Samenvatting - beroepsidentiteit en werkveld (BIWE)

Beroepsidentiteit en werkveld
Hoofdstuk 1: beroepsprofiel en deontologie
1. Inleiding
Professionele deskundigheid opvoeder-begeleider
- Toepassen/ uitvoeren inzichten en vaardigheden
- Centraal  groei- en functionering bevorderende relaties
- Kern heeft dialogaal karakter
- Kwaliteit in de relaties die we aangaan
- VERANTWOORDELIJKHEID

2. Beroepsprofiel
Verantwoordelijkheid op 4 domeinen
- T.O.V cliënt  orthopedagogische functie
- T.O.V zichzelf  zelfhanteringsfunctie
- T.O.V medewerkers  samenwerkingsfunctie
- T.O.V het beleid  beleidsfunctie
 Staan niet los van elkaar, samenwerking noodzakelijk voor optimale
zorg

2.1. De orthopedagogische functie
Centraal = zorgvraag
- Antwoord dient gegeven te worden
Professionaliteit  analyseren vragen en methodisch aanpassen eigen
handelwijze
 Methodisch agogisch handelen
o Doelgericht
o Bewust
o Systematisch
o Procesmatig
2.2. Zelfhanteringsfunctie
Geen eigen instrumentarium
Belangrijkste medium  eigen persoonlijkheid
- Verantwoordelijkheid voor evenwichtige houding TOV zichzelf
- Zelfkennis en zelfinzicht nodig
o Emotioneel gebeuren
2.3. Samenwerkingsfunctie
Verantwoordelijkheid opvoeder in een team
- Groepsgebeuren van professionals
- Meerdere inbrengen nodig  optimale hulpverlening
- Inbreng is complementair
2.4. Beleidsfunctie
Geïntegreerd in een organisatie
- Beroepsethisch kader verantwoorden waarom en hoe het zo
uitgevoerd is

, 2.5. Kenmerken basishouding
Vaardigheden die dienen in voldoende mate aanwezig te zijn
2.5.1. Betrokkenheid
- T.O.V de cliënt, collega’s en de organisatie
- Een band aangaan met anderen
o Interesse tonen
o Professionele relatie aangaan!
 Betrokkenheid en afstand
 Congruentie en echtheid
Congruentie  openstaan voor je eigen gevoelens
Onvoorwaardelijke aanvaarding  respect voor persoon zoals die is, niets
in ruil terug verwachten
- Nooit iemand als persoon afwijzen

2.5.2. Empathie
- Kunnen inleven in een ander hun perspectief, leefwereld
o Kijken door de bril van een ander
- Mensen denken, voelen en beleven dingen allemaal anders
= theorie of mind/ mentaliseren
- Belangrijk voor sociale vaardigheden

Vertrekken vanuit mogelijkheden/ beperkingen
- Laten aangeven wat hij kan/wil
o Anders proberen aanvoelen, afleiden uit gedrag

2.5.3. Assertiviteit
Durven opkomen voor jezelf
- Eigen noden en behoeften aanvoelen
- Positief en aanvaardbaar overbrengen
o Verbondenheid en betrokkenheid niet in gevaar brengen
- Evenwicht respect voor jezelf en de ander
2.5.4. Verantwoordelijkheid
Twee soorten: zorgverantwoordelijkheid en
aansprakelijkheidsverantwoordelijkheid
Zorgverantwoordelijkheid  best mogelijke zorg bieden
Aansprakelijkheidsverantwoordelijkheid  je handelen verantwoorden
- Aangeven waarom je die beslissing genomen hebt of zo gehandeld
hebt
2.5.5. Betrouwbaarheid

,Beloftes en afspraken nakomen
- Transparant zijn
- Uiten wat er vanbinnen bij jou gebeurd
Schept duidelijkheid en veiligheid
2.5.6. Flexibiliteit
Jouw functioneren binnen een team
- Omgaan met veranderingen
- Pedagogisch handelen
- Durven loslaten en andere manieren proberen
 Nadenken over jou handelen
 Aanpassen aan situatie en persoon


2.6. Concrete tips
Voorbeeldfunctie  wat je doet heeft meer impact dan wat je zegt, ze
kijken op naar je
Je “passant” zijn  belangrijk persoon heeft meer invloed, je bent tijdelijke
hulpbron  maak jezelf niet
Onmisbaar
Meerzijdige partijdigheid  je werkt in een soort driehoek jij samen met:
- Natuurlijk netwerk
- Je team
- Andere hulpverlenende instanties
- De maatschappij
Cliënt  focus je op hem, het draait om de cliënt
Neem werkt niet mee naar huis  burn-out
Zorg goed voor jezelf

3. Deontologie
Hulpverlening gebeurd op grond van een keuze
- Bevat normen en waarden
Deontologische code/ plichtenleer = systematisch geheel van waarden,
normen, regels en plichten met
betrekking op het uitoefenen van het beroep
- Gedragsregels
- Doel: bevorderen optimaal moreel gedrag
o Richtlijnen voor goed handelen
- Eed van Hippocrates  geneeskunde
o Voor opvoeders bestaat er nog geen algemene code
- Code
o Herinnering waarden van het beroep en de consequenties
o Richtingswijzer uitvoeren van het beroep
o Wat er verwacht word
o Aantonen hoe waardevol het beroep is
o Bevat hoog ideologisch karakter

, - Beroepsvormingsproces gekenmerkt door institutionalisering en
legitimering
3.1. Centrale waarden van het beroep
3.1.1. Vrijheid en zelfbeschikking
Respect hiervoor!
Zelfbeschikking  jezelf de wet kunnen stellen, eigen koers uitzetten 
recht eigen leven bepalen
Vrijheid onder vorm zelfbeschikkingsrecht  grondwaarde in hulpverlening
- Mate is bepalend voor eigen verantwoordelijkheid
Basisprincipe
- Respect beslissingen van de cliënt
- Deskundigheid ter beschikking stellen
- Pre-ethische functie  elimineren wat in de weg staat voor de cliënt
o Cliënt moet eigen geweten kunnen volgen
o Onrechtstreeks pro’s en contra’s aantonen
o Houding belangrijk vooral bij morele dillema’s
Obstakels:
- Door eigen bril kijken
- Niet bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen
- Onder druk door derden (ouders, collega’s…)
- Niet volledig instaat tot zelfbeschikking

3.1.2. Respect
Actieve betrokkenheid om zelfbeschikking te bevorderen
- Actief gericht op verantwoordelijkheid en zelfbeschikking
Respect voor verborgen kern
- Autonomie neemt toe
- innerlijk gevoel neemt toe
bewust dat we leven vanuit een andere waardenkern
respect
- erkennen zoals die persoon is
- levenshouding van oprechte belangstelling en zorgvuldige aandacht
- verplaatsen in situatie van een ander
o hoe zou je zelf erin benadert willen worden
- aanvaarden zoals de persoon is
- essentieel element van geode interventie
voor
- zelfbeschikkingsrecht
- overige rechten
- intimiteit
- betrokkenheid tonen
- niet herleiden tot een ding

3.1.3. emancipatie
sociale ongelijkheid
- ondersteunen