Overheid kan ook mensen contractueel aanwerven = op basis van
arbeidsovereenkomst (onderworpen aan WAO)
(1) Voor bepaalde taken/bepaalde redenen
(2) Niet verbonden door statuut → eenzijdig wijzigen is niet mogelijk
ii) Op basis van een leer- of stageovereenkomst of overeenkomst voor
beroepsopleiding
(1) Aan specifieke wetgeving onderworpen
(2) Sprake van arbeid en gezag → verrichten van (rendabele) arbeid staat niet
centraal, leren staat centraal
AAN DE SLAG!
STARTEN ALS ZELFSTANDIGE
1) Als je als zelfstandige wil starten → inschrijven bij KBO
a) Ondernemingsnummer toekennen
2de semester
INLEIDING
,WAT IS SOCIAAL RECHT?
1) Arbeidsrecht is onderdeel van het privaatrecht → onderlinge relaties tussen burgers
a) Individueel arbeidsrecht
i) Bevat rechtsregels die betrekking hebben op de arbeidsverhoudingen tussen
burgers
ii) Binnen welke contouren AO’en gesloten kunnen worden
iii) Minimale verplichten voor WN + WG
iv) Preventieve beschermingsregels (loon, arbeidstijden, feestdagen,
vakantiedagen, …)
b) Collectief arbeidsrecht
i) Legt vast op welke wijze + in welke mate WN’s als groep in overleg kunnen
treden met Wg en zelfs inspraak krijgen in bedrijdsorganisatie
c) Uitgangspunt = contractsvrijheid
i) Burgers kunnen in alle vrijheid & als gelijkwaardige partijen afdwingbare
ovk’en afsluiten
ii) Contractsvrijheid is genuanceerd
(1) Arbeidsrecht bevat dwingend recht, niet van afgeweken in ovk
(2) Collectief overeengekomen & vastgelegd → individuele WN/WG moeilijk
ontsnappen aan verplichte toepassing
d) Vroeger werd de verhouding WN – WG beheerst door de principes van
het burgerlijk recht
2) Sociaal zekerheidsrecht is onderdeel van publiekrecht → verhouding burgers
– overheid
a) Rechten op SZ die burger kan inroepen tegen OH ingeval van sociale
risico’s
b) Eenzijdigheid, dominantie OH
ONTSTAAN VAN HET ARBEIDSRECHT
1) 19de eeuw = industrieel-kapitalistische productiewijze
a) Loonarbeid werd dominante tewerkstellingsvorm (contract tussen WN en WG)
b) Werknemers waren afhankelijkheid → geen gelijke onderhandelingspositie
c) Miserabele werk- en levensomstandigheden leidden tot sociale onrust (“zwarte”
jaar, 1886, opkomend socialisme)
i) OH moet extra regels maken ter bescherming van de werkende klasse, 1 ste
sociale wetgeving
1ste sociale wetten & verdere ontwikkeling
1887 Loonbescherming
1889 Vrouwen- en kinderarbeid
1896 Werkplaatsreglement
1900 Wet op arbeidsovereenkomsten (WAO)
1905 Verplichte zondagsrust
1893 Algemeen meervoudig stemrecht
1921 Vrijheid van vereniging (= vakbonden)
,JURIDISCHE TEWERKSTELLINGSVORMEN
1) Inhoudelijk verschillende soorten werk & verschillende manieren van werken
a) In ondergeschiktheid werken = beschermde wetgeving, anderen niet of minder
b) Gebruik maken SZ-stelsel
i) Bepaald door juridische tewerkstellingsvorm, socio professionele groep
waartoe je behoort
ii) Elke vorm heeft eigen kenmerking + volgt eigen logica
(1) = Sociale statuten
1 S T E ONDERSCHEID: EIGEN BAAS OF NIET
Onderscheid tussen werken als zelfstandige en werken in dienstverband ligt in het
(juridisch) element GEZAG
Zelfstandig/aannemingsovk In dienstverband Zelfstandige in
bijberoep
- Niet aan gezag - Aan gezag onderworpen = Hoofdberoep
onderworpen in
- Werkt voor één WG dienstverband
- Eigen baas, beslist alles
- Onderworpen aan en in bijberoep
zelf zelfstandig
instructies en richtlijnen
- Heeft meerdere klanten
- Overeenkomst tussen Gelijkaardige
en sluit aannemings-
beide is prestaties =
ovk met hun → juridisch
arbeidsovereenkomst wet denkt o.b.v
bindende afspraken
- Beheerst door AO (Art 5bis
- Relatie valt onder WAO)
arbeidsrecht → geschillen
burgerlijke recht of
voor de arbeidsrechtbank
ondernemingsrecht →
geschillen voor - SZ voor werknemer
burgerlijke rechtbank - Inkomensbelasting voor
of werknemer
ondernemingsrechtban
k
- Winst maken met
nijverheids-, handels- of
landbouwbedrijf,
bestuurders van
vennootschap. en vrije
beroepers door wetgever
als Z beschouwd
- SZ voor Z
- Inkomensbelasting voor Z
- Verantwoordelijk voor
daden
2 D E ONDERSCHEID: ARBEIDSOVEREENKOMST OF STATUUT
1) In dienst van een privépersoon (=onderneming/natuurlijk persoon)
, a) WG en WN (loontrekkende) zijn verbonden door een AO
b) Onderworpen aan de WAO van 3 juli 78’
c) WN kunnen opgesplitst worden in arbeiders, bedienden,
handelsvertegenwoordigers en dienstboden
i) Onderscheid tussen arbeiders en bedienden ongrondwettig geacht door
Grondwettelijk Hof (zal verdwijnen)
2) In dienst van de overheid (=ambtenaar/publiek persoon)
a) Tewerkstelling van de ambtenaren is statutair
i) Rechten en verplichtingen van overheidspersoneel wordt niet vastgelegd in
een individuele AO, bepaald door een vooraf bij wet of reglement vastgestelde
“rechtspositieregeling” of “statuut”
ii) Algemene en onpersoonlijke bepalingen die van toepassing zijn op de
ambtenaar vanaf zijn benoeming
iii) Statuut wordt eenzijdig opgelegd door de overheid
iv) Statuut kan eenzijdig gewijzigd worden door de overheid in het belang van de
goede werking van de dienst
v) Ambtenaren kunnen niet op voorhand individueel onderhandelen over de
inhoud van het statuut
vi) Ambtenaren krijgen geen schadevergoeding als de overheid het statuut
eenzijdig wijzigt
b) Voordeel van de vastheid tot betrekking → slechts in uitzonderlijke gevallen door
OH beëindigd
i) Overheid kan ook mensen contractueel aanwerven = op basis van
arbeidsovereenkomst (onderworpen aan WAO)
(1) Voor bepaalde taken/bepaalde redenen
(2) Niet verbonden door statuut → eenzijdig wijzigen is niet mogelijk
ii) Op basis van een leer- of stageovereenkomst of overeenkomst voor
beroepsopleiding
(1) Aan specifieke wetgeving onderworpen
(2) Sprake van arbeid en gezag → verrichten van (rendabele) arbeid staat niet
centraal, leren staat centraal
AAN DE SLAG!
STARTEN ALS ZELFSTANDIGE
1) Als je als zelfstandige wil starten → inschrijven bij KBO
a) Ondernemingsnummer toekennen
