Samenvatting eerstelijnspsychologie
,1 Inleiding
Richtlijn WHO → hoe ga je je
geestelijke gezondheidszorg
organiseren?
Onderaan: brede basiszorg
Bovenaan: gespecialiseerde zorg
(hogere kosten)
Stepped care:
• Nulde lijn (zelfzorg, informele zorg, niet professioneel)
• Eerste lijn (diensten voor geestelijke gezondheid in de eerste lijn/buurt, vb school verwijst door
naar het CLB)
• Tweede lijn (licht roze → vb diagnostiek, privé praktijk, ambulante diensten, CGG…)
• Derde lijn (rood →opname)
Matched care: de juiste hulp op het juiste moment op de juiste plaats door de juiste hulpverlener (niet
verplicht om alle lijnen te overlopen).
Model van Keyes onderscheid tussen vier mensen van
categorieën:
1. Zonder psychische aandoening, goed mentaal
welzijn (veerkrachtig, positieve relaties,
realisaties)
2. Links boven: iemand met ADHD die
functioneert binnen werk, relaties…)
3. Rechts onder: volwassenen die niet gelukkig is
in het algemeen, zonder diagnose.
4. Links onder: sprake van psychische
aandoening en lage score op mentaal
welbevinden.
→ Gericht op bevorderen mentale gezondheid
→ Preventie van psychologische problemen
→ vroeg)detectie van en (vroege) psychologische interventie bij milde tot matige psychische problemen
→ Aanvullende basispsychologische zorg naast gespecialiseerde psychologische zorg bij ernstigere
problematieken (vb links onderaan: je hebt iemand met zware depressie in opname, persoon gaat terug
naar huis, dan ga je in eerstelijn misschien de overgang mee begeleiden).
,Hoe is de situatie nationaal?
• Vroeger: omgekeerde piramide
• We zitten nog in overgangsfase: brede basiszorg is nog niet uitgebouwd.
• Vermaatschappelijking van de zorg
• Public mental health → werken vanuit klassieke medische benadering
→ Gemiddeld wachten mensen 4 jaar tussen hulp zoeken en eerste signalen! Vindplaatsgericht werken.
Interventiespectrum geestelijke gezondheid (Mazrek & Haggerty 1994)
Netwerken van geestelijke gezondheidszorg:
→ Kinderen en jongeren (2015)
→ Volwassenen (2011)
, 1.1 Sit uering eerstelijnspsychologische zorg
Definitie:
“De ELP is gericht op het verhogen van de zelfredzaamheid en autonomie (zo snel mogelijk opnieuw
zelfstandig zonder hulp door het leven te gaan) van de patiënt/cliënt binnen zijn of haar context en dichtbij
huis (ambulant en vindplaatsgericht). Het is een (vroegtijdige) klinisch psychologische begeleiding,
generalistisch én kortdurend (los van specialismen werken, brede waaier van problemen, eerstelijn is huisarts
van de geestelijke gezondheidszorg).”
→ Gemiddeld 10 sessies
Je kan niet gespecialiseerd
zijn in alles!
1e lijn is niet gelijk aan therapie
→ Huisarts, partners…
Doelstellingen van ELP
Watchful waiting: even
afwachten
Vb: zorgen om dochter met
concentratieproblemen.
Impact op functioneren is vrij
beperkt. Nog even afwachten,
maar wel opvolgen. Als het
impact heeft doorverwijzen
naar de tweede lijn (in realiteit: wachtlijsten, dus nu gaat de ELP super snel doorverwijzen en niet aan
watchful waiting kunnen doen).
1.2 Profiel van eerstelijnspsycholoog
• Opleiding master in de psychologie of pedagogische wetenschappen in het domein van de
klinische psychologie of klinische orthopedagogie
• Visum en erkenning als klinisch psycholoog/orthopedagoog
,1 Inleiding
Richtlijn WHO → hoe ga je je
geestelijke gezondheidszorg
organiseren?
Onderaan: brede basiszorg
Bovenaan: gespecialiseerde zorg
(hogere kosten)
Stepped care:
• Nulde lijn (zelfzorg, informele zorg, niet professioneel)
• Eerste lijn (diensten voor geestelijke gezondheid in de eerste lijn/buurt, vb school verwijst door
naar het CLB)
• Tweede lijn (licht roze → vb diagnostiek, privé praktijk, ambulante diensten, CGG…)
• Derde lijn (rood →opname)
Matched care: de juiste hulp op het juiste moment op de juiste plaats door de juiste hulpverlener (niet
verplicht om alle lijnen te overlopen).
Model van Keyes onderscheid tussen vier mensen van
categorieën:
1. Zonder psychische aandoening, goed mentaal
welzijn (veerkrachtig, positieve relaties,
realisaties)
2. Links boven: iemand met ADHD die
functioneert binnen werk, relaties…)
3. Rechts onder: volwassenen die niet gelukkig is
in het algemeen, zonder diagnose.
4. Links onder: sprake van psychische
aandoening en lage score op mentaal
welbevinden.
→ Gericht op bevorderen mentale gezondheid
→ Preventie van psychologische problemen
→ vroeg)detectie van en (vroege) psychologische interventie bij milde tot matige psychische problemen
→ Aanvullende basispsychologische zorg naast gespecialiseerde psychologische zorg bij ernstigere
problematieken (vb links onderaan: je hebt iemand met zware depressie in opname, persoon gaat terug
naar huis, dan ga je in eerstelijn misschien de overgang mee begeleiden).
,Hoe is de situatie nationaal?
• Vroeger: omgekeerde piramide
• We zitten nog in overgangsfase: brede basiszorg is nog niet uitgebouwd.
• Vermaatschappelijking van de zorg
• Public mental health → werken vanuit klassieke medische benadering
→ Gemiddeld wachten mensen 4 jaar tussen hulp zoeken en eerste signalen! Vindplaatsgericht werken.
Interventiespectrum geestelijke gezondheid (Mazrek & Haggerty 1994)
Netwerken van geestelijke gezondheidszorg:
→ Kinderen en jongeren (2015)
→ Volwassenen (2011)
, 1.1 Sit uering eerstelijnspsychologische zorg
Definitie:
“De ELP is gericht op het verhogen van de zelfredzaamheid en autonomie (zo snel mogelijk opnieuw
zelfstandig zonder hulp door het leven te gaan) van de patiënt/cliënt binnen zijn of haar context en dichtbij
huis (ambulant en vindplaatsgericht). Het is een (vroegtijdige) klinisch psychologische begeleiding,
generalistisch én kortdurend (los van specialismen werken, brede waaier van problemen, eerstelijn is huisarts
van de geestelijke gezondheidszorg).”
→ Gemiddeld 10 sessies
Je kan niet gespecialiseerd
zijn in alles!
1e lijn is niet gelijk aan therapie
→ Huisarts, partners…
Doelstellingen van ELP
Watchful waiting: even
afwachten
Vb: zorgen om dochter met
concentratieproblemen.
Impact op functioneren is vrij
beperkt. Nog even afwachten,
maar wel opvolgen. Als het
impact heeft doorverwijzen
naar de tweede lijn (in realiteit: wachtlijsten, dus nu gaat de ELP super snel doorverwijzen en niet aan
watchful waiting kunnen doen).
1.2 Profiel van eerstelijnspsycholoog
• Opleiding master in de psychologie of pedagogische wetenschappen in het domein van de
klinische psychologie of klinische orthopedagogie
• Visum en erkenning als klinisch psycholoog/orthopedagoog
