H7 Begrijpend lezen
Inhoudsopgave
- Leesstrategieën voor begrijpend lezen blz 149
- Het leesgedrag van kinderen blz 157
- Technieken voor informatieverwerking blz 158
- Hoe gebruik je kennis van begrijpend lezen? blz 159
7.1 Leesstrategieën voor begrijpend lezen
Een leesstrategie is een hulpmddel dat de lezer kan inzetten om de tekst te begirjpen.
Dat kan zowel voor, tijdens en na het lezen van de tekst. In de kennisbasis worden de
volgende leesstrategieën voor het begrijpend lezen onderscheiden:
1. Bepalen leesdoel
2. Leggen en afleiden van verbanden
3. Informatie voorspellen
4. Voorstellingen maken
5. De structuur opsporen
6. De tekstsoort herkennen
7. Het thema of de hoofdgedachte vinden
8. Zelf stellen en beantwoorden van vragen
9. Het eigen leesgedrag plannen, sturen, bewaken en corrigeren
10. Teksten op hun waarde beoordelen
11. Reflecteren op eigen leesactiviteiten en hun resultaten
Bepalen leesdoel
Een lezer begint niet zomaar een tekst te lezen, je hebt meestal van tevoren een
bepaald doel voor ogen. We onderscheiden de volgende doelen:
- Informatie zoeken
- Mening vormen
- Ontspannen
- Handeling uitvoeren
Leggen en afleiden van verbanden
Bij het leggen van verbanden in de tekst maken we altijd gebruik van een
taal-denkrelatie. Dat zijn de logische relaties die een lezer aanbrengt tussen woorden,
woordgroepen en zinnen. Het leggen van zo’n relatie valt onder de cognitieve
taalfuncties. Voorbeelden van taal-denkrelaties zijn:
- Vraag-antwoordstructuren
- Chronologische volgorde
- Voorbeelden
- Vergelijkingen
- Middel-doelrelaties
- Voorwaardelijke structuren
Informatie voorspellen
Bij informatie voorspellen gaat het om de verwachting die de lezer heeft over het
verloop van de tekst en de antwoorden op de vragen die hij in de tekst hoopt te vinden.
, Voorstelling maken
Voorstellingen maken is een belangrijke vaardigheid bij het begrijpend lezen. Door de
tekst te visualiseren, door beelden in je hoofd op te roepen, krijg je beter grip op de
tekst. Je kunt een tekst ook visualiseren door een schema van de structuur te maken of
de relaties in een tekst weer te geven.
Structuur opsporen
Bij de structuur opsporen ijk je naar de opbouw van een tekst en probeer je relaties te
leggen tussen de verschillende delen van een tekst. Je kunt de structuur van een tekst
opsporen door te letten op:
- Vormgeving
- Signaalwoorden
- Vaste structuren
De tekstsoort herkennen
We verdelen teksten vaak naar hun inhoud in twee soorten: fictie en non-fictie. Bij fictie
speelt de verbeelding of fantasie een grote rol. Bij non-fictie is er geen sprake van
verbeelding of fantasie. We kunnen de volgende tekstsoorten onderscheiden:
- Verhalende teksten
- Informatieve teksten
- Directieve teksten
- Beschouwende teksten
- Argumentatieve teksten
Het thema of de hoofdgedachte vinden
Als je het thema van de tekst kunt bepalen, helpt dat je bij het bepalen van de hoofd- en
bijzaken. Je kunt het thema van de tekst vaststellen op drie niveaus:
- Niveau van de zin. (Wat zijn de kernwoorden)
- Niveau van de alinea (Wat is de belangrijkste zin?)
- Niveau van de totale tekst (Wat is het onderwerp waarover in de tekst uitspraken
worden gedaan)
Zelf stellen en beantwoorden van vragen
Bij het zelfs tellen en beantwoorden van vragen bedenkt een lezer op grond van zijn
voorkennis of leesdoel gerichte vragen bij de te lezen tekst en zoet tijdens het lezen
naar antwoorden op die vragen.
Het eigen leesgedrag plannen, sturen, bewaken en corrigeren
Dit houdt in dat je op een doelbewuste manier leest, regelmatig controleert of je nog
begrijpt wat je leest en je manier van lezen daar zo nodig op aanpast.
Teksten op hun waarde beoordelen
Uiteindelijk moet een lezer na en ook al wel tijdens het lezen een antwoord kunnen
geven op vragen als: wat vind ik van deze tekst of wat heb ik aan deze tekst? Het gaat
hier dus om teksten op hun waarde beoordelen.
Reflecteren op eigen leesactiviteiten en hun resultaten
Inhoudsopgave
- Leesstrategieën voor begrijpend lezen blz 149
- Het leesgedrag van kinderen blz 157
- Technieken voor informatieverwerking blz 158
- Hoe gebruik je kennis van begrijpend lezen? blz 159
7.1 Leesstrategieën voor begrijpend lezen
Een leesstrategie is een hulpmddel dat de lezer kan inzetten om de tekst te begirjpen.
Dat kan zowel voor, tijdens en na het lezen van de tekst. In de kennisbasis worden de
volgende leesstrategieën voor het begrijpend lezen onderscheiden:
1. Bepalen leesdoel
2. Leggen en afleiden van verbanden
3. Informatie voorspellen
4. Voorstellingen maken
5. De structuur opsporen
6. De tekstsoort herkennen
7. Het thema of de hoofdgedachte vinden
8. Zelf stellen en beantwoorden van vragen
9. Het eigen leesgedrag plannen, sturen, bewaken en corrigeren
10. Teksten op hun waarde beoordelen
11. Reflecteren op eigen leesactiviteiten en hun resultaten
Bepalen leesdoel
Een lezer begint niet zomaar een tekst te lezen, je hebt meestal van tevoren een
bepaald doel voor ogen. We onderscheiden de volgende doelen:
- Informatie zoeken
- Mening vormen
- Ontspannen
- Handeling uitvoeren
Leggen en afleiden van verbanden
Bij het leggen van verbanden in de tekst maken we altijd gebruik van een
taal-denkrelatie. Dat zijn de logische relaties die een lezer aanbrengt tussen woorden,
woordgroepen en zinnen. Het leggen van zo’n relatie valt onder de cognitieve
taalfuncties. Voorbeelden van taal-denkrelaties zijn:
- Vraag-antwoordstructuren
- Chronologische volgorde
- Voorbeelden
- Vergelijkingen
- Middel-doelrelaties
- Voorwaardelijke structuren
Informatie voorspellen
Bij informatie voorspellen gaat het om de verwachting die de lezer heeft over het
verloop van de tekst en de antwoorden op de vragen die hij in de tekst hoopt te vinden.
, Voorstelling maken
Voorstellingen maken is een belangrijke vaardigheid bij het begrijpend lezen. Door de
tekst te visualiseren, door beelden in je hoofd op te roepen, krijg je beter grip op de
tekst. Je kunt een tekst ook visualiseren door een schema van de structuur te maken of
de relaties in een tekst weer te geven.
Structuur opsporen
Bij de structuur opsporen ijk je naar de opbouw van een tekst en probeer je relaties te
leggen tussen de verschillende delen van een tekst. Je kunt de structuur van een tekst
opsporen door te letten op:
- Vormgeving
- Signaalwoorden
- Vaste structuren
De tekstsoort herkennen
We verdelen teksten vaak naar hun inhoud in twee soorten: fictie en non-fictie. Bij fictie
speelt de verbeelding of fantasie een grote rol. Bij non-fictie is er geen sprake van
verbeelding of fantasie. We kunnen de volgende tekstsoorten onderscheiden:
- Verhalende teksten
- Informatieve teksten
- Directieve teksten
- Beschouwende teksten
- Argumentatieve teksten
Het thema of de hoofdgedachte vinden
Als je het thema van de tekst kunt bepalen, helpt dat je bij het bepalen van de hoofd- en
bijzaken. Je kunt het thema van de tekst vaststellen op drie niveaus:
- Niveau van de zin. (Wat zijn de kernwoorden)
- Niveau van de alinea (Wat is de belangrijkste zin?)
- Niveau van de totale tekst (Wat is het onderwerp waarover in de tekst uitspraken
worden gedaan)
Zelf stellen en beantwoorden van vragen
Bij het zelfs tellen en beantwoorden van vragen bedenkt een lezer op grond van zijn
voorkennis of leesdoel gerichte vragen bij de te lezen tekst en zoet tijdens het lezen
naar antwoorden op die vragen.
Het eigen leesgedrag plannen, sturen, bewaken en corrigeren
Dit houdt in dat je op een doelbewuste manier leest, regelmatig controleert of je nog
begrijpt wat je leest en je manier van lezen daar zo nodig op aanpast.
Teksten op hun waarde beoordelen
Uiteindelijk moet een lezer na en ook al wel tijdens het lezen een antwoord kunnen
geven op vragen als: wat vind ik van deze tekst of wat heb ik aan deze tekst? Het gaat
hier dus om teksten op hun waarde beoordelen.
Reflecteren op eigen leesactiviteiten en hun resultaten
