Internationaal recht
Inleiding
Zelfstudie: Côte d’Ivoire (CIV 1/2017)
Het gaat over de VN Rapporteurs die zich richten tot de regering van Ivoorkust m.b.t. meldingen tegen
vrouwelijke landeigenaren, specifiek, de Abby-Gemeenschap. Het is een programma dat door de EU
gefinancierd wordt. De meeste landcertificaten gingen naar mannen. Dit komt door culturele en
traditonele nomen. Vrouwen hadden slechts beperkte rechten op land, en hadden bijgevolg geen
eigendomsrecht. Maar wat dan met weduwe? Als zij niet opnieuw trouwden, dan verloren zij hun
gebruiksrecht op het land. Verwar dit niet met dat vrouwen recht hadden op een land, ze hadden slechts
het gebruiksrecht van het land. De VN Rapporteurs riepen de regering op om de nationale en
internationale mensenrechten te respecteren. Dit document benadrukt de culturele traditites en de
mensenrechten.
Het Lotusarrest uit 1923
Twee boten botsten op elkaar. Dit was een Franse en Turkse boot. Na afloop heeft de Franse boot de
levende bemanning van de Turkse boot teruggevoerd naar Turkije en eenmaal daar wordt de Franse
kapitein in de boeien geslagen. Hier was Frankrijk het niet mee eens. De vraag rijst dan of Turkije het
internationale recht geschonden heft of niet. Deze zaak is voor het Internationaal Hof van Justitie
verschenen.
Wat is in dit arrest van belang
• Relaties tussen de staten: internationaal recht regelt de relaties tussen onafhankelijke staten.
• Instemming (“consent”): de rechtsregels die bindend zijn voor staten komen voort uit hun eigen
vrije wil
• Co-existence & il of cooperation: ervoor zorgen dat staten naast elkaar kunnn staan en
gemeenschappelijke doelen bereiken.
Voornaamste ambitie van internationaal recht
• Stabiliteit creëren door samenwerking
• Internationaal recht vooral te danken aan de Tweede Wereldoorlog
Enkele definities:
• Soevereiniteit = elke staat heeft hoogste gezag binnen zijn grenzen
• Soevereine gelijkheid = geen staat mag macht uitoefenen over een andere
Charter of the United Nations van 1945
“The Organization is based on the principle of the sovereign equality of all its members” (Article 2(1))
“Nothing contained in the present Charter shall authorize the United Nations to intervene in matters
which are essentially within the domestic jurisdiction of any state” (Article 2(7))
,“The purposes are…
1. To maintain international peace and security;
2. To develop friendly relations among nations;
3. To achieve international cooperation;
4. To be a centre for harmonizing the actions of nations in attainment of th common ends.”
(art. 1 UN Charter)
“There are established as the principal organs of the UN
• A General Assembly
• A Security council
• …
• An International Court of Justice” art. 7 UN Charter
Andere internationale organisaties
• Internationaal Monetair Fonds (IMF)
• Wereldbank
• General Agreement on Tariffs and Trade → recenter is de Wereldhandelsorganisatie (WTO)
• Regionale organisatie (EU, Shanghai Cooperation Organisation etc)
Kritisch international recht
Volgens FtAIL (= Feminist Approaches International Law)
• Ervaringen en ideeën van mannen weerspiegeld in internationaal recht
• Bias is inherent en moeilijk om te zien want de samenleving is gebouwd rond de belangen van
mannen
• We leven midden in het patriarchiaat = ‘privilegeren van mannen in sociale relaties’
• Feministische stromingen
• Liberaal: er moet gelijke vertegenwoordiging zijn. Dat wil ook zeggen dat er evenveel
vrouwen als mannen in het ICJ moeten zitten. (niet het geval, vooral mannen in ICJ)
• Poststructureel: gelijke vertegenwoordiging en genderkennis in volkenrechtelijke
instellingen. De genderkennis is dus ook van belang hier.
• Marxistisch: dit is meer kritisch. Dit is ook van belang bij ‘social labour’
o Social labour: alle kleine taken die door de band genomen vaker door vrouwen
worden vervuld.
o Vrouwen krijgn geen vergoeding voor taken die zij verrichten
o Het kapitalisme gaat ten nadele van de gewone werknemer
, • Socialistisch: hier is er ook sprake van ‘social labour’. Hier geldt het alleen ook in gewone
gezinnen waar de man de vruchten plukt van de vrouw in het huishouden
• Radicaal: zij willen niet engageren.
Côte d’Ivoire
• Er kwam een programma om te zorgen dat mensen recht hebben op hun land zodat bv bedrijven
of andere indringers om hun buiten beschouwing te laten. EU sponsert dit programma. Alle
licenties werden aan mannen uitgerijkt. --> soort bias. Zie zelfstudie.
Volgens TWAIL (= Third World Approaches International Law)
• Bias: we leven in een neoliberalisme
• Kritiek: internationaal recht dient het internationale marktkapitalisme
Een soort tweede wereld?
• UN Security Council (VN Veiligheidsraad) functioneert pas:
o Na de Koude Oorlog (1989)
o Irak uit Kuwait verdreven na dreiging UN Security Council (1990)
▪ Irak moet Kuwait met rust laten
▪ Reactie van Irak: Irak probeerde een reactie uit te lokken bij Israël na dreiging
van de UN Security Council. Irak hoopte dat andere landen met het
moslimgeloof hierop een reactie zouden bieden als Israël hierop een reactie zou
geven, maar dit werkte niet. Hier heeft de Veiligheidsraad een overwinning.
o Er is veel geloof in de werking van de Veiligheidsraad en de VN
• Conclusie: nooit zal een land zeggen dat het internationaal recht niet voor hun geldt. Het is een
anarchistisch systeem (je kan je eigen zin doen, maar er zijn toch beperkingen)
• Altijd kijken wat de interpretatie van het internationaal recht is
Staten discussiëren over:
• Ze discussiëren NIET of ze gebonden zijn door internationaal recht
• Wel over de interpretatie van internationaal recht
Bronnen
Zelfstudie Nevsun-case:
Nevsun is verantwoordelijk voor schendingen van het internationaal gewoonterecht (slavernij,
dwangarbeid, …). Nevsun is een Canadees bedrijf. Voormalige werknemers, nu vluchtelingen, klaagden
het bedrijf aan wegens slavernij en dwangarbijd die gepleegd zijn tijdens de bouw van de Bisha-mijn in
Eritrea. De Supreme Court Canada oordeelde dat het internationaal gewoonterecht deel uitmaakt van het
Canadese recht en dat Canadese bedrijven hiervoor verantwoordelijk kunnen worden gehouden. Maar het
Canadees bedrijf is nog niet aansprakelijk gesteld, want dit moet gebeuren door een lagere rechtbank
(niet de Supreme Court). Nevsun beriep zich op de ‘act of state’, nl. dat rechtbanken in één land niet
mogen oordelen over acties uit een ander land & ze beweerden dat ze niet aansprakelijk gesteld konden
worden.
, Zelfstudie guidance on non-binding documents:
Hier worden er richtlijnen gegeven over het opstellen van een niet-bindend internationaal document. Hier
wordt het belang van de niet-bindende aard benadrukt. Er wordt advies gegeven over welke termen er al
dan niet mogen opstaan. Zo stellen ze dat de term verdrag/ overeenkomst vermeden moet worden en het
een MOU wordt, nl. een memorandum of understanding. Ze zullen termen gebruiken zoals: zullen, van
plan zijn, verwachten, … er wordt daarbij aangeraden om een disclaimer erbij te plaatsen dat het
document niet juridisch bindend is. Maar er wordt ook benadrukt dat de Amerikaanse interpretatie rond
niet-bindende documenten kunnen afwijken.
Recap + positivistische kijk v. naturalistische kijk op het internationaal recht
Het Lotusarrest 1923
• Relaties tussen staten: internationaal recht regels de relaties tussen staten
• Instemming (“consent”): de rechtsregels die bindend zijn voor staten komen voort uit hun eigen
vrije wil
o Positivistisch: instemmen met formele regels binnen de grenzen van hun eigen
discipline
▪ Uit een vrije wil gebonden zijn
▪ ICJ: Barcelona Traction (Belgium v. Spain 1970)
Een bedrijf uit Canada waar veel Belgische aandeelhouders zijn. Spanje
vaardigde een verbod uit op opbligaties van de Belgische aandeelhouders.
Volgens het Hof (ICJ) kan België hier niets op zeggen, maar Canada wel. Canada
wenst dit liever niet te doen. Hier gaat het over een geschil tussen Canada en
Spanje.
▪ ICJ: Zuid-West-Afrika, tweede fase (Ethiopië en Libië v. Zuid-Afrika 1966)
“[De rechtbank] is een rechtscollege en kan morele principes slechts in
overweging nemen voor zover deze in voldoende mate in juridische vorm zijn
uitgedrukt. De wet bestaat, zo wordt gezegd, om een sociale behoefte te dienen,
maar juist om die reden kan dit alleen door en binnen de grenzen van zijn eigen
discipline. Anders zou het geen juridische dienst zijn die wordt verleend.”
• Il of co-existence & il of cooperation: staten moeten naast elkaar kunnen leven en
gemeenschappelijke doelen hebben
o Naturalistisch: internationaal recht heeft als functie soevereine belangen nastreven en
tegelijken de soevereiniteit en rechten van andere landen respecteren
▪ Formele regels zijn inherent vaag.
▪ Recht is in beweging
▪ Bij naturalistische kijk, geef je een interpretatie aan het recht
Oefening op onderscheiden van positivistische en naturalistische kijk:
1) De rechters verzette zich tegen de stelling dat zij politieke beslissingen zouden nemen. Ze hielden vol
dat rechtbankbeslissingen nooit politiek zijn: ze zijn altijd een interpretatie van het toepasselijke recht. …
Helaas komen de sterke opvattingen van de rechters over hoe dingen zouden moeten zijn niet altijd
overeen met de empirische werkelijkheid.”
• De rechters in dit artikel zijn positivistisch. Ze passen enkel het recht toe.
• De schrijfster van dit artikel is naturalistisch. Ze past hier een interpretatie toe aan het recht.
Inleiding
Zelfstudie: Côte d’Ivoire (CIV 1/2017)
Het gaat over de VN Rapporteurs die zich richten tot de regering van Ivoorkust m.b.t. meldingen tegen
vrouwelijke landeigenaren, specifiek, de Abby-Gemeenschap. Het is een programma dat door de EU
gefinancierd wordt. De meeste landcertificaten gingen naar mannen. Dit komt door culturele en
traditonele nomen. Vrouwen hadden slechts beperkte rechten op land, en hadden bijgevolg geen
eigendomsrecht. Maar wat dan met weduwe? Als zij niet opnieuw trouwden, dan verloren zij hun
gebruiksrecht op het land. Verwar dit niet met dat vrouwen recht hadden op een land, ze hadden slechts
het gebruiksrecht van het land. De VN Rapporteurs riepen de regering op om de nationale en
internationale mensenrechten te respecteren. Dit document benadrukt de culturele traditites en de
mensenrechten.
Het Lotusarrest uit 1923
Twee boten botsten op elkaar. Dit was een Franse en Turkse boot. Na afloop heeft de Franse boot de
levende bemanning van de Turkse boot teruggevoerd naar Turkije en eenmaal daar wordt de Franse
kapitein in de boeien geslagen. Hier was Frankrijk het niet mee eens. De vraag rijst dan of Turkije het
internationale recht geschonden heft of niet. Deze zaak is voor het Internationaal Hof van Justitie
verschenen.
Wat is in dit arrest van belang
• Relaties tussen de staten: internationaal recht regelt de relaties tussen onafhankelijke staten.
• Instemming (“consent”): de rechtsregels die bindend zijn voor staten komen voort uit hun eigen
vrije wil
• Co-existence & il of cooperation: ervoor zorgen dat staten naast elkaar kunnn staan en
gemeenschappelijke doelen bereiken.
Voornaamste ambitie van internationaal recht
• Stabiliteit creëren door samenwerking
• Internationaal recht vooral te danken aan de Tweede Wereldoorlog
Enkele definities:
• Soevereiniteit = elke staat heeft hoogste gezag binnen zijn grenzen
• Soevereine gelijkheid = geen staat mag macht uitoefenen over een andere
Charter of the United Nations van 1945
“The Organization is based on the principle of the sovereign equality of all its members” (Article 2(1))
“Nothing contained in the present Charter shall authorize the United Nations to intervene in matters
which are essentially within the domestic jurisdiction of any state” (Article 2(7))
,“The purposes are…
1. To maintain international peace and security;
2. To develop friendly relations among nations;
3. To achieve international cooperation;
4. To be a centre for harmonizing the actions of nations in attainment of th common ends.”
(art. 1 UN Charter)
“There are established as the principal organs of the UN
• A General Assembly
• A Security council
• …
• An International Court of Justice” art. 7 UN Charter
Andere internationale organisaties
• Internationaal Monetair Fonds (IMF)
• Wereldbank
• General Agreement on Tariffs and Trade → recenter is de Wereldhandelsorganisatie (WTO)
• Regionale organisatie (EU, Shanghai Cooperation Organisation etc)
Kritisch international recht
Volgens FtAIL (= Feminist Approaches International Law)
• Ervaringen en ideeën van mannen weerspiegeld in internationaal recht
• Bias is inherent en moeilijk om te zien want de samenleving is gebouwd rond de belangen van
mannen
• We leven midden in het patriarchiaat = ‘privilegeren van mannen in sociale relaties’
• Feministische stromingen
• Liberaal: er moet gelijke vertegenwoordiging zijn. Dat wil ook zeggen dat er evenveel
vrouwen als mannen in het ICJ moeten zitten. (niet het geval, vooral mannen in ICJ)
• Poststructureel: gelijke vertegenwoordiging en genderkennis in volkenrechtelijke
instellingen. De genderkennis is dus ook van belang hier.
• Marxistisch: dit is meer kritisch. Dit is ook van belang bij ‘social labour’
o Social labour: alle kleine taken die door de band genomen vaker door vrouwen
worden vervuld.
o Vrouwen krijgn geen vergoeding voor taken die zij verrichten
o Het kapitalisme gaat ten nadele van de gewone werknemer
, • Socialistisch: hier is er ook sprake van ‘social labour’. Hier geldt het alleen ook in gewone
gezinnen waar de man de vruchten plukt van de vrouw in het huishouden
• Radicaal: zij willen niet engageren.
Côte d’Ivoire
• Er kwam een programma om te zorgen dat mensen recht hebben op hun land zodat bv bedrijven
of andere indringers om hun buiten beschouwing te laten. EU sponsert dit programma. Alle
licenties werden aan mannen uitgerijkt. --> soort bias. Zie zelfstudie.
Volgens TWAIL (= Third World Approaches International Law)
• Bias: we leven in een neoliberalisme
• Kritiek: internationaal recht dient het internationale marktkapitalisme
Een soort tweede wereld?
• UN Security Council (VN Veiligheidsraad) functioneert pas:
o Na de Koude Oorlog (1989)
o Irak uit Kuwait verdreven na dreiging UN Security Council (1990)
▪ Irak moet Kuwait met rust laten
▪ Reactie van Irak: Irak probeerde een reactie uit te lokken bij Israël na dreiging
van de UN Security Council. Irak hoopte dat andere landen met het
moslimgeloof hierop een reactie zouden bieden als Israël hierop een reactie zou
geven, maar dit werkte niet. Hier heeft de Veiligheidsraad een overwinning.
o Er is veel geloof in de werking van de Veiligheidsraad en de VN
• Conclusie: nooit zal een land zeggen dat het internationaal recht niet voor hun geldt. Het is een
anarchistisch systeem (je kan je eigen zin doen, maar er zijn toch beperkingen)
• Altijd kijken wat de interpretatie van het internationaal recht is
Staten discussiëren over:
• Ze discussiëren NIET of ze gebonden zijn door internationaal recht
• Wel over de interpretatie van internationaal recht
Bronnen
Zelfstudie Nevsun-case:
Nevsun is verantwoordelijk voor schendingen van het internationaal gewoonterecht (slavernij,
dwangarbeid, …). Nevsun is een Canadees bedrijf. Voormalige werknemers, nu vluchtelingen, klaagden
het bedrijf aan wegens slavernij en dwangarbijd die gepleegd zijn tijdens de bouw van de Bisha-mijn in
Eritrea. De Supreme Court Canada oordeelde dat het internationaal gewoonterecht deel uitmaakt van het
Canadese recht en dat Canadese bedrijven hiervoor verantwoordelijk kunnen worden gehouden. Maar het
Canadees bedrijf is nog niet aansprakelijk gesteld, want dit moet gebeuren door een lagere rechtbank
(niet de Supreme Court). Nevsun beriep zich op de ‘act of state’, nl. dat rechtbanken in één land niet
mogen oordelen over acties uit een ander land & ze beweerden dat ze niet aansprakelijk gesteld konden
worden.
, Zelfstudie guidance on non-binding documents:
Hier worden er richtlijnen gegeven over het opstellen van een niet-bindend internationaal document. Hier
wordt het belang van de niet-bindende aard benadrukt. Er wordt advies gegeven over welke termen er al
dan niet mogen opstaan. Zo stellen ze dat de term verdrag/ overeenkomst vermeden moet worden en het
een MOU wordt, nl. een memorandum of understanding. Ze zullen termen gebruiken zoals: zullen, van
plan zijn, verwachten, … er wordt daarbij aangeraden om een disclaimer erbij te plaatsen dat het
document niet juridisch bindend is. Maar er wordt ook benadrukt dat de Amerikaanse interpretatie rond
niet-bindende documenten kunnen afwijken.
Recap + positivistische kijk v. naturalistische kijk op het internationaal recht
Het Lotusarrest 1923
• Relaties tussen staten: internationaal recht regels de relaties tussen staten
• Instemming (“consent”): de rechtsregels die bindend zijn voor staten komen voort uit hun eigen
vrije wil
o Positivistisch: instemmen met formele regels binnen de grenzen van hun eigen
discipline
▪ Uit een vrije wil gebonden zijn
▪ ICJ: Barcelona Traction (Belgium v. Spain 1970)
Een bedrijf uit Canada waar veel Belgische aandeelhouders zijn. Spanje
vaardigde een verbod uit op opbligaties van de Belgische aandeelhouders.
Volgens het Hof (ICJ) kan België hier niets op zeggen, maar Canada wel. Canada
wenst dit liever niet te doen. Hier gaat het over een geschil tussen Canada en
Spanje.
▪ ICJ: Zuid-West-Afrika, tweede fase (Ethiopië en Libië v. Zuid-Afrika 1966)
“[De rechtbank] is een rechtscollege en kan morele principes slechts in
overweging nemen voor zover deze in voldoende mate in juridische vorm zijn
uitgedrukt. De wet bestaat, zo wordt gezegd, om een sociale behoefte te dienen,
maar juist om die reden kan dit alleen door en binnen de grenzen van zijn eigen
discipline. Anders zou het geen juridische dienst zijn die wordt verleend.”
• Il of co-existence & il of cooperation: staten moeten naast elkaar kunnen leven en
gemeenschappelijke doelen hebben
o Naturalistisch: internationaal recht heeft als functie soevereine belangen nastreven en
tegelijken de soevereiniteit en rechten van andere landen respecteren
▪ Formele regels zijn inherent vaag.
▪ Recht is in beweging
▪ Bij naturalistische kijk, geef je een interpretatie aan het recht
Oefening op onderscheiden van positivistische en naturalistische kijk:
1) De rechters verzette zich tegen de stelling dat zij politieke beslissingen zouden nemen. Ze hielden vol
dat rechtbankbeslissingen nooit politiek zijn: ze zijn altijd een interpretatie van het toepasselijke recht. …
Helaas komen de sterke opvattingen van de rechters over hoe dingen zouden moeten zijn niet altijd
overeen met de empirische werkelijkheid.”
• De rechters in dit artikel zijn positivistisch. Ze passen enkel het recht toe.
• De schrijfster van dit artikel is naturalistisch. Ze past hier een interpretatie toe aan het recht.
