SAMENVATTING VEILIGHEID- EN
RAMPENPLANNING
INHOUD
Noodplanning in België ........................................................................................................................................... 3
Geschiedenis van de noodplanning in België ...................................................................................................... 3
Noodplanning – algemene principes en doelstellingen ...................................................................................... 4
Soorten noodplannen ..................................................................................................................................... 4
Veiligheidscel (VC) ........................................................................................................................................... 4
Fasering ........................................................................................................................................................... 5
Disciplines ....................................................................................................................................................... 5
Opbouw rampensite ....................................................................................................................................... 8
Wet- en regelgeving in België ................................................................................................................................. 9
Wet- en regelgeving ............................................................................................................................................ 9
Eventtypologieën ............................................................................................................................................ 9
Basis veiligheidsmaatregelen ............................................................................................................................ 10
Basis veiligheidsmaatregelen ........................................................................................................................ 10
Algemene zorgvuldigheidsnorm ................................................................................................................... 10
Vergunningen ................................................................................................................................................ 11
Huishoudelijk reglement ............................................................................................................................... 12
Inplantingsplan .............................................................................................................................................. 12
Risicoanalyse ................................................................................................................................................. 12
Overleg .......................................................................................................................................................... 13
Verzekeringen ............................................................................................................................................... 13
Veiligheidsverantwoordelijke ........................................................................................................................ 13
Evacuatie ....................................................................................................................................................... 14
Medische en gezondheidskundig plan .......................................................................................................... 14
Beveiligingsplan............................................................................................................................................. 14
Communiceer ................................................................................................................................................ 15
De bezoeker zelf ............................................................................................................................................ 15
Risico gebonden maatregelen ........................................................................................................................... 16
Persoonlijk incident ....................................................................................................................................... 16
Crowd incident .............................................................................................................................................. 16
Verkeersincident ........................................................................................................................................... 16
Brand ............................................................................................................................................................. 17
Quinten Maas
1
, Diefstal .......................................................................................................................................................... 17
(online) oplichting ......................................................................................................................................... 17
Agressie en geweld ....................................................................................................................................... 17
Seksueel grensoverschrijdend gedrag (SGG) ................................................................................................ 18
Terroristische aanslag ................................................................................................................................... 18
Besmetting .................................................................................................................................................... 18
Weer-gerelateerde gezondheidsrisico’s ....................................................................................................... 19
Alcohol-gerelateerde gezondheidsrisico’s .................................................................................................... 19
Druggerelateerde gezondheidsrisico’s .......................................................................................................... 19
Voedsel-gerelateerde gezondheidsrisico’s ................................................................................................... 19
Geluid-gerelateerde gezondheidsrisico’s ...................................................................................................... 20
Crowd safety – management ................................................................................................................................ 20
Crowd management vs crowd control .............................................................................................................. 21
Crowd management ...................................................................................................................................... 21
Crowd control ............................................................................................................................................... 22
Crowd dynamics ................................................................................................................................................ 24
Crowd analytics ................................................................................................................................................. 27
DIM-ICE risk model ............................................................................................................................................ 28
DIM ................................................................................................................................................................ 28
ICE ................................................................................................................................................................. 28
Risicoanalyse voor events ..................................................................................................................................... 29
Intro................................................................................................................................................................... 29
Methoden voor risicoanalyse ............................................................................................................................ 30
HIRA............................................................................................................................................................... 31
Fine & Kinney ................................................................................................................................................ 32
Graham & Kinney .......................................................................................................................................... 35
FMEA ............................................................................................................................................................. 35
Scenarioanalyse............................................................................................................................................. 37
Eventhulpverlening en welzijn .............................................................................................................................. 37
Eventhulpverlening – wat?................................................................................................................................ 37
EHBO of geen EHBO? ........................................................................................................................................ 38
Medische risicoanalyse ..................................................................................................................................... 38
PRIMA: Plan Risico Manifestaties.................................................................................................................. 38
Medisch plan ..................................................................................................................................................... 39
Belangrijkste medische risico’s ......................................................................................................................... 40
Voordelen EHBO............................................................................................................................................ 41
De psychologie achter evenementen ................................................................................................................ 42
Quinten Maas
2
,NOODPLANNING IN BELGIË
DE 2 belangrijkste zinnen voor veiligheid:
1. Assumption is the mother of all fuckups
a. Je mag nergens vanuit gaan, altijd alles checken en nakijken.
2. Never underestimate the stupidity of humankind
a. Mensen zijn onvoorspelbaar dus aan alles denken, hoe gek het ook mag klinken. Er is er altijd
ene die zegt ‘houd mijn pint vast ik ga eens iets proberen’.
GESCHIEDENIS VAN DE NOODPLANNING IN BELGIË
22 mei 1967: brand “innovation”
- 323 doden en meer dan 150 gekwetsten
- Grote brand in winkelcentrum innovation
- Vanaf toen brandpreventie: nooduitgangen, rookverbod, detectors, …
29 mei 1985: Heizeldrama
- Rellen tss liverpool en juventus tijdens finale
- 39 doden en over 200 gewonden
- Vanaf toen voetbalwet en verplicht rampenplan maken bij hoge-risico evenementen
26 juli 1997: Crash vliegtuigshow
- Ramt EHBO post
- 10 doden en over 50 gewonden
16 februari 2006: KB betreffende de NIP
- Nieuwe basiswet omtrent de Nood – en InterventiePlan
- Noodsituatie ≠ ramp
- ANIP: Algemeen Nood – en InterventiePlan
- BNIP: Bijzonder Nood – en InterventiePlan
- 3 fasen idpv 4
18 augustus 2011: pukkelpop
- Krachtige valwinden
o Winden die letterlijk vallen en vanop de grond heel veel meenemen
- Veel instortingen van materiaal
- 5 doden en 140 gewonden
- Proces → onopzettelijke slagen en verwondingen, schuldig verzuim
- Nowcasting: hoe is het weer NU, zeer lokaal
Quinten Maas
3
, NOODPLANNING – ALGEMENE PRINCIPES EN DOELSTELLINGEN
Geen eenduidige definitie
Wat:
- Noodplanning is het geheel van beleidsinstrumenten die bedoeld zijn om een snelle inzet van
beschikbare hulpverleningsmiddelen mogelijk te maken en een optimale coördinatie van die middelen
te realiseren. Ze worden opgesteld om te zorgen voor de bescherming van de bevolking en het
leefmilieu
Hoe:
- Noodplannen worden opgesteld om een snelle en gecoördineerde hulpverlening mogelijk te maken
tijdens een noodsituatie en dit op niveau van de burgemeester, gouverneur en minister.
SOORTEN NOODPLANNEN
- Multidisciplinair Nood- en interventieplan
o Algemeen Nood- en interventieplan (ANIP)
▪ Bevat de algemene richtlijnen en de nodige informatie om het beheer van een
noodsituatie te waarborgen (vb. ANIP stad Antwerpen, enz.)
o Bijzonder Nood- en interventieplan (BNIP)
▪ Aanvulling bij het ANIP met bijkomende specifieke richtlijnen en afspraken
betreffende een specifiek risico (vb. Seveso noodplannen, Tomorrowland, Antwerp
10-miles, enz.)
o Monodisciplinair interventieplan
▪ Regelt de interventiemodaliteiten per discipline in overeenstemming met het NIP
(vb. Medisch Interventieplan)
o Intern noodplan
▪ Opgesteld door bedrijf of instelling om schadelijke gevolgen van een noodsituatie te
beperken door aangepaste materiële en organisatorische noodmaatregelen uit te
werken
VEILIGHEIDSCEL (VC)
- Elke bevoegde overheid moet bijgestaan worden in hun taken bij de noodplanning door een
veiligheidscel
o Gemeentelijke veiligheidscel
o Provinciale veiligheidscel
o Nationale veiligheidscel
- Taken inzake noodplanning:
o Risico’s op grondgebied identificeren en analyseren
o Op basis van identificatie en analyse maatregelen uitvoeren en actualiseren (vb. ANIP en
BNIPs uitwerken, erover waken dat monodisciplinaire NIP uitgewerkt worden, enz.)
o Voorzien in infrastructuur, personeel en materiaal voor beheer noodsituatie
o Bevolking informeren (risico’s, wat te doen, enz.)
o Organisatie van multidisciplinaire oefeningen
o Oefeningen en reële incidenten evalueren en analyseren en zo nodig NIP aanpassen
Quinten Maas
4
RAMPENPLANNING
INHOUD
Noodplanning in België ........................................................................................................................................... 3
Geschiedenis van de noodplanning in België ...................................................................................................... 3
Noodplanning – algemene principes en doelstellingen ...................................................................................... 4
Soorten noodplannen ..................................................................................................................................... 4
Veiligheidscel (VC) ........................................................................................................................................... 4
Fasering ........................................................................................................................................................... 5
Disciplines ....................................................................................................................................................... 5
Opbouw rampensite ....................................................................................................................................... 8
Wet- en regelgeving in België ................................................................................................................................. 9
Wet- en regelgeving ............................................................................................................................................ 9
Eventtypologieën ............................................................................................................................................ 9
Basis veiligheidsmaatregelen ............................................................................................................................ 10
Basis veiligheidsmaatregelen ........................................................................................................................ 10
Algemene zorgvuldigheidsnorm ................................................................................................................... 10
Vergunningen ................................................................................................................................................ 11
Huishoudelijk reglement ............................................................................................................................... 12
Inplantingsplan .............................................................................................................................................. 12
Risicoanalyse ................................................................................................................................................. 12
Overleg .......................................................................................................................................................... 13
Verzekeringen ............................................................................................................................................... 13
Veiligheidsverantwoordelijke ........................................................................................................................ 13
Evacuatie ....................................................................................................................................................... 14
Medische en gezondheidskundig plan .......................................................................................................... 14
Beveiligingsplan............................................................................................................................................. 14
Communiceer ................................................................................................................................................ 15
De bezoeker zelf ............................................................................................................................................ 15
Risico gebonden maatregelen ........................................................................................................................... 16
Persoonlijk incident ....................................................................................................................................... 16
Crowd incident .............................................................................................................................................. 16
Verkeersincident ........................................................................................................................................... 16
Brand ............................................................................................................................................................. 17
Quinten Maas
1
, Diefstal .......................................................................................................................................................... 17
(online) oplichting ......................................................................................................................................... 17
Agressie en geweld ....................................................................................................................................... 17
Seksueel grensoverschrijdend gedrag (SGG) ................................................................................................ 18
Terroristische aanslag ................................................................................................................................... 18
Besmetting .................................................................................................................................................... 18
Weer-gerelateerde gezondheidsrisico’s ....................................................................................................... 19
Alcohol-gerelateerde gezondheidsrisico’s .................................................................................................... 19
Druggerelateerde gezondheidsrisico’s .......................................................................................................... 19
Voedsel-gerelateerde gezondheidsrisico’s ................................................................................................... 19
Geluid-gerelateerde gezondheidsrisico’s ...................................................................................................... 20
Crowd safety – management ................................................................................................................................ 20
Crowd management vs crowd control .............................................................................................................. 21
Crowd management ...................................................................................................................................... 21
Crowd control ............................................................................................................................................... 22
Crowd dynamics ................................................................................................................................................ 24
Crowd analytics ................................................................................................................................................. 27
DIM-ICE risk model ............................................................................................................................................ 28
DIM ................................................................................................................................................................ 28
ICE ................................................................................................................................................................. 28
Risicoanalyse voor events ..................................................................................................................................... 29
Intro................................................................................................................................................................... 29
Methoden voor risicoanalyse ............................................................................................................................ 30
HIRA............................................................................................................................................................... 31
Fine & Kinney ................................................................................................................................................ 32
Graham & Kinney .......................................................................................................................................... 35
FMEA ............................................................................................................................................................. 35
Scenarioanalyse............................................................................................................................................. 37
Eventhulpverlening en welzijn .............................................................................................................................. 37
Eventhulpverlening – wat?................................................................................................................................ 37
EHBO of geen EHBO? ........................................................................................................................................ 38
Medische risicoanalyse ..................................................................................................................................... 38
PRIMA: Plan Risico Manifestaties.................................................................................................................. 38
Medisch plan ..................................................................................................................................................... 39
Belangrijkste medische risico’s ......................................................................................................................... 40
Voordelen EHBO............................................................................................................................................ 41
De psychologie achter evenementen ................................................................................................................ 42
Quinten Maas
2
,NOODPLANNING IN BELGIË
DE 2 belangrijkste zinnen voor veiligheid:
1. Assumption is the mother of all fuckups
a. Je mag nergens vanuit gaan, altijd alles checken en nakijken.
2. Never underestimate the stupidity of humankind
a. Mensen zijn onvoorspelbaar dus aan alles denken, hoe gek het ook mag klinken. Er is er altijd
ene die zegt ‘houd mijn pint vast ik ga eens iets proberen’.
GESCHIEDENIS VAN DE NOODPLANNING IN BELGIË
22 mei 1967: brand “innovation”
- 323 doden en meer dan 150 gekwetsten
- Grote brand in winkelcentrum innovation
- Vanaf toen brandpreventie: nooduitgangen, rookverbod, detectors, …
29 mei 1985: Heizeldrama
- Rellen tss liverpool en juventus tijdens finale
- 39 doden en over 200 gewonden
- Vanaf toen voetbalwet en verplicht rampenplan maken bij hoge-risico evenementen
26 juli 1997: Crash vliegtuigshow
- Ramt EHBO post
- 10 doden en over 50 gewonden
16 februari 2006: KB betreffende de NIP
- Nieuwe basiswet omtrent de Nood – en InterventiePlan
- Noodsituatie ≠ ramp
- ANIP: Algemeen Nood – en InterventiePlan
- BNIP: Bijzonder Nood – en InterventiePlan
- 3 fasen idpv 4
18 augustus 2011: pukkelpop
- Krachtige valwinden
o Winden die letterlijk vallen en vanop de grond heel veel meenemen
- Veel instortingen van materiaal
- 5 doden en 140 gewonden
- Proces → onopzettelijke slagen en verwondingen, schuldig verzuim
- Nowcasting: hoe is het weer NU, zeer lokaal
Quinten Maas
3
, NOODPLANNING – ALGEMENE PRINCIPES EN DOELSTELLINGEN
Geen eenduidige definitie
Wat:
- Noodplanning is het geheel van beleidsinstrumenten die bedoeld zijn om een snelle inzet van
beschikbare hulpverleningsmiddelen mogelijk te maken en een optimale coördinatie van die middelen
te realiseren. Ze worden opgesteld om te zorgen voor de bescherming van de bevolking en het
leefmilieu
Hoe:
- Noodplannen worden opgesteld om een snelle en gecoördineerde hulpverlening mogelijk te maken
tijdens een noodsituatie en dit op niveau van de burgemeester, gouverneur en minister.
SOORTEN NOODPLANNEN
- Multidisciplinair Nood- en interventieplan
o Algemeen Nood- en interventieplan (ANIP)
▪ Bevat de algemene richtlijnen en de nodige informatie om het beheer van een
noodsituatie te waarborgen (vb. ANIP stad Antwerpen, enz.)
o Bijzonder Nood- en interventieplan (BNIP)
▪ Aanvulling bij het ANIP met bijkomende specifieke richtlijnen en afspraken
betreffende een specifiek risico (vb. Seveso noodplannen, Tomorrowland, Antwerp
10-miles, enz.)
o Monodisciplinair interventieplan
▪ Regelt de interventiemodaliteiten per discipline in overeenstemming met het NIP
(vb. Medisch Interventieplan)
o Intern noodplan
▪ Opgesteld door bedrijf of instelling om schadelijke gevolgen van een noodsituatie te
beperken door aangepaste materiële en organisatorische noodmaatregelen uit te
werken
VEILIGHEIDSCEL (VC)
- Elke bevoegde overheid moet bijgestaan worden in hun taken bij de noodplanning door een
veiligheidscel
o Gemeentelijke veiligheidscel
o Provinciale veiligheidscel
o Nationale veiligheidscel
- Taken inzake noodplanning:
o Risico’s op grondgebied identificeren en analyseren
o Op basis van identificatie en analyse maatregelen uitvoeren en actualiseren (vb. ANIP en
BNIPs uitwerken, erover waken dat monodisciplinaire NIP uitgewerkt worden, enz.)
o Voorzien in infrastructuur, personeel en materiaal voor beheer noodsituatie
o Bevolking informeren (risico’s, wat te doen, enz.)
o Organisatie van multidisciplinaire oefeningen
o Oefeningen en reële incidenten evalueren en analyseren en zo nodig NIP aanpassen
Quinten Maas
4
