MENSENRECHTEN JAAR 2024-25
MENSENRECHTEN JAAR 2024-25 1
INLEIDING 10
I BEGRIP, KENMERKEN EN SOORTEN MENSENRECHTEN 11
WAT ZIJN MENSENRECHTEN? 11
KENMERKEN VAN DE MENSENRECHTEN 11
INHERENT: 11
GELIJKHEID 12
UNIVERSIEEL 12
GRONDSLAGEN VAN MENSENRECHTEN EN DE FACTOREN 12
RELIGIEUZE BASIS 12
FILOSOFISCHE BASIS 13
Niet westers 13
Natuurrecht 13
Vrijheidsfilosofie 14
rechtspositivisme 15
JURIDISCHE EVOLUTIE 15
MENSENRECHTEN OP NATIONAAL VLAK VOOR EN TIJDENS DE 20E EEUW 15
Middeleeuwen 16
Periode van revoluties 16
SOORTEN RECHTEN EN VRIJHEDEN 18
BURGERLIJKE RECHTEN 18
POLITIEKRE RECHTEN 18
REACTIE TEN AAN ZIEN VAN EERSTE GENERATIE RECHTEN 19
ECONIMSICHE, SOCIALE EN CULTURELE RECHTEN 19
II HISTORIEK VAN DE MENSENRECHTEN 20
JURIDISCHE EVOLUTIE (DEEL 2) 20
GEVECHTEN VOOR RECHTEN 20
Feministisch gevecht 20
MENSENRECHTEN OP INTERNATIONAAL VLAK VOOR DE 20E EEUW 20
afschaffing van de slavenhandel en de slavernij, The aboliton movement 19de eeuw 20
humanitair recht - Humanisering van het oorlogsrecht 21
MENSENRECHTEN OP INTERNATIONAAL VLAK TIJDENS DE 1E HELFT VAN DE 20E EEUW 22
minderhedenverdragen - Gevechten voor minderheden 22
Wereldoorlog I en de oprichting van de volkenbond 22
Volkenbond 1919 22
1
,Vrijheden in mandaatgebieden 23
Minderhedenverdragen 24
Interbellum 24
Wereldoorlog II 24
FOUR FREEDOMS EN ATLANTISCH HANDVEST 25
VN handvest 25
UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS 1948 25
Preambule 26
Artikelen 26
VN covenants 27
EEN VERDRE EVOLUTIE MENSENRECHTEN 27
1) Koude oorlog 27
2) Dekolonisatie in de jaren 60 28
3) Carter Administration 28
4) Massa communicatie 28
Wenen 1933 29
Solidariteitsrechten 29
FACTOREN VANAF 2000 29
“VIERDE GENERATIE MENSENRECHTEN” 30
WELKE RECHTEN BEHOREN NU TOT WELKE GENERATIE? 30
III KRITIEKEN OP DE MENSENRECHTEN 31
UTILITARISME 31
MARXISME 32
CULTUREEL RELATIVISME 32
FEMINISME 32
POSTKOLONIALISME 33
IV BRONNEN VAN DE MENSENRECHTEN 33
WAT ZIJN DE BRONNEN VAN DE HEDENDAAGSE MENSENRECHTEN 34
HOE KOMT EEN MENSENRECHTENVERDRAG TOT STAND 35
V KARAKTER EN REIKWIJDTE VAN DE VERPLICHTINGEN VOORSPRUITEND UIT DE
MENSENRECHTEN 37
HOE WORDEN MENSENRECHTENVERDRAGEN GEINTERPRETEERD 38
HET VERDRAG VAN WENEN INZAKE HET VERDRAGENRECHT 38
DE SPECIFIEKE INTERPRETATIE TECHNIEKEN 38
effectiviteitsbeginsel 38
pro homine- beginsel 38
dynamische/evolutieve interpretatietechniek 38
autonome interpetatietechniek 38
TYPES VAN INTERNATIONALE MENSENRECHTENTOEZICHTSORGANISATIES 39
VI DRAGERS VAN RECHTEN EN PLICHTEN 40
2
,DRAGERS 40
AANSRPAKELIJKHEID 40
BACK NAAR DEEL V 41
DRIEDELIGE VERPLICHTING IN HET KADER VAN DE IMPLEMENTATIE VAN MENSENRECHTEN 41
EXTRA TERRITORIAL WERKING VAN MENSENRECHTEN 42
VOORBEHOUDEN OF RESERVES BIJ MENSENRECHTEN VERDRAGEN 43
BEPERKEN EN OPSCHORTEN VAN MENSENRECHTENVERDRAGEN 44
DE KLASSIEKE BEPERKINGEN 44
HET OPSCHORTEN VAN MENSENRECHTEN 44
OPZEGGING 44
VI INTERNATIONALE TOEZICHTSMECHANISMEN TER BESCHERMING VAN
MENSENRECHTEN 45
MENSENRECHTENSYSTEMEN WERELDWIJD 45
TOEZICHTMANIEREN 45
DE VERENIGDE NATIES- DE VN ALS MENSENRECHTENACTOR 46
INLEIDING 46
HANDVESTORGANEN -CHARTER BASED BODIES 47
hoofdorganen 47
De VN-Algemen vergadering 47
VN-economische en sociale raad 49
vn-veiligheidsreaad 49
VN secretariaat en vn secretaris generaal 50
vn hoge commissaris voor de mensenrechten 50
mensenrechtenraad 51
Speciale procedures 55
VERDRAGSORGANEN – TREATY BODIES 60
samenstelling en mandaat 60
statenrapportage 61
klachtenporcedures 61
general comments of general recommendations 62
onderzoeksprocedures 62
Evaluatie van VN -treatybodies: 62
C REGIONALE ORGANISATIES: 63
AMERIKA: GAST COLLEGE 64
historische context OAS: 64
de organen van de organisatie van amerikaanse staten: 64
het inter-amerikaans mensenrechten systeem: 64
charter based – amerikaanse verklaring van de Rechten en Plichten vd Mens 65
het reaty based, de amerikaanse conventie van mensenrechten: 66
het recht op vrijheid van expressie: 68
verplichtingen: 69
het recht op vrijheid van expressie in context van klimaatomstandigheden: 69
AFRIKAANS MENSENRECHTEN SYSTEEM 70
afrikaans handvest en toezicht 70
3
,toezicht: 71
kinderrechten: 72
subnationale organisaties: 72
EUROPA – RAAD VAN EUROPA 73
historische context 73
organen van de raad van europa 74
Comité van ministers 74
parlementaire vergadering 74
secretaris generaal Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
commissaris voor de mensenrechten 75
commissie van venetie 75
mensenrechteninstrumenten 76
Toezichtsorganen bij mensenrechten 77
HET EUROPEES HOF VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS 79
RECHTEN EN PLICHTEN 79
Impliciete rechten 81
plichten/ duty baearers 82
BEPERKINGEN 83
HORIZONTALE WERKING 85
INDIEN VAN EEN KLACHT 86
wie 86
toegang tot het evrm 86
samenstelling 87
procedure 87
ONTVANKELIJKHEIDSCRITERIA: 88
ratione personae: 89
ratione materiae: 90
ratione temporis: 91
ratione loci: 92
niet anoniem 93
non bis in indem: 93
geen misbruik van klachtenrecht: 94
niet manifest ongegornd: 94
uitputtingsvereiste: 95
naleving viermaandenregel: 96
wezenlijk nadeel: 96
prioriteitsbeleid 97
voorlopige maatregelen 97
Voorwaarden: 98
Bindend karakter: 99
procedureregels: 99
Openbare hoorzitting: 100
Kwalificatie van feiten; 100
tussenkomst door derden: 101
Welke soort derden: 101
Minnelijke schikking 102
Eenzijdige verklaring 102
arrest 103
billelijke genoegdoening 103
4
,1/ plicht tot uitvoering eindarresten – art 46 evrm 104
2/ plicht tot naleving gezag van gewijsde 104
3/ plicht tot naleving interpretatief gezag van gewijsde(!) 105
STERKTES EN ZWAKTES: 105
IX RECHTEN EN VRIJHEDEN 106
VERBOD VAN SLAVERNIJ 106
INLEIDING 106
INTERPRETATIE ART. 4 EVRM 107
INTERNATIONAAL RECHT 107
SLAVERNIJ OF DIENSTBAARHEID 107
DWANGARBEID OF VEPRLICHTE ARBEID: 109
mensenhandel: 109
dienstmeisjes 109
uitbuiting via prostitutie: 111
GEEN DWANG ARBEID OF VERPLICHTE ARBEID 114
GEVANGENIS ARBEID 114
dienst bij nood toetstand of ramp: 114
normale burgerplichten: 114
VRIJHEID VAN EXPRESSIE EN INFORMATIE: 115
FOCUS OP BELGIË (DEEL I) 115
EXPRESSIEVRIJHEID VOOR SPECIFIEKE PERSONEN: 117
erosie gw-waarborgen 117
WIE BEPAALT OF ER MISBRUIK IS IN EEN CONCREET GEVAL: 118
1/ rechter in kort geding: 118
2/ civiele rechtbank: 119
3/ correctionele rechtbank 119
drukpersmisdrijf: wie is bevoegd 120
hof van assisen: 120
raad van state: 121
Hof van Cassatie: 121
grondwettelijk hof: 121
ANDERE INSTANTIES: 122
FOCUS OP ARTIKEL 10 EVRM (DEEL II) 122
VOORBEELDEN IN DE RECHTSPRAAK: 123
VERBOD OP FOLTERING 125
AGENDA 126
VN TREATY BODIES 127
BUPO VERDRAG (ICCPR) EN DE MENSENRECHTENCOMITÉ(HRC) 127
DEFINITIE VAN FOLTERING 127
artikel 7 BUPO 127
5
,artikel 10 BUPO 128
samenspel tussen art 7 en 10 Bupo 129
VERPLICHTINGEN VAN DE LIDSTATEN 129
Plicht tot bescherming: 129
Plicht om te onderzoeken: 130
de plicht om wetgeving aan te nemen en uit te voeren die foltering strafbaar stelt: 130
Verplichting om verklaringen verkregen door foltering of andere vormen van mishandeling uit te
sluiten: 131
TOEPASSINGSGEBIED: 131
HET UNCAT EN HET COMITÉ TEGEN FOLTERING: 133
DEFINITIE VAN FOLTERING 133
DEFINITIE VAN WREDE, ONMENSELIJKE OF ONTERENDE BEHANDELING/BESTRAFFING: 134
PLICHTEN VAN LIDSTATEN 135
plicht tot bescherming tegen mishandeling 135
plicht tot onderzoek 136
Plicht om wetgeving vast te stellen en te handhaven die foltering strafbaar stelt: 137
Plicht om verklaringen verkregen door foltering of andere mishandeling uit te sluiten: 137
HET TOEPASSINGSGEBIED: 137
1) De absolute aard van het verbod 138
2) Wettelijke sancties 138
3) Detentieomstandigheden 139
HET EUROPEES VERDRAG TOT BESCHERMING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS EN DE FUNDAMENTELE
VRIJHEDEN: 139
LIDSTATEN: 139
ATRIKEL 3 EVRM: 140
DEFINITIE FOLTERING: 140
DEFINITIE VAN VERNEDERENDE BEHANDELINGEN: 142
BEOORDELING VAN HET MINIMALE ERNST NIVEAU: 143
VERPLICHTINGEN VAN LIDSTATEN: 143
plicht om te beschermen tegen mishandeling: 143
de plicht tot onderzoek: 144
de plicht om wetgeving vast te stellen en te handhaven: 145
de plicht om bewijsmateriaal verkregen door foltering of andere mishandeling uit te sluiten: 146
TOEPASSINGSGEBIED: 147
Absolute aard van het verbod: 147
Wettige Sancties: 148
SLOT OPMERKINGEN: 149
X TRANSVERSALE RECHTENTHEMA’S 150
VLUCHTELINGEN EN ONTHEEMDEN: 150
SITUERING: 150
STATISTIEKEN: 151
BRONNEN: 151
Verhouding tussen het int recht inzake mensenrechten en het int vluchtelingenrecht: 152
INTERNATIONALE RECHTSBRONNEN VAN VLUCHTELINGEN: 152
Op wereld vlak 152
6
,voornaamste agentenschappen/organisaties: 153
vluchtelingen op regionaal vlak: 153
ONTHEEMDEN: 154
BEGRIP VLUCHTELING (EN ONTHEEMDE) 154
BEGRIP ONTHEEMDE: 155
TOEKENNING VLUCHTELINGENSTATUUT: 155
GEGRONDE VREES: 155
VERVOLGING: 155
vervolging door wie: 156
vervolgigng op basis van ras 156
vervolging op basis van religie: 156
vervlogign op basis van nationaliteit: 156
vervolgign op basis van lidmaatschap specifieke sociale groep: 156
vervolgign op basis van politieke overtuiging 156
bevinden buiten het land waarvan de nationaliteit: 157
klimaatvluchtelingen: 157
weigering van het statuut: 157
toekenning vluchtelingenstatuut: 158
exclusion clauses 158
RECHTEN VAN VLUCHTELINGEN: 159
een recht op asiel? 159
rechten als vluchteling 159
rechten van ontheemden 160
Veilige zones- concept: 160
NON REFOULEMENT BEGINSEL: 161
WIE FACILLITEERT DIENSENTEN AAN VLUCHTELINGEN: 161
EINDE VLUCHTELINGENSTATUUT 162
ROL VAN HET EHRM: 162
ROL BIJ OPVANG EN DETENTIE 163
mensonwaardige omstandigheden bij opvang 163
mensonwardige omstandigheden bij detentie: 164
ROL EVRM OP EINDE VERBLIJFSPROCEDURE NON-REFOULEMENT BEGINSEL: 165
Wat moet je aantonen bij het Hof: 166
Feitelijke situaties waarin non refoulement is toegepast 166
INTERNATIONAAL STRAFRECHT 170
INTERNATIONAAL STRAFRECHT EN MENSENRECHTEN 171
WAT IS INTERNATIONAAL STRAFRECHT (ICL) 171
VERSCHIL TUSSEN ICL EN MENSENRECHTEN: 171
Internationaal Strafrecht: 172
Mensenrechtenrecht: 172
OVERLAP VAN INTERNATIONAAL STRAFRECHT EN MENSENRECHTEN: 173
HISTORISCHE EVOLUTIE 174
GEBEURTENISSEN IN DE VROEGE GESCHIEDENIS VAN VERANTWOORDING VOOR OORLOGSMISDADEN 174
verdere evoluties na woii 174
STRAFRECHTELIJKE MISDADEN VOOR INTERNATIONALE MISDADEN 175
voor nationale rechtbanken: 175
internationale strafrecht tribunalen: 176
7
,Volledig internationale straftribunalen 176
Hybride straftribunalen 177
Factoren die de keuze voor het type tribunaal beïnvloeden 177
internationaal militair tribunalen na woii 178
IMT in nuremberg 178
ad hoc internationale straftribunalen 179
joegoslavië- icty 179
rwanda- ictr 180
INTERNATIONAAL STRAFHOF (ICC/ISH) 181
ORGANEN VAN HET ISH: 182
voorzitterschap 182
de kamers 182
De Pre-Trial Chambers (vooronderzoek kamers) 182
De Trial Chamber (rechtbank in eerste aanleg) 182
De Appeals Chamber (hoger beroepshof) 183
kantoor van de aanklager 183
de griffie 183
JURISDICTIE VAN HET HOF 183
materiele jurisdictie 184
genocide 184
misdaden tegen de mensheid: 186
oorlogsmisdaden 187
daden van agressie: 188
ecocide 188
DE TERRITORIALE JURISDICTIE- RATIONE LOCI- 189
PERSOON JURISDICTIE: 190
TEMPORELE JURISDICTIE: 191
BEVOEGDHEID EN ONTVANKELIJKHEID: 191
hoe begint de aanklager zijn onderzoek: 193
ish proces 193
UITDAGINGEN VAN INTERNATION ALE STRAFHOVEN 194
Afwezigheid van Politiecapaciteit 194
Controverses en Uitdagingen van het ish 194
LAATSTE UPDATES – DUBBEL STANDAARD? 195
Belangrijke ontwikkelingen in ICC-procedures met betrekking tot Oekraïne: 195
INTERNATIONAAL HUMANITAIR RECHT & MENSENRECHTEN: 195
WAT IS INTERNATIONAAL HUMANITAIR RECHT: 196
ONTSTAAN: 196
BRONNEN VAN IHR: 196
Verdragen: 196
gewoonte recht: 197
MATERIEEL TOEPASSINGSGEBIED: 197
4 verschillende types van internationaal gewapende conflicten: 197
klassieke conflicten 197
nationale vrijheidsbeweging: 197
interstalelijke conflicten “by proxy”: 197
bezetting/ occupation: 198
8
,niet internationaal gewapende conflicten: 198
verschil tussen het toepassingsgebied van gemeenschappelijk art. 3 en AP II 198
BEGINSELEN VAN HUMANITAIR RECHT: 199
onderscheid: 200
proportionaliteit 201
voorzorgen: 201
RELATIE TUSSEN HUMANITAIR RECHT EN MENSENRECHTEN: 203
eerste erkenning van toepassing van mr in gewapend conflict: 203
DE TOEPASSING VAN MENSENRECHTEN TIJDENS GEWAPENDE CONFLICTEN: 205
kanttekeningen bij het toepassen van mr in ihr: 206
DONEEEEE YOU GO GIRLLL!!!! 206
9
, INLEIDING
Het mensenrechtenconcept heeft een dominant discours in onze wereld. Het heeft een link met
rechtvaardigheid; het wordt dus niet altijd geformuleerd in termen van individuele rechten.
Het is ontstaan in de 17de en 18de eeuw, modern concept dus, het is gebruikt om claims te formuleren
in de strijd tegen het absolutisme. → revolutionair en emanciperend concept dus.
Niet alles kan worden opgelost met MR, het heeft ook zijn beperkingen, ook al bestaat het uit
minimumnormen, procedureregels en en ook uit een aantal substantiële rechten. Dit komt omdat het
werd opgesteld door staten en als die geen brede bescherming wil bieden, dan heeft dit ook zijn
gevolgen.
Toezichtsmechanisme, is niet altijd een rechterlijk toezichtsmechanisme, of voelen staten zich niet
gebonden door deze toezichtssystemensmechanismen.
Mensenrechten botsten vaak ook tegen tradities, waardoor er ook wel kritiek komt aan de
mensenrechten.
Deze les zal besproken worden:
o Wat zijn mensenrechten en hun kenmerken?
o Wat zijn de grondslagen voor de mensenrechten, de factoren die de opgang van de
mensenrechten hebben gestimuleerd?
o Wanneer en hoe zijn mensenrechten de nationale en internationale juridische arena
binnengetreden en hoe zijn ze geëvolueerd?
o Welke soorten mensenrechten zijn er en wat is het belang van het onderscheid?
o Wat is de kritiek op de mensenrechten?
10
MENSENRECHTEN JAAR 2024-25 1
INLEIDING 10
I BEGRIP, KENMERKEN EN SOORTEN MENSENRECHTEN 11
WAT ZIJN MENSENRECHTEN? 11
KENMERKEN VAN DE MENSENRECHTEN 11
INHERENT: 11
GELIJKHEID 12
UNIVERSIEEL 12
GRONDSLAGEN VAN MENSENRECHTEN EN DE FACTOREN 12
RELIGIEUZE BASIS 12
FILOSOFISCHE BASIS 13
Niet westers 13
Natuurrecht 13
Vrijheidsfilosofie 14
rechtspositivisme 15
JURIDISCHE EVOLUTIE 15
MENSENRECHTEN OP NATIONAAL VLAK VOOR EN TIJDENS DE 20E EEUW 15
Middeleeuwen 16
Periode van revoluties 16
SOORTEN RECHTEN EN VRIJHEDEN 18
BURGERLIJKE RECHTEN 18
POLITIEKRE RECHTEN 18
REACTIE TEN AAN ZIEN VAN EERSTE GENERATIE RECHTEN 19
ECONIMSICHE, SOCIALE EN CULTURELE RECHTEN 19
II HISTORIEK VAN DE MENSENRECHTEN 20
JURIDISCHE EVOLUTIE (DEEL 2) 20
GEVECHTEN VOOR RECHTEN 20
Feministisch gevecht 20
MENSENRECHTEN OP INTERNATIONAAL VLAK VOOR DE 20E EEUW 20
afschaffing van de slavenhandel en de slavernij, The aboliton movement 19de eeuw 20
humanitair recht - Humanisering van het oorlogsrecht 21
MENSENRECHTEN OP INTERNATIONAAL VLAK TIJDENS DE 1E HELFT VAN DE 20E EEUW 22
minderhedenverdragen - Gevechten voor minderheden 22
Wereldoorlog I en de oprichting van de volkenbond 22
Volkenbond 1919 22
1
,Vrijheden in mandaatgebieden 23
Minderhedenverdragen 24
Interbellum 24
Wereldoorlog II 24
FOUR FREEDOMS EN ATLANTISCH HANDVEST 25
VN handvest 25
UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS 1948 25
Preambule 26
Artikelen 26
VN covenants 27
EEN VERDRE EVOLUTIE MENSENRECHTEN 27
1) Koude oorlog 27
2) Dekolonisatie in de jaren 60 28
3) Carter Administration 28
4) Massa communicatie 28
Wenen 1933 29
Solidariteitsrechten 29
FACTOREN VANAF 2000 29
“VIERDE GENERATIE MENSENRECHTEN” 30
WELKE RECHTEN BEHOREN NU TOT WELKE GENERATIE? 30
III KRITIEKEN OP DE MENSENRECHTEN 31
UTILITARISME 31
MARXISME 32
CULTUREEL RELATIVISME 32
FEMINISME 32
POSTKOLONIALISME 33
IV BRONNEN VAN DE MENSENRECHTEN 33
WAT ZIJN DE BRONNEN VAN DE HEDENDAAGSE MENSENRECHTEN 34
HOE KOMT EEN MENSENRECHTENVERDRAG TOT STAND 35
V KARAKTER EN REIKWIJDTE VAN DE VERPLICHTINGEN VOORSPRUITEND UIT DE
MENSENRECHTEN 37
HOE WORDEN MENSENRECHTENVERDRAGEN GEINTERPRETEERD 38
HET VERDRAG VAN WENEN INZAKE HET VERDRAGENRECHT 38
DE SPECIFIEKE INTERPRETATIE TECHNIEKEN 38
effectiviteitsbeginsel 38
pro homine- beginsel 38
dynamische/evolutieve interpretatietechniek 38
autonome interpetatietechniek 38
TYPES VAN INTERNATIONALE MENSENRECHTENTOEZICHTSORGANISATIES 39
VI DRAGERS VAN RECHTEN EN PLICHTEN 40
2
,DRAGERS 40
AANSRPAKELIJKHEID 40
BACK NAAR DEEL V 41
DRIEDELIGE VERPLICHTING IN HET KADER VAN DE IMPLEMENTATIE VAN MENSENRECHTEN 41
EXTRA TERRITORIAL WERKING VAN MENSENRECHTEN 42
VOORBEHOUDEN OF RESERVES BIJ MENSENRECHTEN VERDRAGEN 43
BEPERKEN EN OPSCHORTEN VAN MENSENRECHTENVERDRAGEN 44
DE KLASSIEKE BEPERKINGEN 44
HET OPSCHORTEN VAN MENSENRECHTEN 44
OPZEGGING 44
VI INTERNATIONALE TOEZICHTSMECHANISMEN TER BESCHERMING VAN
MENSENRECHTEN 45
MENSENRECHTENSYSTEMEN WERELDWIJD 45
TOEZICHTMANIEREN 45
DE VERENIGDE NATIES- DE VN ALS MENSENRECHTENACTOR 46
INLEIDING 46
HANDVESTORGANEN -CHARTER BASED BODIES 47
hoofdorganen 47
De VN-Algemen vergadering 47
VN-economische en sociale raad 49
vn-veiligheidsreaad 49
VN secretariaat en vn secretaris generaal 50
vn hoge commissaris voor de mensenrechten 50
mensenrechtenraad 51
Speciale procedures 55
VERDRAGSORGANEN – TREATY BODIES 60
samenstelling en mandaat 60
statenrapportage 61
klachtenporcedures 61
general comments of general recommendations 62
onderzoeksprocedures 62
Evaluatie van VN -treatybodies: 62
C REGIONALE ORGANISATIES: 63
AMERIKA: GAST COLLEGE 64
historische context OAS: 64
de organen van de organisatie van amerikaanse staten: 64
het inter-amerikaans mensenrechten systeem: 64
charter based – amerikaanse verklaring van de Rechten en Plichten vd Mens 65
het reaty based, de amerikaanse conventie van mensenrechten: 66
het recht op vrijheid van expressie: 68
verplichtingen: 69
het recht op vrijheid van expressie in context van klimaatomstandigheden: 69
AFRIKAANS MENSENRECHTEN SYSTEEM 70
afrikaans handvest en toezicht 70
3
,toezicht: 71
kinderrechten: 72
subnationale organisaties: 72
EUROPA – RAAD VAN EUROPA 73
historische context 73
organen van de raad van europa 74
Comité van ministers 74
parlementaire vergadering 74
secretaris generaal Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
commissaris voor de mensenrechten 75
commissie van venetie 75
mensenrechteninstrumenten 76
Toezichtsorganen bij mensenrechten 77
HET EUROPEES HOF VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS 79
RECHTEN EN PLICHTEN 79
Impliciete rechten 81
plichten/ duty baearers 82
BEPERKINGEN 83
HORIZONTALE WERKING 85
INDIEN VAN EEN KLACHT 86
wie 86
toegang tot het evrm 86
samenstelling 87
procedure 87
ONTVANKELIJKHEIDSCRITERIA: 88
ratione personae: 89
ratione materiae: 90
ratione temporis: 91
ratione loci: 92
niet anoniem 93
non bis in indem: 93
geen misbruik van klachtenrecht: 94
niet manifest ongegornd: 94
uitputtingsvereiste: 95
naleving viermaandenregel: 96
wezenlijk nadeel: 96
prioriteitsbeleid 97
voorlopige maatregelen 97
Voorwaarden: 98
Bindend karakter: 99
procedureregels: 99
Openbare hoorzitting: 100
Kwalificatie van feiten; 100
tussenkomst door derden: 101
Welke soort derden: 101
Minnelijke schikking 102
Eenzijdige verklaring 102
arrest 103
billelijke genoegdoening 103
4
,1/ plicht tot uitvoering eindarresten – art 46 evrm 104
2/ plicht tot naleving gezag van gewijsde 104
3/ plicht tot naleving interpretatief gezag van gewijsde(!) 105
STERKTES EN ZWAKTES: 105
IX RECHTEN EN VRIJHEDEN 106
VERBOD VAN SLAVERNIJ 106
INLEIDING 106
INTERPRETATIE ART. 4 EVRM 107
INTERNATIONAAL RECHT 107
SLAVERNIJ OF DIENSTBAARHEID 107
DWANGARBEID OF VEPRLICHTE ARBEID: 109
mensenhandel: 109
dienstmeisjes 109
uitbuiting via prostitutie: 111
GEEN DWANG ARBEID OF VERPLICHTE ARBEID 114
GEVANGENIS ARBEID 114
dienst bij nood toetstand of ramp: 114
normale burgerplichten: 114
VRIJHEID VAN EXPRESSIE EN INFORMATIE: 115
FOCUS OP BELGIË (DEEL I) 115
EXPRESSIEVRIJHEID VOOR SPECIFIEKE PERSONEN: 117
erosie gw-waarborgen 117
WIE BEPAALT OF ER MISBRUIK IS IN EEN CONCREET GEVAL: 118
1/ rechter in kort geding: 118
2/ civiele rechtbank: 119
3/ correctionele rechtbank 119
drukpersmisdrijf: wie is bevoegd 120
hof van assisen: 120
raad van state: 121
Hof van Cassatie: 121
grondwettelijk hof: 121
ANDERE INSTANTIES: 122
FOCUS OP ARTIKEL 10 EVRM (DEEL II) 122
VOORBEELDEN IN DE RECHTSPRAAK: 123
VERBOD OP FOLTERING 125
AGENDA 126
VN TREATY BODIES 127
BUPO VERDRAG (ICCPR) EN DE MENSENRECHTENCOMITÉ(HRC) 127
DEFINITIE VAN FOLTERING 127
artikel 7 BUPO 127
5
,artikel 10 BUPO 128
samenspel tussen art 7 en 10 Bupo 129
VERPLICHTINGEN VAN DE LIDSTATEN 129
Plicht tot bescherming: 129
Plicht om te onderzoeken: 130
de plicht om wetgeving aan te nemen en uit te voeren die foltering strafbaar stelt: 130
Verplichting om verklaringen verkregen door foltering of andere vormen van mishandeling uit te
sluiten: 131
TOEPASSINGSGEBIED: 131
HET UNCAT EN HET COMITÉ TEGEN FOLTERING: 133
DEFINITIE VAN FOLTERING 133
DEFINITIE VAN WREDE, ONMENSELIJKE OF ONTERENDE BEHANDELING/BESTRAFFING: 134
PLICHTEN VAN LIDSTATEN 135
plicht tot bescherming tegen mishandeling 135
plicht tot onderzoek 136
Plicht om wetgeving vast te stellen en te handhaven die foltering strafbaar stelt: 137
Plicht om verklaringen verkregen door foltering of andere mishandeling uit te sluiten: 137
HET TOEPASSINGSGEBIED: 137
1) De absolute aard van het verbod 138
2) Wettelijke sancties 138
3) Detentieomstandigheden 139
HET EUROPEES VERDRAG TOT BESCHERMING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS EN DE FUNDAMENTELE
VRIJHEDEN: 139
LIDSTATEN: 139
ATRIKEL 3 EVRM: 140
DEFINITIE FOLTERING: 140
DEFINITIE VAN VERNEDERENDE BEHANDELINGEN: 142
BEOORDELING VAN HET MINIMALE ERNST NIVEAU: 143
VERPLICHTINGEN VAN LIDSTATEN: 143
plicht om te beschermen tegen mishandeling: 143
de plicht tot onderzoek: 144
de plicht om wetgeving vast te stellen en te handhaven: 145
de plicht om bewijsmateriaal verkregen door foltering of andere mishandeling uit te sluiten: 146
TOEPASSINGSGEBIED: 147
Absolute aard van het verbod: 147
Wettige Sancties: 148
SLOT OPMERKINGEN: 149
X TRANSVERSALE RECHTENTHEMA’S 150
VLUCHTELINGEN EN ONTHEEMDEN: 150
SITUERING: 150
STATISTIEKEN: 151
BRONNEN: 151
Verhouding tussen het int recht inzake mensenrechten en het int vluchtelingenrecht: 152
INTERNATIONALE RECHTSBRONNEN VAN VLUCHTELINGEN: 152
Op wereld vlak 152
6
,voornaamste agentenschappen/organisaties: 153
vluchtelingen op regionaal vlak: 153
ONTHEEMDEN: 154
BEGRIP VLUCHTELING (EN ONTHEEMDE) 154
BEGRIP ONTHEEMDE: 155
TOEKENNING VLUCHTELINGENSTATUUT: 155
GEGRONDE VREES: 155
VERVOLGING: 155
vervolging door wie: 156
vervolgigng op basis van ras 156
vervolging op basis van religie: 156
vervlogign op basis van nationaliteit: 156
vervolgign op basis van lidmaatschap specifieke sociale groep: 156
vervolgign op basis van politieke overtuiging 156
bevinden buiten het land waarvan de nationaliteit: 157
klimaatvluchtelingen: 157
weigering van het statuut: 157
toekenning vluchtelingenstatuut: 158
exclusion clauses 158
RECHTEN VAN VLUCHTELINGEN: 159
een recht op asiel? 159
rechten als vluchteling 159
rechten van ontheemden 160
Veilige zones- concept: 160
NON REFOULEMENT BEGINSEL: 161
WIE FACILLITEERT DIENSENTEN AAN VLUCHTELINGEN: 161
EINDE VLUCHTELINGENSTATUUT 162
ROL VAN HET EHRM: 162
ROL BIJ OPVANG EN DETENTIE 163
mensonwaardige omstandigheden bij opvang 163
mensonwardige omstandigheden bij detentie: 164
ROL EVRM OP EINDE VERBLIJFSPROCEDURE NON-REFOULEMENT BEGINSEL: 165
Wat moet je aantonen bij het Hof: 166
Feitelijke situaties waarin non refoulement is toegepast 166
INTERNATIONAAL STRAFRECHT 170
INTERNATIONAAL STRAFRECHT EN MENSENRECHTEN 171
WAT IS INTERNATIONAAL STRAFRECHT (ICL) 171
VERSCHIL TUSSEN ICL EN MENSENRECHTEN: 171
Internationaal Strafrecht: 172
Mensenrechtenrecht: 172
OVERLAP VAN INTERNATIONAAL STRAFRECHT EN MENSENRECHTEN: 173
HISTORISCHE EVOLUTIE 174
GEBEURTENISSEN IN DE VROEGE GESCHIEDENIS VAN VERANTWOORDING VOOR OORLOGSMISDADEN 174
verdere evoluties na woii 174
STRAFRECHTELIJKE MISDADEN VOOR INTERNATIONALE MISDADEN 175
voor nationale rechtbanken: 175
internationale strafrecht tribunalen: 176
7
,Volledig internationale straftribunalen 176
Hybride straftribunalen 177
Factoren die de keuze voor het type tribunaal beïnvloeden 177
internationaal militair tribunalen na woii 178
IMT in nuremberg 178
ad hoc internationale straftribunalen 179
joegoslavië- icty 179
rwanda- ictr 180
INTERNATIONAAL STRAFHOF (ICC/ISH) 181
ORGANEN VAN HET ISH: 182
voorzitterschap 182
de kamers 182
De Pre-Trial Chambers (vooronderzoek kamers) 182
De Trial Chamber (rechtbank in eerste aanleg) 182
De Appeals Chamber (hoger beroepshof) 183
kantoor van de aanklager 183
de griffie 183
JURISDICTIE VAN HET HOF 183
materiele jurisdictie 184
genocide 184
misdaden tegen de mensheid: 186
oorlogsmisdaden 187
daden van agressie: 188
ecocide 188
DE TERRITORIALE JURISDICTIE- RATIONE LOCI- 189
PERSOON JURISDICTIE: 190
TEMPORELE JURISDICTIE: 191
BEVOEGDHEID EN ONTVANKELIJKHEID: 191
hoe begint de aanklager zijn onderzoek: 193
ish proces 193
UITDAGINGEN VAN INTERNATION ALE STRAFHOVEN 194
Afwezigheid van Politiecapaciteit 194
Controverses en Uitdagingen van het ish 194
LAATSTE UPDATES – DUBBEL STANDAARD? 195
Belangrijke ontwikkelingen in ICC-procedures met betrekking tot Oekraïne: 195
INTERNATIONAAL HUMANITAIR RECHT & MENSENRECHTEN: 195
WAT IS INTERNATIONAAL HUMANITAIR RECHT: 196
ONTSTAAN: 196
BRONNEN VAN IHR: 196
Verdragen: 196
gewoonte recht: 197
MATERIEEL TOEPASSINGSGEBIED: 197
4 verschillende types van internationaal gewapende conflicten: 197
klassieke conflicten 197
nationale vrijheidsbeweging: 197
interstalelijke conflicten “by proxy”: 197
bezetting/ occupation: 198
8
,niet internationaal gewapende conflicten: 198
verschil tussen het toepassingsgebied van gemeenschappelijk art. 3 en AP II 198
BEGINSELEN VAN HUMANITAIR RECHT: 199
onderscheid: 200
proportionaliteit 201
voorzorgen: 201
RELATIE TUSSEN HUMANITAIR RECHT EN MENSENRECHTEN: 203
eerste erkenning van toepassing van mr in gewapend conflict: 203
DE TOEPASSING VAN MENSENRECHTEN TIJDENS GEWAPENDE CONFLICTEN: 205
kanttekeningen bij het toepassen van mr in ihr: 206
DONEEEEE YOU GO GIRLLL!!!! 206
9
, INLEIDING
Het mensenrechtenconcept heeft een dominant discours in onze wereld. Het heeft een link met
rechtvaardigheid; het wordt dus niet altijd geformuleerd in termen van individuele rechten.
Het is ontstaan in de 17de en 18de eeuw, modern concept dus, het is gebruikt om claims te formuleren
in de strijd tegen het absolutisme. → revolutionair en emanciperend concept dus.
Niet alles kan worden opgelost met MR, het heeft ook zijn beperkingen, ook al bestaat het uit
minimumnormen, procedureregels en en ook uit een aantal substantiële rechten. Dit komt omdat het
werd opgesteld door staten en als die geen brede bescherming wil bieden, dan heeft dit ook zijn
gevolgen.
Toezichtsmechanisme, is niet altijd een rechterlijk toezichtsmechanisme, of voelen staten zich niet
gebonden door deze toezichtssystemensmechanismen.
Mensenrechten botsten vaak ook tegen tradities, waardoor er ook wel kritiek komt aan de
mensenrechten.
Deze les zal besproken worden:
o Wat zijn mensenrechten en hun kenmerken?
o Wat zijn de grondslagen voor de mensenrechten, de factoren die de opgang van de
mensenrechten hebben gestimuleerd?
o Wanneer en hoe zijn mensenrechten de nationale en internationale juridische arena
binnengetreden en hoe zijn ze geëvolueerd?
o Welke soorten mensenrechten zijn er en wat is het belang van het onderscheid?
o Wat is de kritiek op de mensenrechten?
10
