Arbeidsrecht
Arbeidsrecht
Inhoud
HISTORIEK_BRONNEN.................................................................................................................9
1. Internationale rechtsbronnen.................................................................................................9
2. Bronnen van het arbeidsrecht – Europa.................................................................................9
3. Europese rechtsregels...........................................................................................................10
4. Bronnen van het arbeidsrecht – Nationaal...........................................................................10
5. Individueel en collectief arbeidsrecht...................................................................................11
6. Enkele belangrijke nationale wetten....................................................................................11
7. Hiërarchie van de nationale rechtsbronnen in artikel 51 van de CAO-Wet.........................12
8. Hiërarchie van rechtsbronnen..............................................................................................12
9. Voorbeeld..............................................................................................................................13
10. Bronnen te gebruiken tijdens de lessen en het examen....................................................13
11. Arbeidsreglement toepassingsgebied.................................................................................14
12. Verplichte bepalingen volgens de arbeidsreglementenwet...............................................14
13. Het arbeidsreglement: bijzondere vragen en problemen..................................................16
14. Opstellen en wijzigen van het arbeidsreglement...............................................................16
SOCIAAL OVERLEG.....................................................................................................................17
1. Wat heb ik eraan?.................................................................................................................17
2. Wat is sociaal overleg?..........................................................................................................17
2.1 Sociaal overleg is dus:.....................................................................................................17
2.1.a Een stelsel van onderhandelingen...........................................................................18
2.1.b Op verschillende niveaus.........................................................................................19
3. Wie is betrokken bij het sociaal overleg?.............................................................................20
3.1 Sociale partners: op interprofessioneel niveau..............................................................20
3.1.1 Rol van de regering in het sociaal overleg...............................................................20
3.2 Vakbonden: vertegenwoordigers van de werknemers..................................................21
3.3 Werkgeversorganisatie: vertegenwoordigers van werkgevers......................................22
3.4 Sociale partners: op sectoraal niveau (in de Paritaire Comités).....................................24
3.5 Voorbeeld van een sectorfederatie: PC 226 Internationale handel, vervoer en
logistiek.............................................................................................................................25
4. Waar gaat het sociaal overleg over/wat is het resultaat?....................................................26
4.1 Resultaat van het interprofessioneel overleg.................................................................26
4.2 Voorbeeld NAR cao’s.......................................................................................................26
1
,Arbeidsrecht
4.3 Resultaat van het sectoraal overleg................................................................................27
4.4 Voorbeeld: eisenbundel vakbonden PC 226 2019-2020................................................27
4.5 Protocolakkoord wordt uitgewerkt in sectorale cao’s die gaan over:............................28
4.6 Cao’s: een belangrijke rechtsbron..................................................................................29
4.7 Verzoeningsbureau: Rol van sociale partners.................................................................30
5. Sociaal overleg over/wat is het resultaat in de onderneming? OR – CPBW – SD................31
5.1 Bevoegdheden OR (ondernemingsraad).........................................................................34
5.2 Bevoegdheden CPBW (comité preventie en bescherming op het werk).......................34
5.3 Bevoegdheden SD...........................................................................................................35
5.4 Ontslagbescherming.......................................................................................................35
6. Meer weten?.........................................................................................................................35
REKRUTERING EN SELECTIE.......................................................................................................36
1. Begrip....................................................................................................................................36
Aanwerving – Principiële vrijheid / grenzen.........................................................................36
2. Aanwerving - Grenzen aan de vrijheid van aanwerving.......................................................36
2.1 Verplichting om bepaalde categorieën aan te werven...................................................36
A) Mindervaliden...............................................................................................................36
B) Jongeren: startbaanovereenkomsten (SBO)................................................................37
C) Stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (STW)...................................................38
D) Gelijke-kansen-plannen................................................................................................38
2.2 Contingentering..............................................................................................................39
A) Contingentering - Buitenlandse werknemers..............................................................39
2.3 Verbod van discriminatie................................................................................................41
2.4 Door de werkgever te respecteren selectiecriteria........................................................47
2.5 Door de werkgever na te leven verplichtingen t.a.v. sollicitanten.................................47
2.6 Verplicht aanwervingsonderzoek: Voorafgaande gezondheidsbeoordeling..................47
3. De precontractuele fase........................................................................................................48
4. Rekrutering en GDPR............................................................................................................49
ALGEMENE BEPALINGEN VAN ARBEIDSOVEREENKOMSTWET.................................................50
1. Wat is een arbeidsovereenkomst (AO)?...............................................................................50
1.1 Actuele discussie: Schijnzelfstandigen – pseudowerknemers........................................50
1.2 Actualiteit: Netto-circuit.................................................................................................51
2. Sluiten van de AO-geldigheidsvereisten...............................................................................52
2.1 Bekwaamheid..................................................................................................................52
2.2 Toestemming..................................................................................................................53
2
,Arbeidsrecht
2.3 Voorwerp en oorzaak......................................................................................................53
2.4 Vormvereisten.................................................................................................................54
3. Soorten AO............................................................................................................................54
3.1 Soorten naargelang de beoogde arbeid.........................................................................54
4.1 Soorten naargelang de duur van AO...............................................................................57
4.2 Soorten naargelang de omvang van de tewerkstelling..................................................60
4.Belangrijke juridische bronnen..............................................................................................64
BIJZONDERE ARBEIDSOVEREENKOMSTEN UITZENDARBEID, DE STUDENTENOVEREENKOMST UITZENDARBEID, DE STUDENTENOVEREENKOMST
EN ENKELE BIJZONDERE BEDINGEN..........................................................................................65
1. Uitzendarbeid........................................................................................................................65
1.1 Begrip..............................................................................................................................65
1.2 De 6 motieven, maximumduur en procedure................................................................66
1.2.1 Vervanging van een vaste WN.................................................................................66
1.2.2 Vermeerdering van werk.........................................................................................67
1.2.3 Uitzonderlijk Werk...................................................................................................68
1.2.4 Instroom...................................................................................................................69
1.3 Vormvereisten.................................................................................................................70
1.4 Einde van de AO voor uitzendarbeid..............................................................................71
2. De studentenovereenkomst.................................................................................................71
2.1 Veel voorkomende vragen vanuit management/HR/…..................................................71
2.2 Begrip..............................................................................................................................72
2.3 Wie komt in aanmerking als STUDENT...........................................................................72
2.4 Proefperiode...................................................................................................................72
2.5 Vormvereisten.................................................................................................................73
2.6 Einde van de studentenovereenkomst...........................................................................74
2.7 Is een student goedkoper?.............................................................................................75
3. Bedingen in de AO.................................................................................................................76
3.1 Het proefbeding..............................................................................................................76
3.2 Het concurrentiebeding..................................................................................................76
3.2.1 Wat is… begrip concurrentiebeding…......................................................................76
3.2.2 Hoe werkt het…concurrentiebeding........................................................................77
3.2.3 Types........................................................................................................................77
3.3 Uitwinningsvergoeding bij handelsvertegenwoordigers (zie voorgaande les)...............79
3.4 Het scholingsbeding of opleidingsbeding (volgende les)................................................80
4. Belangrijke bronnen..............................................................................................................80
DE ARBEIDSDUUR......................................................................................................................81
3
, Arbeidsrecht
1. Vooraf....................................................................................................................................81
2. Toepassingsgebied................................................................................................................81
3. Begrip arbeidsduur................................................................................................................82
4. Minimumgrenzen arbeidsduur.............................................................................................82
4.1 Minimale grenzen per werkperiode: 3-urenregel..........................................................82
4.2 Minimale grenzen per week: 1/3-regel..........................................................................82
4.3 Minimumlimiet bij nachtarbeid......................................................................................83
5. Pauzes en rusttijden..............................................................................................................83
5.1 Pauzetijden tijdens een werkdag....................................................................................83
5.2 Rusttijd per etmaal (= per gewerkte dag).......................................................................83
5.3 Rusttijd per week............................................................................................................83
5.4 Uitzonderingen................................................................................................................84
6. Maximumgrenzen van de arbeidstijd...................................................................................84
6.1 Grenzen per dag..............................................................................................................84
6.2 Grenzen per week...........................................................................................................84
6.3 Structurele afwijkingen op de maximgrenzen................................................................85
6.3.1 Afwijking tot 9 uur per dag......................................................................................85
6.3.2 Afwijking wegens verre verplaatsingen...................................................................85
6.3.3 Ploegenarbeid..........................................................................................................85
6.3.4 Continuarbeid..........................................................................................................86
6.3.5 Veralgemening plus-minusconto voor alle sectoren (cfr www-wet)......................86
7. Overwerk...............................................................................................................................87
8. Inhaalrust en overloon..........................................................................................................88
9. Deeltijdsarbeid......................................................................................................................90
9.1 Arbeidsregeling en werkrooster.....................................................................................90
9.2 Omvang van de deeltijdse prestaties..............................................................................91
9.3 Toezicht op de prestaties van deeltijdse werknemers...................................................91
9.4 Bijkomende uren bij deeltijdse arbeid............................................................................91
10. Grote flexibiliteit.................................................................................................................92
11. Kleine flexibiliteit.................................................................................................................92
12. Zondagsrust.........................................................................................................................93
13. Verbod op nachtarbeid.......................................................................................................93
14. Glijdende werktijden...........................................................................................................94
FEESTDAGEN, TELEWERK EN LOOPBAANSPAREN....................................................................95
FEESTDAGEN.............................................................................................................................95
4
Arbeidsrecht
Inhoud
HISTORIEK_BRONNEN.................................................................................................................9
1. Internationale rechtsbronnen.................................................................................................9
2. Bronnen van het arbeidsrecht – Europa.................................................................................9
3. Europese rechtsregels...........................................................................................................10
4. Bronnen van het arbeidsrecht – Nationaal...........................................................................10
5. Individueel en collectief arbeidsrecht...................................................................................11
6. Enkele belangrijke nationale wetten....................................................................................11
7. Hiërarchie van de nationale rechtsbronnen in artikel 51 van de CAO-Wet.........................12
8. Hiërarchie van rechtsbronnen..............................................................................................12
9. Voorbeeld..............................................................................................................................13
10. Bronnen te gebruiken tijdens de lessen en het examen....................................................13
11. Arbeidsreglement toepassingsgebied.................................................................................14
12. Verplichte bepalingen volgens de arbeidsreglementenwet...............................................14
13. Het arbeidsreglement: bijzondere vragen en problemen..................................................16
14. Opstellen en wijzigen van het arbeidsreglement...............................................................16
SOCIAAL OVERLEG.....................................................................................................................17
1. Wat heb ik eraan?.................................................................................................................17
2. Wat is sociaal overleg?..........................................................................................................17
2.1 Sociaal overleg is dus:.....................................................................................................17
2.1.a Een stelsel van onderhandelingen...........................................................................18
2.1.b Op verschillende niveaus.........................................................................................19
3. Wie is betrokken bij het sociaal overleg?.............................................................................20
3.1 Sociale partners: op interprofessioneel niveau..............................................................20
3.1.1 Rol van de regering in het sociaal overleg...............................................................20
3.2 Vakbonden: vertegenwoordigers van de werknemers..................................................21
3.3 Werkgeversorganisatie: vertegenwoordigers van werkgevers......................................22
3.4 Sociale partners: op sectoraal niveau (in de Paritaire Comités).....................................24
3.5 Voorbeeld van een sectorfederatie: PC 226 Internationale handel, vervoer en
logistiek.............................................................................................................................25
4. Waar gaat het sociaal overleg over/wat is het resultaat?....................................................26
4.1 Resultaat van het interprofessioneel overleg.................................................................26
4.2 Voorbeeld NAR cao’s.......................................................................................................26
1
,Arbeidsrecht
4.3 Resultaat van het sectoraal overleg................................................................................27
4.4 Voorbeeld: eisenbundel vakbonden PC 226 2019-2020................................................27
4.5 Protocolakkoord wordt uitgewerkt in sectorale cao’s die gaan over:............................28
4.6 Cao’s: een belangrijke rechtsbron..................................................................................29
4.7 Verzoeningsbureau: Rol van sociale partners.................................................................30
5. Sociaal overleg over/wat is het resultaat in de onderneming? OR – CPBW – SD................31
5.1 Bevoegdheden OR (ondernemingsraad).........................................................................34
5.2 Bevoegdheden CPBW (comité preventie en bescherming op het werk).......................34
5.3 Bevoegdheden SD...........................................................................................................35
5.4 Ontslagbescherming.......................................................................................................35
6. Meer weten?.........................................................................................................................35
REKRUTERING EN SELECTIE.......................................................................................................36
1. Begrip....................................................................................................................................36
Aanwerving – Principiële vrijheid / grenzen.........................................................................36
2. Aanwerving - Grenzen aan de vrijheid van aanwerving.......................................................36
2.1 Verplichting om bepaalde categorieën aan te werven...................................................36
A) Mindervaliden...............................................................................................................36
B) Jongeren: startbaanovereenkomsten (SBO)................................................................37
C) Stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (STW)...................................................38
D) Gelijke-kansen-plannen................................................................................................38
2.2 Contingentering..............................................................................................................39
A) Contingentering - Buitenlandse werknemers..............................................................39
2.3 Verbod van discriminatie................................................................................................41
2.4 Door de werkgever te respecteren selectiecriteria........................................................47
2.5 Door de werkgever na te leven verplichtingen t.a.v. sollicitanten.................................47
2.6 Verplicht aanwervingsonderzoek: Voorafgaande gezondheidsbeoordeling..................47
3. De precontractuele fase........................................................................................................48
4. Rekrutering en GDPR............................................................................................................49
ALGEMENE BEPALINGEN VAN ARBEIDSOVEREENKOMSTWET.................................................50
1. Wat is een arbeidsovereenkomst (AO)?...............................................................................50
1.1 Actuele discussie: Schijnzelfstandigen – pseudowerknemers........................................50
1.2 Actualiteit: Netto-circuit.................................................................................................51
2. Sluiten van de AO-geldigheidsvereisten...............................................................................52
2.1 Bekwaamheid..................................................................................................................52
2.2 Toestemming..................................................................................................................53
2
,Arbeidsrecht
2.3 Voorwerp en oorzaak......................................................................................................53
2.4 Vormvereisten.................................................................................................................54
3. Soorten AO............................................................................................................................54
3.1 Soorten naargelang de beoogde arbeid.........................................................................54
4.1 Soorten naargelang de duur van AO...............................................................................57
4.2 Soorten naargelang de omvang van de tewerkstelling..................................................60
4.Belangrijke juridische bronnen..............................................................................................64
BIJZONDERE ARBEIDSOVEREENKOMSTEN UITZENDARBEID, DE STUDENTENOVEREENKOMST UITZENDARBEID, DE STUDENTENOVEREENKOMST
EN ENKELE BIJZONDERE BEDINGEN..........................................................................................65
1. Uitzendarbeid........................................................................................................................65
1.1 Begrip..............................................................................................................................65
1.2 De 6 motieven, maximumduur en procedure................................................................66
1.2.1 Vervanging van een vaste WN.................................................................................66
1.2.2 Vermeerdering van werk.........................................................................................67
1.2.3 Uitzonderlijk Werk...................................................................................................68
1.2.4 Instroom...................................................................................................................69
1.3 Vormvereisten.................................................................................................................70
1.4 Einde van de AO voor uitzendarbeid..............................................................................71
2. De studentenovereenkomst.................................................................................................71
2.1 Veel voorkomende vragen vanuit management/HR/…..................................................71
2.2 Begrip..............................................................................................................................72
2.3 Wie komt in aanmerking als STUDENT...........................................................................72
2.4 Proefperiode...................................................................................................................72
2.5 Vormvereisten.................................................................................................................73
2.6 Einde van de studentenovereenkomst...........................................................................74
2.7 Is een student goedkoper?.............................................................................................75
3. Bedingen in de AO.................................................................................................................76
3.1 Het proefbeding..............................................................................................................76
3.2 Het concurrentiebeding..................................................................................................76
3.2.1 Wat is… begrip concurrentiebeding…......................................................................76
3.2.2 Hoe werkt het…concurrentiebeding........................................................................77
3.2.3 Types........................................................................................................................77
3.3 Uitwinningsvergoeding bij handelsvertegenwoordigers (zie voorgaande les)...............79
3.4 Het scholingsbeding of opleidingsbeding (volgende les)................................................80
4. Belangrijke bronnen..............................................................................................................80
DE ARBEIDSDUUR......................................................................................................................81
3
, Arbeidsrecht
1. Vooraf....................................................................................................................................81
2. Toepassingsgebied................................................................................................................81
3. Begrip arbeidsduur................................................................................................................82
4. Minimumgrenzen arbeidsduur.............................................................................................82
4.1 Minimale grenzen per werkperiode: 3-urenregel..........................................................82
4.2 Minimale grenzen per week: 1/3-regel..........................................................................82
4.3 Minimumlimiet bij nachtarbeid......................................................................................83
5. Pauzes en rusttijden..............................................................................................................83
5.1 Pauzetijden tijdens een werkdag....................................................................................83
5.2 Rusttijd per etmaal (= per gewerkte dag).......................................................................83
5.3 Rusttijd per week............................................................................................................83
5.4 Uitzonderingen................................................................................................................84
6. Maximumgrenzen van de arbeidstijd...................................................................................84
6.1 Grenzen per dag..............................................................................................................84
6.2 Grenzen per week...........................................................................................................84
6.3 Structurele afwijkingen op de maximgrenzen................................................................85
6.3.1 Afwijking tot 9 uur per dag......................................................................................85
6.3.2 Afwijking wegens verre verplaatsingen...................................................................85
6.3.3 Ploegenarbeid..........................................................................................................85
6.3.4 Continuarbeid..........................................................................................................86
6.3.5 Veralgemening plus-minusconto voor alle sectoren (cfr www-wet)......................86
7. Overwerk...............................................................................................................................87
8. Inhaalrust en overloon..........................................................................................................88
9. Deeltijdsarbeid......................................................................................................................90
9.1 Arbeidsregeling en werkrooster.....................................................................................90
9.2 Omvang van de deeltijdse prestaties..............................................................................91
9.3 Toezicht op de prestaties van deeltijdse werknemers...................................................91
9.4 Bijkomende uren bij deeltijdse arbeid............................................................................91
10. Grote flexibiliteit.................................................................................................................92
11. Kleine flexibiliteit.................................................................................................................92
12. Zondagsrust.........................................................................................................................93
13. Verbod op nachtarbeid.......................................................................................................93
14. Glijdende werktijden...........................................................................................................94
FEESTDAGEN, TELEWERK EN LOOPBAANSPAREN....................................................................95
FEESTDAGEN.............................................................................................................................95
4
