SAMENVATTING INLEIDING TOT DE PSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1: GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
KERNVRAAG 1.1: WAT IS PSYCHOLOGIE (EN WAT IS HET NIET?)
KERNVRAAG 1.2: WAT ZIJN DE ZES BELANGRIJKSTE PERSPECTIEVEN VAN DE PSYCHOLOGIE?
KERNVRAAG 1.3 HOE VERGAREN PSYCHOLOGEN NIEUWE KENNIS?
HOOFDSTUK 2: BIOPSYCHOLOGIE, NEUROWETENSCHAPPEN EN DE MENSELIJKE
AARD
KERNVRAAG 2.1: WAT IS HET VERBAND TUSSEN GENEN EN GEDRAG
2.1.1 EVOLUTIE EN NATUURLIJKE SELECTIE
2.1.2 GENEN EN ERFELIJKHEID
2.1.3 EPIGENETICA
KERNVRAAG 2.2: HOE IS DE INTERNE COMMUNICATIE VNA HET LICHAAM GEREGELD
2.2.1 HET NEURON: BOUWSTEEN VAN HET ZENUWSTELSEL
2.2.2 PLACTICITEIT
2.2.3 HET ZENUWSTELSEL
2.2.4 HET ENDOCRIENE STELSEL
KERNVRAAG 2.3: HOE PRODUCEREN DE HERSENEN GEDRAG EN PSYCHISCHE PROCESSEN
2.3.1 DRIE LAGEN IN DE HERSENEN
2.3.2 KWABBEN EN DE CEREBRALE CORTEX
2.3.3 CEREBRALE DOMINANTIE
HOOFDSTUK 3: SENSATIE EN PERCEPTIE
KERNVRAAG 3.1: HOE VERANDERT STIMULATIE IN SENSATIE?
KERNVRAAG 3.2: WAARIN LIJKEN DE ZINTUIGEN OP ELKAAR? WAARIN VERSCHILLEN ZE?
KERNVRAAG 3.3: WAT IS DE RELATIE TUSSEN PERCEPTIE EN SENSATIE?
HOOFDSTUK 4: LEREN EN DE MENSELIJKE NATUUR
KERNCONCEPT 4.1: HOE VERKLAART KLASSIEKE CONDITIONERING LEREN?
KERNVRAAG 4.2 HOE LEREN WE NIEUW GEDRAG DOOR OPERANTE CONDITIONERING?
1
,KERNVRAAG 4.3: HOE VERKLAART DE COGNITIEVE PSYCHOLOGIE LEREN?
HOOFDSTUK 5: GEHEUGEN
KERNCONCEPT 5.1: WAT IS HET GEHEUGEN VAN MENSEN
KERNCONCEPT 5.2 : HOE VORMEN WE HERINNERINGEN
KERNCONCEPT 5.3: HOE HALEN WE HERINNERINGEN OP?
KERNCONCEPT 5.4 WAAROM LAAT ONS GEHEUGEN ONS SOMS IN DE STEEK
HOOFDSTUK 6: BIJDRAGE VAN DE PSYCHOLOGIE AAN DE RECHTSPRAAK
HOOFDSTUK 7: PSYCHOLOGISCHE ONTWIKKELING
KERNCONCEPT 7.1 HOE VERKLAREN PSYCHIOLOGEN ONTWIKKELING?
KERNCONCEPT 7.2: WAT KAN EEN BABY?
KERNCONCEPT 7.3: WELKE ONTWIKKELINGSVAARDIGHEDEN MOET EEN KIND ZICH EIGEN
MAKEN?
KERNCONCEPT 7.4: WELKE VERANDERINGEN ZIJN ER TIJDENS DE ADOLESCENTIE?
KERNCONCEPT 7.5 WAT ZIJN DE ONTWIKKELINGSMOGELIJKHEDEN EN UITDAGINGEN BIJ
VOLWASSENEN?
HOOFDSTUK 8: VORMEN VAN BEWUSTZIJN
KERNCONCEPT 8.1 WAT IS DE RELATIE TUSSEN BEWUSTZIJN EN ANDERE MENSTALE
PROCESSEN
KERNCONCEPT 8.2 WAT IS DE CYCLUS VAN HET ALLEDAAGSE NORMALE BEWUSTZIJN
KERNCONCEPT 8.3 WELKE ANDERE VORMEN KAN HET BEWUSTZIJN AANNEMEN?
HOOFDSTUK 9: PERSOONLIJKIHEID
KERNCONCEPT 9.1 WELKE KRACHTEN VORMEN ONZE PERSOONLIJKHEID
KERNCONCEPT 9.2 WELKE BLIJVENDE PATRONEN OF DISPOSITIES VORMEN ONZE
PERSOONLIJKHEID
KERNCONCEPT 9.3 WELKE MENTALE PROCESSEN WERKEN IN ONZE PERSOONLIJKHEID
KERKCONCEPT 9.4: WELKE THEORIEEN GEBRUIKEN MENSEN OM ELKAAR TE BEGRIJPEN
HOOFDSTUK 10: PSYCHISCHE STOORNISSEN
2
,KERNCONCEPT 10.1: BENADERING VAN PSYCHISCHE STOORNISSEN
KERNCONCEPT 10.2: HOE WORDEN PSYCHOLOGISCHE STOORNISSEN GECLASSIFICEERD
KERNCONCEPT 10.3 WAT ZIJN DE GEVOLGEN VAN EEN ETIKET OPPLAKKEN
HOOFDSTUK 11: THERAPIEEN VOOR PSYCHISCHE STOORNISSEN
KERNCONCEPT 11.1: WAT IS THERAPIE?
KERCONCEPT 11.2: HOE BEHANDELEN PSYCHOLOGEN PSYCHISCHE STOORNISSEN
KERNCONCEPT 11.3: HOE KEN JE DE PSYCHOLOGISCHE EN BIOMEDISCHE THERAPIEËN
VERGELIJKEN
SAMENVATTING INLEIDING TOT DE PSYCHOLOGIE
Les 1
HOOFDSTUK 1: GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
INLEIDING
Neem de studies als voorbeelden, begrijp rode draad
Examen: elke vraag kan je terugvinden in handboek, toepassingsvragen
Extra examenvragen op MyLab - examen is MC (20 vragen, hoge cesuur)
! Examen is enkel wat ze in de les zegt, niets meer of minder
KERNVRAAG 1.1: WAT IS PSYCHOLOGIE (EN WAT IS HET NIET)?
Psychologie is een breed domein, met vele specialisaties
Kernconcept
- Laat je niet misleiden door de naam psychologie - je zou denken dat het enkel gaat over
geestelijke processen
o Psyche en -ologie komen van “geest” en “een studie gebied”
o Omvat zowel interne mentale processen als externe, observeerbare gedragingen
- Psychologie is de wetenschap van het gedrag: dus gedrag en geestelijke processen
- Wetenschap gaat uit van objectieve wetenschappelijke evidentie
Misleidende term
- Oorspronkelijke (Griekse) betekenis is de studie van de geest
- Vandaag wordt psychologie gedefinieerd als de studie van gedrag en bestudeerbare
processen
- Dus zowel observeerbare gedragingen (vb. ontwikkeling van een kind) als de interne
processen (vb. mentale ontwikkeling van een persoon)
- Als iemand een behandeling krijgt zal de psychologie ook bestuderen of de behandeling
effectief is - alles met wetenschappelijke perspectieven onderbouwd kan worden
3
, Psychologie is niet de verbeelding en zuivere speculaties → niet wetenschappelijk aangetoond
Vb. Paranormale zaken
Vb. Pseudowetenschap: Deze zaken worden niet tot de psychologie aangenomen omdat ze niet
wetenschappelijk onderbouwd zijn, de vraag of ze waar zijn/ bestaan is open, bij psychologie is dit
niet open want alles is wetenschappelijk bewezen
WAT IS KRITISCH NADENKEN - STEL EEN AANTAL VRAGEN
Belangrijk: Het is niet omdat iets wetenschappelijk onderbouwd is, dat een bewering daarom waar is
➔ kijk naar de bron
vb. Een Medische firma stelt dat hun eigen medicijn super goed is en veel beter werkt dan anderen,
het bedrijf zegt iets over hun eigen medicijn, dit moet je in vraag stellen en kijken of er
wetenschappelijk bewijs dat het effectief goed is (een bedrijf gaat altijd zijn eigen product
promoveren)
Stel en aantal vragen
1. Wie is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Is er voldoende bewijsmateriaal?
4. Invloed door bias?
Kan de conclusie beïnvloed worden door bias (= vertekening) →mensen zijn overtuigd van bepaalde
zaken en willen niet afstappen van hun bevindingen, hierdoor worden ze vooringenomen
vb. Je bent tegen abortus en wil onderzoek doen naar abortus, aangezien je al een eigen mening
ontwikkeld hebt over het onderzoeksonderwerp ben je vooringenomen, dit kan je onderzoek
beïnvloeden (vb. bepaalde insinuaties in je eigen onderzoek, duwen richting een bepaald negatief
narratief, niet voldoende ruimte laten in interview en enquête om mensen oneens te laten zijn)
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken gebruikt?
Vb. bevraag van andere mensen die invloed hebben, neem verschillende domeinen en aspecten
samen, bevraag andere disciplines voor jouw onderzoek
Er zijn altijd verschillende invalshoeken nodig (andere domeinen)
WAT DOEN PSYCHOLOGEN?
Op papier kan je zeggen dat er drie categorieën zijn
1. Experimentele psychologie
- Experimenten doen om met wetenschappelijke evidentie aan de slag te gaan
- Deze kennis (wat ze vinden), is waarmee onderwijspsychologie kunnen lesgeven
2. Onderwijspsychologie: Geven les over de bevindingen
3. Toegepaste psychologie: Effectieve toepassing inde samenleving
4
HOOFDSTUK 1: GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
KERNVRAAG 1.1: WAT IS PSYCHOLOGIE (EN WAT IS HET NIET?)
KERNVRAAG 1.2: WAT ZIJN DE ZES BELANGRIJKSTE PERSPECTIEVEN VAN DE PSYCHOLOGIE?
KERNVRAAG 1.3 HOE VERGAREN PSYCHOLOGEN NIEUWE KENNIS?
HOOFDSTUK 2: BIOPSYCHOLOGIE, NEUROWETENSCHAPPEN EN DE MENSELIJKE
AARD
KERNVRAAG 2.1: WAT IS HET VERBAND TUSSEN GENEN EN GEDRAG
2.1.1 EVOLUTIE EN NATUURLIJKE SELECTIE
2.1.2 GENEN EN ERFELIJKHEID
2.1.3 EPIGENETICA
KERNVRAAG 2.2: HOE IS DE INTERNE COMMUNICATIE VNA HET LICHAAM GEREGELD
2.2.1 HET NEURON: BOUWSTEEN VAN HET ZENUWSTELSEL
2.2.2 PLACTICITEIT
2.2.3 HET ZENUWSTELSEL
2.2.4 HET ENDOCRIENE STELSEL
KERNVRAAG 2.3: HOE PRODUCEREN DE HERSENEN GEDRAG EN PSYCHISCHE PROCESSEN
2.3.1 DRIE LAGEN IN DE HERSENEN
2.3.2 KWABBEN EN DE CEREBRALE CORTEX
2.3.3 CEREBRALE DOMINANTIE
HOOFDSTUK 3: SENSATIE EN PERCEPTIE
KERNVRAAG 3.1: HOE VERANDERT STIMULATIE IN SENSATIE?
KERNVRAAG 3.2: WAARIN LIJKEN DE ZINTUIGEN OP ELKAAR? WAARIN VERSCHILLEN ZE?
KERNVRAAG 3.3: WAT IS DE RELATIE TUSSEN PERCEPTIE EN SENSATIE?
HOOFDSTUK 4: LEREN EN DE MENSELIJKE NATUUR
KERNCONCEPT 4.1: HOE VERKLAART KLASSIEKE CONDITIONERING LEREN?
KERNVRAAG 4.2 HOE LEREN WE NIEUW GEDRAG DOOR OPERANTE CONDITIONERING?
1
,KERNVRAAG 4.3: HOE VERKLAART DE COGNITIEVE PSYCHOLOGIE LEREN?
HOOFDSTUK 5: GEHEUGEN
KERNCONCEPT 5.1: WAT IS HET GEHEUGEN VAN MENSEN
KERNCONCEPT 5.2 : HOE VORMEN WE HERINNERINGEN
KERNCONCEPT 5.3: HOE HALEN WE HERINNERINGEN OP?
KERNCONCEPT 5.4 WAAROM LAAT ONS GEHEUGEN ONS SOMS IN DE STEEK
HOOFDSTUK 6: BIJDRAGE VAN DE PSYCHOLOGIE AAN DE RECHTSPRAAK
HOOFDSTUK 7: PSYCHOLOGISCHE ONTWIKKELING
KERNCONCEPT 7.1 HOE VERKLAREN PSYCHIOLOGEN ONTWIKKELING?
KERNCONCEPT 7.2: WAT KAN EEN BABY?
KERNCONCEPT 7.3: WELKE ONTWIKKELINGSVAARDIGHEDEN MOET EEN KIND ZICH EIGEN
MAKEN?
KERNCONCEPT 7.4: WELKE VERANDERINGEN ZIJN ER TIJDENS DE ADOLESCENTIE?
KERNCONCEPT 7.5 WAT ZIJN DE ONTWIKKELINGSMOGELIJKHEDEN EN UITDAGINGEN BIJ
VOLWASSENEN?
HOOFDSTUK 8: VORMEN VAN BEWUSTZIJN
KERNCONCEPT 8.1 WAT IS DE RELATIE TUSSEN BEWUSTZIJN EN ANDERE MENSTALE
PROCESSEN
KERNCONCEPT 8.2 WAT IS DE CYCLUS VAN HET ALLEDAAGSE NORMALE BEWUSTZIJN
KERNCONCEPT 8.3 WELKE ANDERE VORMEN KAN HET BEWUSTZIJN AANNEMEN?
HOOFDSTUK 9: PERSOONLIJKIHEID
KERNCONCEPT 9.1 WELKE KRACHTEN VORMEN ONZE PERSOONLIJKHEID
KERNCONCEPT 9.2 WELKE BLIJVENDE PATRONEN OF DISPOSITIES VORMEN ONZE
PERSOONLIJKHEID
KERNCONCEPT 9.3 WELKE MENTALE PROCESSEN WERKEN IN ONZE PERSOONLIJKHEID
KERKCONCEPT 9.4: WELKE THEORIEEN GEBRUIKEN MENSEN OM ELKAAR TE BEGRIJPEN
HOOFDSTUK 10: PSYCHISCHE STOORNISSEN
2
,KERNCONCEPT 10.1: BENADERING VAN PSYCHISCHE STOORNISSEN
KERNCONCEPT 10.2: HOE WORDEN PSYCHOLOGISCHE STOORNISSEN GECLASSIFICEERD
KERNCONCEPT 10.3 WAT ZIJN DE GEVOLGEN VAN EEN ETIKET OPPLAKKEN
HOOFDSTUK 11: THERAPIEEN VOOR PSYCHISCHE STOORNISSEN
KERNCONCEPT 11.1: WAT IS THERAPIE?
KERCONCEPT 11.2: HOE BEHANDELEN PSYCHOLOGEN PSYCHISCHE STOORNISSEN
KERNCONCEPT 11.3: HOE KEN JE DE PSYCHOLOGISCHE EN BIOMEDISCHE THERAPIEËN
VERGELIJKEN
SAMENVATTING INLEIDING TOT DE PSYCHOLOGIE
Les 1
HOOFDSTUK 1: GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
INLEIDING
Neem de studies als voorbeelden, begrijp rode draad
Examen: elke vraag kan je terugvinden in handboek, toepassingsvragen
Extra examenvragen op MyLab - examen is MC (20 vragen, hoge cesuur)
! Examen is enkel wat ze in de les zegt, niets meer of minder
KERNVRAAG 1.1: WAT IS PSYCHOLOGIE (EN WAT IS HET NIET)?
Psychologie is een breed domein, met vele specialisaties
Kernconcept
- Laat je niet misleiden door de naam psychologie - je zou denken dat het enkel gaat over
geestelijke processen
o Psyche en -ologie komen van “geest” en “een studie gebied”
o Omvat zowel interne mentale processen als externe, observeerbare gedragingen
- Psychologie is de wetenschap van het gedrag: dus gedrag en geestelijke processen
- Wetenschap gaat uit van objectieve wetenschappelijke evidentie
Misleidende term
- Oorspronkelijke (Griekse) betekenis is de studie van de geest
- Vandaag wordt psychologie gedefinieerd als de studie van gedrag en bestudeerbare
processen
- Dus zowel observeerbare gedragingen (vb. ontwikkeling van een kind) als de interne
processen (vb. mentale ontwikkeling van een persoon)
- Als iemand een behandeling krijgt zal de psychologie ook bestuderen of de behandeling
effectief is - alles met wetenschappelijke perspectieven onderbouwd kan worden
3
, Psychologie is niet de verbeelding en zuivere speculaties → niet wetenschappelijk aangetoond
Vb. Paranormale zaken
Vb. Pseudowetenschap: Deze zaken worden niet tot de psychologie aangenomen omdat ze niet
wetenschappelijk onderbouwd zijn, de vraag of ze waar zijn/ bestaan is open, bij psychologie is dit
niet open want alles is wetenschappelijk bewezen
WAT IS KRITISCH NADENKEN - STEL EEN AANTAL VRAGEN
Belangrijk: Het is niet omdat iets wetenschappelijk onderbouwd is, dat een bewering daarom waar is
➔ kijk naar de bron
vb. Een Medische firma stelt dat hun eigen medicijn super goed is en veel beter werkt dan anderen,
het bedrijf zegt iets over hun eigen medicijn, dit moet je in vraag stellen en kijken of er
wetenschappelijk bewijs dat het effectief goed is (een bedrijf gaat altijd zijn eigen product
promoveren)
Stel en aantal vragen
1. Wie is de bron?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
3. Is er voldoende bewijsmateriaal?
4. Invloed door bias?
Kan de conclusie beïnvloed worden door bias (= vertekening) →mensen zijn overtuigd van bepaalde
zaken en willen niet afstappen van hun bevindingen, hierdoor worden ze vooringenomen
vb. Je bent tegen abortus en wil onderzoek doen naar abortus, aangezien je al een eigen mening
ontwikkeld hebt over het onderzoeksonderwerp ben je vooringenomen, dit kan je onderzoek
beïnvloeden (vb. bepaalde insinuaties in je eigen onderzoek, duwen richting een bepaald negatief
narratief, niet voldoende ruimte laten in interview en enquête om mensen oneens te laten zijn)
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken gebruikt?
Vb. bevraag van andere mensen die invloed hebben, neem verschillende domeinen en aspecten
samen, bevraag andere disciplines voor jouw onderzoek
Er zijn altijd verschillende invalshoeken nodig (andere domeinen)
WAT DOEN PSYCHOLOGEN?
Op papier kan je zeggen dat er drie categorieën zijn
1. Experimentele psychologie
- Experimenten doen om met wetenschappelijke evidentie aan de slag te gaan
- Deze kennis (wat ze vinden), is waarmee onderwijspsychologie kunnen lesgeven
2. Onderwijspsychologie: Geven les over de bevindingen
3. Toegepaste psychologie: Effectieve toepassing inde samenleving
4
