Samenvatting Psychologie

Samenvatting – psychologie

2. Biologische benadering
2.1. Mensbeeld en uitgangspunten

 De mens is een biologisch wezen  zonder lichaam en lichaamsfuncties bestaat hij niet
 Gedrag vindt zijn oorsprong in fysische, chemische en biologische (neurologisch) processen in
het lichaam
 Het gehele gedrag wordt bepaald door eigenschappen van het organisme
 De structuur en functie van hersenen spelen een centrale rol
 Implicatie/genetische predispositie: mens is van bij het begin een beschreven blad



Nature Nurture
Erfelijkheid Leerprocessen

Groei en rijping Mileu, omgeving

Aangeboren kennis Tabula rasa: men is bij de geboorte
een onbeschreven blad
Alles vooraf bepaald
Pedagogisch optimisme: opvoeding
Pedagogie: opvoeding is allesbepalend
ondersteunen



Mensbeeld redenering:

Context bepaalt mee verschijningsvorm disposities



Begeleider is onderdeel van context cliënt



Speelruimte: context/relaties creëren die bijdragen aan kwaliteit van leven



Invloed op wat ‘verworven’ is, wat niet genetisch bepaald is


2.2. Genetica- de impact van genen erfelijkheid op
gedrag
Zygote

Cel= elementaire bouwsteen, volwassene: honderdduizend miljard cellen

Basis:

 Zygote: bevruchte cel  eicel + zaadcel

Kern zygote:

 Geërfd genetisch materiaal  van vader en van moeder



Vermenigvuldigingsdeling (mitose)

 Cel maakt kopie van zichzelf, …



1

,  Elke cel maakt opnieuw een kopie van zichzelf, …

Consequenties:

1. Nakomelingen zijn genetisch identiek aan zygote
2. Het lichaam groeit
3. Houdt ons als individu in leven: sterven, delen, creëren


Differentiatieproces

 Info in de cellen is genetisch identiek maar de cellen nemen verschillende taken op zich:
o Hartfunctie
o Longfunctie
o Zenuwcel
o Huidcel
o …
 De cellen krijgen ook een specifieke vorm  verder besproken



Opbouw van een cel:




2.3. Commando van het differentiatieproces : instructies vanuit genen en
omgeving
Bouwstenen DNA  genen  chromosomen  genoom  epigenoom


DNA heeft 4 bouwstenen:

- Adenine
- Thymine
- Cytosine
- Guanine



Deze vormen een dubbel spiraal/ helix




Bouwstenen DNA  genen  chromosomen  genoom  epigenoom


 Een betekenisvolle groep van DNA bouwstenen
 Deze geven gecodeerde instructies (genen) om biologische processen in gang te zetten
o Wat moet een cel doen?


2

, o Wat is haar functie?
o Waar wordt ze ingezet?
o …
Bouwstenen DNA  genen  chromosomen  genoom  epigenoom


 Grote informatiedragers  groep van honderden genen, miljoenen basenparen met genetische
informatie
o Inhoud specifiek: mens is genetisch uniek
o Aantal gelijk: 46 (2 x (22 + 1))
o Soorten: autosomaal (44) , gonosomaal (2)

Bouwstenen DNA  genen  chromosomen  genoom  epigenoom


 Alle chromosomen, uitgedrukt in karyogrammen (genetisch paspoort)


Bouwstenen DNA  genen  chromosomen  genoom  epigenoom


 De aan-en uitknop van genetisch materiaal  bepaalt wel genetisch materiaal actief mag/ moet
zijn en welke niet
 Kettingreactie: omgevingsfactor  invloed op gen  op andere genen  andere gedrag 
andere impact op omgeving …
 Epigenoom  sensitief voor milieufactoren (deel 2)




2.4. Erfelijkheidsprin
cipe
Vermenigvuldigingsdeling Reductiedeling
= mitose = meiose

Moedercel deelt zich in De helft van het materiaal
dochtercellen dochtercel is niet identiek
genetisch materiaal is
identiek Voortplantingscellen (eicel +
zaadcel

Functie:
Functie: In stand houden van de
Ontwikkeling individu soort
Individu in leven houden:
sterven, delen, creëren
letterlijk groei + rijping



Wetten van Mendel

Erfelijkheidseffect

de mate waarin kenmerken (zowel ‘positieve’/gezonde als ‘negatieve’) overgaan van de ene
generatie naar de andere


wetenschappelijke studie van Gregor Mendel:

 statistiek



3

,  ‘aparte’ genen
 De meeste genen zijn dubbel aanwezig (1 gen afkomstig van de vader, 1 gen afkomstig van de
moeder
 Een genenpaar wordt een ALLEL genoemd :
o beiden hebben dezelfde TAAK
o maar brengen andere/gelijksoortige ‘inhoudelijke INFORMATIE’ binnen


bijvoorbeeld:

ALLEL (genenpaar) heeft de taak/instructie: inkleuren van de ogen

 een stukje instructie van de kant van de vader: inkleuren
 een stukje instructie van de kant van de moeder: niet inkleuren



Recessief/ Dominant :

 recessief
o minder invloed binnen een allel dan de andere
 dominant
o meer invloed binnen een allel dan de andere

 bijvoorbeeld: oorlel
 vast – recessief (r)
 los – dominant (D)



homozygoot vs heterozygoot

 homozygoot
o beide genen in een allel hebben dezelfde invloed op dat kenmerk
 heterozygoot
o twee genen in een allel hebben een verschillende invloed


 bijvoorbeeld: oorlel
 vader vaste oorlel (r), moeder losse oorlel (D) –> heterozygoot
 vader vaste oorlel (r), moeder vaste oorlel (r) –> homozygoot



genotype vs fenotype:

 Genotype
o de informatie die de genen aanreiken die voor dat kenmerk bepalend zijn

 Fenotype
o het uiteindelijke resultaat van de afweging voor een bepaald kenmerk


 bijvoorbeeld:
 heterozygoot –> fenotype afhankelijk van dominant of recessief



CO-dominantie :

 genetische informatie is dominant, noch recessief maar even sterk.
 voorbeeld bloedgroepen:
drie mogelijke info: A, B en O


4