Bank- en financiewezen
INLEIDING (ZIE SLIDES) ................................................................................................................. 3
MACRO-ECONOMISCH: ECONOMISCHE GROEI & INFLATIE .................................................................................. 3
CENTRALE BANKEN .................................................................................................................................... 3
EVOLUTIE VAN KORTE EN LANGE TERMIJN RENTEVOETEN ..................................................................................... 4
SITUATIE BANKEN....................................................................................................................................... 5
HOOFDSTUK 1: ONTSTAAN & ONTWIKKELING VAN HET GELDWEZEN .............................................. 5
BETEKENIS EN FUNCTIES VAN GELD ............................................................................................................... 5
GELDSOORTEN ......................................................................................................................................... 5
Metaalgeld ............................................................................................................................ 5
Papiergeld ............................................................................................................................. 6
Giraal geld ............................................................................................................................. 7
MODERN BETALINGSVERKEER ...................................................................................................................... 7
CRYPTO................................................................................................................................................... 7
CENTRAL BANK DIGITAL CURRENCIES ............................................................................................................. 9
HOOFDSTUK 2: FINANCIËLE INTERMEDIATIE.................................................................................10
FUNCTIE VAN FINANCIËLE INTERMEDIATIE ..................................................................................................... 10
STRUCTUUR VAN FINANCIËLE MARKTEN ........................................................................................................ 11
ECONOMISCHE THEORIE VAN FINANCIËLE INTERMEDIATIE................................................................................. 12
SOORTEN FINANCIËLE INTERMEDIAIRS ......................................................................................................... 14
REGULERING VAN FINANCIËLE MARKTEN EN INSTELLINGEN ............................................................................... 15
FINTECH ONTWIKKELINGEN ....................................................................................................................... 15
STABILITEIT VAN BANKEN – FINANCIËLE CRISIS................................................................................................ 16
Interventies om de crisis te bedwingen ....................................................................................20
SOEVEREINE & EUROZONECRISIS ................................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 3: BANKEN ..............................................................................................................24
FINANCIËLE STRUCTUUR VAN BANKEN .......................................................................................................... 24
Passiva ................................................................................................................................25
Activa ..................................................................................................................................26
RESULTATENREKENINGEN VAN DE BANKEN .................................................................................................... 27
4 VOORNAAMSTE TYPES VAN BANKRISICO ...................................................................................................... 28
Liquiditeitsrisico ...................................................................................................................28
Kredietrisico .........................................................................................................................28
Renterisico ...........................................................................................................................29
Kapitaalrisico .......................................................................................................................30
HOOFDSTUK 4: STRUCTUUR & REGULERING VAN DE BANKMARKT .................................................30
STRUCTUUR VAN DE BANKSECTOR ............................................................................................................... 30
ECONOMISCHE ANALYSE VAN BANKREGULERING ............................................................................................ 31
BANKEN EN KLIMAAT ................................................................................................................................ 33
HOOFDSTUK 5: FINANCIËLE MARKTEN .........................................................................................34
DE GELDMARKT ....................................................................................................................................... 34
DE KAPITAALMARKT .................................................................................................................................. 35
Obligaties.............................................................................................................................35
Aandelen .............................................................................................................................36
ANDERE COURANTE BELEGGINGSPRODUCTEN ............................................................................................... 39
1
, AFGELEIDE INSTRUMENTEN........................................................................................................................ 39
HOOFDSTUK 6: GEDRAG VAN RENTEVOETEN ................................................................................41
COMPONENTEN VAN DE NOMINALE RENTEVOET ............................................................................................. 41
DE TERMIJNSTRUCTUUR VAN RENTEVOETEN ................................................................................................... 43
EVOLUTIE VAN DE LANGE TERMIJN (REËLE) RENTEVOETEN ................................................................................. 45
HOUDBAARHEID VAN DE SCHULD................................................................................................................ 46
HOOFDSTUK 7: ECB & MONETAIR BELEID ......................................................................................47
INSTITUTIONEEL KADER ............................................................................................................................. 47
ONAFHANKELIJKHEID VAN CENTRALE BANK ................................................................................................... 48
VERANTWOORDELIJKHEIDSPLICHT & TRANSPARANTIE ...................................................................................... 48
TAKEN VAN CENTRALE BANK ....................................................................................................................... 48
MONETAIR BELEID IN DE EUROZONE............................................................................................................. 49
DOELSTELLINGEN & STRATEGIE .................................................................................................................. 53
BEOORDELING VAN BELEID VAN CENTRALE BANK: TAYLOR RULE ......................................................................... 53
HOOFDSTUK 9: MONETAIRE TRANSMISSIE ....................................................................................54
KLASSIEKE MODEL ................................................................................................................................... 54
KEYNESIAANS MODEL ............................................................................................................................... 54
KANALEN VAN MONETAIRE TRANSMISSIE ....................................................................................................... 55
VOORDELEN EMU................................................................................................................................... 56
NADELEN .............................................................................................................................................. 57
IS DE EMU EEN OPTIMALE MUNTZONE? (OPTIMUM CURRENCY AREA) ................................................................ 58
ARCHITECTUUR & GOVERNANCE EMU......................................................................................................... 59
2
,INLEIDING (zie slides)
Macro-economisch: economische groei & inflatie
Economische groei • Meeste signalen voor euro zijn negatief → vertraging van groei
• In VS sterkere groei
Inflatie • Is sterk gestegen laatste jaren door energieprijzen
• Centrale banken willen inflatie rond 2% → we zijn hier dichtbij aan het komen
➢ In VS gaat dit trager dan bij ons ⟹ FED is meer afwachtend
Centrale banken • Moeten afwegingen maken tussen inflatie en groei
➢ Inflatie te hoog ⟹ rente verhogen om economie af te remmen
➢ Economie stimuleren door rente te verlagen
• Laatste jaren geen keuze → rente moest verhoogd worden ⟹ negatieve impact
op de groei
➢ Balans is nodig
Wat zegt IMF • VS zal groeivertraging kennen, maar nog altijd vrij goede groei
➢ 2024: 2,8 2025: 2,7 2026: 2,1
• Eurozone → zit hier ver onder
➢ 2024: 0,8 2025: 1.0 2026: 1,4
➢ Duitsland heeft een negatieve groei (recessie)
➢ Periferie landen (Italië, Spanje, Griekenland) → groeien sterker dan
Duitsland
Europese Commissie • Voorspellen economische groei, maar nog steeds laag (rond de 1)
• Inflatie zal dalen (rond 2%)
Centrale banken
Beleid centrale banken tot • Tot voor inflatie-opstoot → onconventioneel beleid
voor 2022 • LTRO en EQ
Sinds 2022 • Centrale bank reageert op gestegen inflatie → restrictief monetair beleid
• Van QE → QT (quantitative tightening)
• Conventioneel monetair beleid → rentevoeten gebruiken om economie te
sturen
➢ Rentevoeten zijn sterk gestegen
Sinds 2024 • Gestopt met stijgingen want vertraging economie werd zichtbaar
• Rente houden waar ze is en stillaan neigen naar een daling van deze rente
• FED is hiermee gestopt door angst voor inflatie
• ECB is bezig met afweging tussen groei stimuleren en inflatie
Soorten inflatie • Headline
➢ Volledige inflatie, alle prijzen van alle goederen en diensten
• Core inflation
➢ Zonder energie, olie & voeding
Evolutie core inflation • 2022 → stijging
• Nu daling richting 2%
Evolutie headline • Sterke stijging vanaf 2020
• Hoogste stijging in Eurozone tov VS en Japan
• Nu ook daling tot 2%
Inflatie in VS • Sterke stijging in 2022
• Daarna daling richting 2%, maar de daling vertraagd
• Zit nu rond 3%
3
, Acties van FED tov ECB • FED heeft rente in reeks
stappen verhoogd naar
maximum van 5,5%
• Sindsdien 2 keer verlaagd tot
4,5%
• Dit om inflatie te bestrijden &
economie afremmen
• December 2024: nog verlaagd,
maar zou laatste verlaging zijn
voor een tijd
• Lagere rente ⟹ verdisconteringsrente daalt ⟹ is goed voor beurs ⟹ deze
koersen stijgen
➢ Inflatie was lager dan verwacht (positief nieuws) ⟹ rente zou kunnen dalen
⟹ positief voor koersen
• Januari 2025: rentevoeten stabiel houden
➢ Want Trump wil tarieven heffen op import ⟹ in Amerika producten duurder
⟹ mogelijke inflatiestijging ⟹ FED kan rente nu niet beginnen verlagen
FED dots • aan groep mensen (beleidmakers) 2 keer
per jaar vragen wat men denkt dat
beleidsrente van FED gaat doen nu, in
2025, 2026, 2027 en op langere termijn
• Dit jaar staat rente op 4,5%
Inflatie in Eurozone • Inflatie is beetje hoger dan 2%
• Waarom nog niet op 2%
➢ Goedereninflatie was sterk gedaald
➢ Vooral diensteninflatie zorgt voor hogere inflatie
➢ Onze economie is vooral dienstensector
ECB • Balans zoeken tussen inflatie & groei
• Restrictief monetair beleid sinds 2022 ⟹ geleid tot daling van inflatie
➢ Stijging rentevoeten
• Groeiproblemen dwingen ECB om monetaire restricties op te heffen
• ECB verlaagt rentevoeten naar neutraal → moeten misschien versnellen om
economie te stimuleren
Onconventioneel beleid • In tijden van lage rentevoeten
• LTRO → goedkope kredieten geven aan banken
• QE → papier opkopen van banken in ruil voor cash ⟹ banken konden dit cash
geld gebruiken om economie te ondersteunen
4D inflation • Structurele factoren die inflatie naar boven duwen
• Decarbonization
• Demography
➢ Bevolking daalt ⟹ krappe arbeidsmarkt ⟹ lonen stijgen ⟹ inflatie
• Deglobalization
• Defense
➢ Kogels, machines... ⟹ inkomens
Evolutie van korte en lange termijn rentevoeten
Korte termijn rente • VS: 4,5%
• Eurozone: 2,75%
4
INLEIDING (ZIE SLIDES) ................................................................................................................. 3
MACRO-ECONOMISCH: ECONOMISCHE GROEI & INFLATIE .................................................................................. 3
CENTRALE BANKEN .................................................................................................................................... 3
EVOLUTIE VAN KORTE EN LANGE TERMIJN RENTEVOETEN ..................................................................................... 4
SITUATIE BANKEN....................................................................................................................................... 5
HOOFDSTUK 1: ONTSTAAN & ONTWIKKELING VAN HET GELDWEZEN .............................................. 5
BETEKENIS EN FUNCTIES VAN GELD ............................................................................................................... 5
GELDSOORTEN ......................................................................................................................................... 5
Metaalgeld ............................................................................................................................ 5
Papiergeld ............................................................................................................................. 6
Giraal geld ............................................................................................................................. 7
MODERN BETALINGSVERKEER ...................................................................................................................... 7
CRYPTO................................................................................................................................................... 7
CENTRAL BANK DIGITAL CURRENCIES ............................................................................................................. 9
HOOFDSTUK 2: FINANCIËLE INTERMEDIATIE.................................................................................10
FUNCTIE VAN FINANCIËLE INTERMEDIATIE ..................................................................................................... 10
STRUCTUUR VAN FINANCIËLE MARKTEN ........................................................................................................ 11
ECONOMISCHE THEORIE VAN FINANCIËLE INTERMEDIATIE................................................................................. 12
SOORTEN FINANCIËLE INTERMEDIAIRS ......................................................................................................... 14
REGULERING VAN FINANCIËLE MARKTEN EN INSTELLINGEN ............................................................................... 15
FINTECH ONTWIKKELINGEN ....................................................................................................................... 15
STABILITEIT VAN BANKEN – FINANCIËLE CRISIS................................................................................................ 16
Interventies om de crisis te bedwingen ....................................................................................20
SOEVEREINE & EUROZONECRISIS ................................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 3: BANKEN ..............................................................................................................24
FINANCIËLE STRUCTUUR VAN BANKEN .......................................................................................................... 24
Passiva ................................................................................................................................25
Activa ..................................................................................................................................26
RESULTATENREKENINGEN VAN DE BANKEN .................................................................................................... 27
4 VOORNAAMSTE TYPES VAN BANKRISICO ...................................................................................................... 28
Liquiditeitsrisico ...................................................................................................................28
Kredietrisico .........................................................................................................................28
Renterisico ...........................................................................................................................29
Kapitaalrisico .......................................................................................................................30
HOOFDSTUK 4: STRUCTUUR & REGULERING VAN DE BANKMARKT .................................................30
STRUCTUUR VAN DE BANKSECTOR ............................................................................................................... 30
ECONOMISCHE ANALYSE VAN BANKREGULERING ............................................................................................ 31
BANKEN EN KLIMAAT ................................................................................................................................ 33
HOOFDSTUK 5: FINANCIËLE MARKTEN .........................................................................................34
DE GELDMARKT ....................................................................................................................................... 34
DE KAPITAALMARKT .................................................................................................................................. 35
Obligaties.............................................................................................................................35
Aandelen .............................................................................................................................36
ANDERE COURANTE BELEGGINGSPRODUCTEN ............................................................................................... 39
1
, AFGELEIDE INSTRUMENTEN........................................................................................................................ 39
HOOFDSTUK 6: GEDRAG VAN RENTEVOETEN ................................................................................41
COMPONENTEN VAN DE NOMINALE RENTEVOET ............................................................................................. 41
DE TERMIJNSTRUCTUUR VAN RENTEVOETEN ................................................................................................... 43
EVOLUTIE VAN DE LANGE TERMIJN (REËLE) RENTEVOETEN ................................................................................. 45
HOUDBAARHEID VAN DE SCHULD................................................................................................................ 46
HOOFDSTUK 7: ECB & MONETAIR BELEID ......................................................................................47
INSTITUTIONEEL KADER ............................................................................................................................. 47
ONAFHANKELIJKHEID VAN CENTRALE BANK ................................................................................................... 48
VERANTWOORDELIJKHEIDSPLICHT & TRANSPARANTIE ...................................................................................... 48
TAKEN VAN CENTRALE BANK ....................................................................................................................... 48
MONETAIR BELEID IN DE EUROZONE............................................................................................................. 49
DOELSTELLINGEN & STRATEGIE .................................................................................................................. 53
BEOORDELING VAN BELEID VAN CENTRALE BANK: TAYLOR RULE ......................................................................... 53
HOOFDSTUK 9: MONETAIRE TRANSMISSIE ....................................................................................54
KLASSIEKE MODEL ................................................................................................................................... 54
KEYNESIAANS MODEL ............................................................................................................................... 54
KANALEN VAN MONETAIRE TRANSMISSIE ....................................................................................................... 55
VOORDELEN EMU................................................................................................................................... 56
NADELEN .............................................................................................................................................. 57
IS DE EMU EEN OPTIMALE MUNTZONE? (OPTIMUM CURRENCY AREA) ................................................................ 58
ARCHITECTUUR & GOVERNANCE EMU......................................................................................................... 59
2
,INLEIDING (zie slides)
Macro-economisch: economische groei & inflatie
Economische groei • Meeste signalen voor euro zijn negatief → vertraging van groei
• In VS sterkere groei
Inflatie • Is sterk gestegen laatste jaren door energieprijzen
• Centrale banken willen inflatie rond 2% → we zijn hier dichtbij aan het komen
➢ In VS gaat dit trager dan bij ons ⟹ FED is meer afwachtend
Centrale banken • Moeten afwegingen maken tussen inflatie en groei
➢ Inflatie te hoog ⟹ rente verhogen om economie af te remmen
➢ Economie stimuleren door rente te verlagen
• Laatste jaren geen keuze → rente moest verhoogd worden ⟹ negatieve impact
op de groei
➢ Balans is nodig
Wat zegt IMF • VS zal groeivertraging kennen, maar nog altijd vrij goede groei
➢ 2024: 2,8 2025: 2,7 2026: 2,1
• Eurozone → zit hier ver onder
➢ 2024: 0,8 2025: 1.0 2026: 1,4
➢ Duitsland heeft een negatieve groei (recessie)
➢ Periferie landen (Italië, Spanje, Griekenland) → groeien sterker dan
Duitsland
Europese Commissie • Voorspellen economische groei, maar nog steeds laag (rond de 1)
• Inflatie zal dalen (rond 2%)
Centrale banken
Beleid centrale banken tot • Tot voor inflatie-opstoot → onconventioneel beleid
voor 2022 • LTRO en EQ
Sinds 2022 • Centrale bank reageert op gestegen inflatie → restrictief monetair beleid
• Van QE → QT (quantitative tightening)
• Conventioneel monetair beleid → rentevoeten gebruiken om economie te
sturen
➢ Rentevoeten zijn sterk gestegen
Sinds 2024 • Gestopt met stijgingen want vertraging economie werd zichtbaar
• Rente houden waar ze is en stillaan neigen naar een daling van deze rente
• FED is hiermee gestopt door angst voor inflatie
• ECB is bezig met afweging tussen groei stimuleren en inflatie
Soorten inflatie • Headline
➢ Volledige inflatie, alle prijzen van alle goederen en diensten
• Core inflation
➢ Zonder energie, olie & voeding
Evolutie core inflation • 2022 → stijging
• Nu daling richting 2%
Evolutie headline • Sterke stijging vanaf 2020
• Hoogste stijging in Eurozone tov VS en Japan
• Nu ook daling tot 2%
Inflatie in VS • Sterke stijging in 2022
• Daarna daling richting 2%, maar de daling vertraagd
• Zit nu rond 3%
3
, Acties van FED tov ECB • FED heeft rente in reeks
stappen verhoogd naar
maximum van 5,5%
• Sindsdien 2 keer verlaagd tot
4,5%
• Dit om inflatie te bestrijden &
economie afremmen
• December 2024: nog verlaagd,
maar zou laatste verlaging zijn
voor een tijd
• Lagere rente ⟹ verdisconteringsrente daalt ⟹ is goed voor beurs ⟹ deze
koersen stijgen
➢ Inflatie was lager dan verwacht (positief nieuws) ⟹ rente zou kunnen dalen
⟹ positief voor koersen
• Januari 2025: rentevoeten stabiel houden
➢ Want Trump wil tarieven heffen op import ⟹ in Amerika producten duurder
⟹ mogelijke inflatiestijging ⟹ FED kan rente nu niet beginnen verlagen
FED dots • aan groep mensen (beleidmakers) 2 keer
per jaar vragen wat men denkt dat
beleidsrente van FED gaat doen nu, in
2025, 2026, 2027 en op langere termijn
• Dit jaar staat rente op 4,5%
Inflatie in Eurozone • Inflatie is beetje hoger dan 2%
• Waarom nog niet op 2%
➢ Goedereninflatie was sterk gedaald
➢ Vooral diensteninflatie zorgt voor hogere inflatie
➢ Onze economie is vooral dienstensector
ECB • Balans zoeken tussen inflatie & groei
• Restrictief monetair beleid sinds 2022 ⟹ geleid tot daling van inflatie
➢ Stijging rentevoeten
• Groeiproblemen dwingen ECB om monetaire restricties op te heffen
• ECB verlaagt rentevoeten naar neutraal → moeten misschien versnellen om
economie te stimuleren
Onconventioneel beleid • In tijden van lage rentevoeten
• LTRO → goedkope kredieten geven aan banken
• QE → papier opkopen van banken in ruil voor cash ⟹ banken konden dit cash
geld gebruiken om economie te ondersteunen
4D inflation • Structurele factoren die inflatie naar boven duwen
• Decarbonization
• Demography
➢ Bevolking daalt ⟹ krappe arbeidsmarkt ⟹ lonen stijgen ⟹ inflatie
• Deglobalization
• Defense
➢ Kogels, machines... ⟹ inkomens
Evolutie van korte en lange termijn rentevoeten
Korte termijn rente • VS: 4,5%
• Eurozone: 2,75%
4
